» 13eta

VARİKOSEL

13eta — Mon, 28 Jul 2008 01:04:21 +0000

VARİKOSEL

Spermatik kordonun çevresinde bulunan ve Plexus pampiniformis adını alan toplardamarların varisleşmesidir. Nedeni bilinmemektedir. Seyrek olarak, hastada sancı şikâyeti vardır, fakat vakaların çoğu, genel muayene sırasında rastlantıyla dikkati çeker ve önemsizdir. Rahatsızlık vermediği takdirde, bir aşıcı bandaj kullanılabilir.

ZÜHREVİ HASTALIKLAR

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:48:49 +0000

Son günlerde bu tür hastalıkların fazlalaştığı iddia edilmektedir. Başlıca zührevi hastalıklar; bel soğukluğu, frengi ve şankroid yumuşak şankrdır. Bunların her biri kendi başlığı altında anlatılmıştır. (Aynı anda, birden fazla zührevi hastalık bulaşabilir). Bir hastalığın zührevi olmasının (yani, cinsel birleşmeyle bulaşabilmesinin) nedeni, etken organizmaların, üreme organlarının ısı ve nemliliğinden uzakta yaşayamamasıdır. Frengi, vücudun her bölgesine yayılabilir. Diğer taraftan, belsoğukluğu, genellikle yerelleşir. Her ikisi de insanda kolaylıkla teşhis edilebilir. Hiç kimse, penisindeki sert yarayı ya da üretrasından gelen koyu, cerahatli akıntıyı görmemezlik edemez. Her iki hastalığın, kadında teşhisi çok zordur. Bundan ötürü, kadınlar, bilmeden diğer kişileri de enfekte edebilir. Bir zührevi hastalıklar hastanesine dört erkeğe karşılık, bir kadının başvurması, kadınların bu hastalıkları daha güç tanıdığını ve kadınlarda bu hastalıkların olağanlığının, gerçekte, sayıların gösterdiğinden fazla olduğunu gösterir. Belirtildiği gibi, frenginin sonuçları, gerek kişi, gerekse gelecek nesil için çok önemlidir. Belsoğukluğunun vakaların çoğunda daha az önemli olmakla birlikte, yine de uzun etkili zararları olabilir. Bu hastalıkların, bardak, havlu ya da tuvalet tahtasından bulaşması çok seyrektir. Bulaşma yolları; cinsel birleşme, ender olarak da, dudağında aktif yarası olan biriyle öpüşmektir. Frenginin erken evrelerinde, penisilin, vakaların çoğunda etkilidir ve bir tek penisilin zerki, genellikle gonore tedavisine yeter.
Genel kanıya göre, zührevi hastalıkların, son yıllardaki artışının nedenlerinden biri, bu hastalıkların artık ayıp kabul edilmemesinden ötürü, başvurma sayısının artması ve hastalıklı sayısının bu yüzden fazlalaşmış gibi görünmesidir. İkinci neden ise, modern dünyada yer değiştirmelerin fazlalaşması sonucu, enfekte bir kişinin geniş alanlarda, başkalarına da hastalık bulaştırabilmesidir. En büyük nedene gelince, bu, gençler arasında cinsel birleşmenin artmasıdır. En uygun önleyici çare, anne-baba ve doktorların, gençlere daha fazla ve doğru cinsel eğitim sağlamasıdır. Bu eğitim, vaiz verme niteliğinden çok, objektif ve karşılıklı tartışma şeklinde olmalıdır. Zührevi hastalıklı erişkinlerin bir kısmında, davranış bozukluğu olduğu halde, çoğu, aklı başında ve gerekli eğitimi edindikleri takdirde, bu tür bir illeti kapmayacak gençlerdir. Gençlerdeki cinsel serbestliğin nedeni, yalnız cinsel istek değildir. Birçok erişkinin, cinsel birleşme nedeni, sigara içmelerinin nedeniyle aynıdır: Erişkin olduklarını kanıtlamak, anne ve babalarına karşı gelmektir. Sigara içmenin yaygın olduğu bir okulda, müdür, öğrencileri toplayıp, arkadaşça, sigara içmenin sakıncalarını belirtmiş ve çok sigara içmek isteyenlerin, belirli saatlerde, ufak bir okul odasında bu işi yapabileceklerini bildirmiştir. Bu konuşmadan sonra, sigara içenlerin sayısı belirli bir şekilde azalmıştır. Cinsel eğitimde de, psikolojik faktörler göz önüne alınırsa, daha olumlu sonuçlar alınabilir.

ZONA

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:47:55 +0000

ZONA (Herpes zoster). Duyusal sinirlerin ağrılı bir hastalığıdır. Hasta sinirin etkilediği deri bölgesinde de iltihap görülür.
Nedeni: Suçiçeği etkeni olan virüstür. İki hastalık arasındaki ilgi tam saptanamamıştır, çünkü zonalı bir erişkinden, çocuklara suçiçeği bulaşabildiği halde, suçiçekli çocuklardan erişkinlere zona geçememekte ve bir erişkinden diğerine de zona bulaşamamaktadır. Çocuklukta geçirilmiş bir enfeksiyon sonrası, vücutta sessiz kalmış bir virüsün, erişkinde zonaya neden olduğu düşünülmektedir.
Belirtileri: Başlangıçta, hafif bir ateşle beraber, hasta sinirlerin sinirlendirdiği vücut bölümlerinde ağrı vardır. Hastalık, genellikle vücudun bir yarısını, yarını kuşak şeklinde sarar ve tek yönlüdür. Birkaç gün sonra deri kızarır ve etkili alanda ufak kabarcıklar belirir. Kabarcıklar patlayıp, kuru kabukları bunların yerini alır ve kabukların dökülmesi sonucu, beyaz bir iz kalır. Zona, beşinci kafa çifti sinirinin (baş ve yüzün duyu siniri) bir dalında görülebilir. Sinirin ilk (oftalmik) bölümü etkilenmişse, gözde, körlüğe kadar ilerleyen bir durum belirebilir. Zona geçtikten sonra dahi, hastada devamlı ve engelleyici nöralji (sinir ağrısı) kalabilir. Ama, kalan izlerde ağrı yoktur.
Tedavi: Özel tedavisi yoktur. Ağrı giderici ilaç kullanılır ve kabarcıklara kollodion (bkz.) ve steril toz uygulanır. Kabarcıkların mikroplanması önlenmelidir. Zonanın geçmesinden sonra devam eden ağrı, doktoru çok uğraştırır ve bazen tedavisi olanaksızdır.

ZOLLINGER-ELLISON SENDROMU

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:47:18 +0000

ZOLLINGER-ELLISON SENDROMU. Pankreastaki Langerhans adacıklarına ait bir tümör. Bol miktarda gastrin hormonu yaparak iyileşmeyen mide ülserlerine yol açar; şiddetli ishaller meydana getirir.

ZİGOMATİK KEMİK

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:46:52 +0000

ZİGOMATİK KEMİK. Gözün kemik yuvasının (orbita) dış duvarının bir bölümüyle, tabanını yapan yanak kemiği.

ZERKLER

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:46:29 +0000

ZERKLER. Zerkler, intradermal (deri içi), hipodermal veya sublitan (deri altı), tinramüsküler (kas içi) veya intra-venöz (damar içi) olabilir. Bir ilacı, genel dolaşıma ve etkileyeceği organa en çabuk gönderme yolu, damar içi zerktir. Kas içi zerkler; acil bir vakada, zerk yapmasını bilmeyenlerin kullanacağı en güvenli yoldur. Bu durumda deri mümkünse su ve sabunla yıkanır veya üzerine bir antiseptik sürülür ve iğne, üst kolun dış tarafına, omuz çıkıntısının takriben 7,5 cm. altına ya da kaba etin üst dış kısmına 1-2 cm. sokulur. Şok halindeki bir hastanın üst koluna yapılan zerk, kaba etine yapılandan daha çabuk etki gösterir. Önce piston biraz geri çekilip, iğnenin yanlışlıkla bir kan damarına. girip girmediği kontrol edilir, sonra piston ileri doğru itilir.

Zencefil

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:46:06 +0000

ZENCEFİL. Doğu Hindistan ve Karayipler’de yetişen Zingiber officinale kökünden hazırlanan ve sindirimi uyarıcı ya da bağırsak gazlarını giderici olarak kullanılan bir maddedir. Beyaz zencefil, üstü kazınmış köke verilen addır.

ZENCEFİL VE KULLANIM ALANLARI

Zencefil kökleri birbirine geçmiş yumrular gibi görünen ve toprağın 15-25 cm altında bulunan bir bitkidir.

Zencefilin Faydaları

1. Zencefil, insanın iştahını açar.
2. Zencefil, antiseptik maddelerce zengin bir bitki olduğundan kanın temiz olmasında önemli rol oynar.
3. Zencefil, hazmı kolaylaştırır, mideyi rahatlatır.
4. Zencefil, mide bulantısına iyi gelir.
5. Zencefil, mide ağrılarına iyi gelir, sindirim sistemini hızlandırır.
6. Zencefil, gaz giderici özelliğe sahiptir.
7. Zencefil, solunum sistemini korur ve güçlendirir.
8. Zencefil dolaşım sistemine iyi gelir, dolayısıyla kalp sağlığı için önemli bir etkiye sahiptir.
9. Zencefil insanı terletir ve vücut ısısının artmasını sağlar.
10. Zencefil, toksinleri etkisiz hale getirir ve vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar.
11. Zencefil, kalbin çalışmasını düzenler.
12. Zencefil, romatizma hastalığı için çok faydalı olan ve bu amaçla asırlardır kullanılan bir bitkidir.
13. Zencefil, baş ağrılarınız için iyi bir ağrı kesicidir.
14. Zencefil uyku düzenini sağlamada faydalıdır.
15. Zencefil kolesterolün düşmanıdır, bu açıdan diğer bitkilere göre çok daha faydalıdır.

Zencefilin bunun gibi sayısız faydasından söz edilebilir.

Zencefili nasıl kullanmalısınız?

· Eğer siz de yolculuk esnasında mide bulantıları yaşıyorsanız yolculuğunuzu kâbusa dönmekten kurtarabilirsiniz. Bunun için yolculuktan yarım saat önce ağzınıza 1 gr zencefil alın, faydasını göreceksiniz.

· Ameliyat sonrasında yan etkileri bulunduğu için narkoz etkisi giderici ilaçlar almak istemiyorsanız çok daha etkili bir yöntemimiz var: Ameliyattan sonra 100 ml sıcak su ve 0,5 gr – 2 gr arası zencefil karışımını deneyin, iyi gelecektir.

· Eğer hamileyseniz, bu durumun midenize olumsuz etkilerini 1 gr toz zencefil ile büyük ölçüde giderebilir hatta tamamen iyileşebilirsiniz.

· Zencefilin bir başka önemli kullanım alanı ise soğuk algınlığı. İçtiğiniz çayın içine bal ve iki dilim taze zencefili ekleyip biraz bekledikten sonra için, böylece soğuk algınlığından kolaylıkla kurtulabilirsiniz.

· Romatizmal hastalıklarınızın önüne geçmek istiyorsanız yemek ve tatlılarınıza bir miktar zencefil koyunuz, zencefilin romatizmal hastalıklara olan iyileştirici özelliğinden uzun süredir istifade edilmektedir.

Bunlara dikkat

· Zencefili 0-2 yaş arası çocuklara kullandırmayınız.
· Günde 4 gr üstü kullanım zararlı olabilir.
· Kullanmak istediğiniz zencefili tek seferde değil farklı zamanlarda birkaç defa şeklinde alınız.
· Yetişkin bir kimsenin ortalama 70 kg olduğunu varsayalım. Eğer çocuğumuza vereceksek ağırlığa göre azalan oranda vermeliyiz. Örnek olarak eğer çocuğumuz 20 kg ise, yetişkin ağırlığına oranı yaklaşık 3’tür. (70/20=3) Bu durumda çocuğunuza yukarıda belirtilen ölçülerin üçte birini veriniz.

ZEKÂ GERİLİĞİ

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:45:43 +0000

ZEKÂ GERİLİĞİ. Zihinsel gelişimin olamaması demektir. Başlangıçtan itibaren bu gelişimin eksik olması haline, amentia (amensia), önceleri bu yönden normal olup da bir hastalık sonrası bu yeteneğin kaybolması durumuna ise, de-mentia (demans) adı verilir. Zekâ geriliğinin sınıflandırılması çeşitlidir. Örneğin, İngiltere’de hukukî yönden, idiosi, embesilite ve basit zekâ geriliği ya da moralite eksikliği diye ayrılmaktadır. A. B.D.’de uygulanan smıflandırmadaysa, kişinin bir adla damgalanmasını önlemek amacı güdülmüştür. İdio denenler, zekâ geriliğini en ağır şeklinde gösterenlerdir; moronlar ise, hafif zekâ geriliği belirtileri veren kişilerdir.
Primer amentia, doğuştan var olmakla birlikte, bunun daima kalıtsal olduğuna inanmak yanlıştır. Birçok vakada, rahim içi gelişme sırasında, örneğin, gebe annenin kızamıkçık geçirmesi sonucu, gelişen cenin ya da bebekte zekâ geriliği belirmektedir. Diğer nedenler, anne ya da çocuktaki hormon ve enzim yetersizlikleri, metabolik bozukluklar, çocuğun hastalanması, doğum kazaları vb.’dir. Çocuğun, erken bebeklik dönemlerinde kafa üstü düşürüldüğünden ötürü geri zekâlı olduğu inancı, geri zekâlılığı tamamen kalıtsal nedenlere bağlamamak bakımından, yarı yarıya doğrudur. Denebilir ki, ağır zekâ geriliğine herhangi bir zeki ailede rastlanabilir. Zekâ geriliğinin hafif derecelerinin teşhisi, çocuğun gelişmesi sırasında belirli eksikliklerin görülmesiyle konur. Örneğin, normal çocuğun 6′ncı ayda oturabilmesi ve l’inci yaşında da yürüyebilmesi gerekir. Ağır zekâ geriliğiyse, bebekte, ilk aylarda saptanabilir: Genellikle, çevreyle ilgisizlik, huzursuzluk ve anlamsız, amaçsız hareketler göze çarpar. Çocukta idrar ve dış-kılama kontrolü belirmez ve dil devamlı dışarıdadır. Birinci yılın sonunda, anlamlı heceleri söyleyemeyip, garip sesler çıkarmak, idiosi belirtisi olabileceği gibi, çocuğun sağır ve dilsiz olduğuna da işaret edebilir. Zekâ geriliğine genellikle, epilepsi tipi nöbetler eşlik eder. Bunun nedeni, beynin zedelenmiş ya da yapıca bozuk olmasıdır.
İngiltere’de zekâ geriliğinin hukukta sınıflandırılması şöyledir:
1. Kendini basit tehlikelerden koruyamayan kişi, idio’dur.
2. İşlerini ve kendini idare edemeyen kişi, embesil’dir.
3. Korunduğu takdirde, kendine baka-bilene, geri zekâlı denir. Böyle bir kişi, normal iş koşullarında ve yaşamda, nor- mal olan bir insanla rekabetten acizdir. 4. Eğitilebilmelerine rağmen, çevrelerin-dekilerin korunması için, başkaları tarafından kontrol edilmeleri gerekenlere, diğer bir deyimle, anti-sosyal psikopatlara ki bunlar, yanlış eğitim sonucu da bu kişiliği edinebilmiş insanlar olabilir moral embesil adı verilmiştir, bkz. Mon-golizm, Guatr, Mikrosefali, Hidrosefali.

ZEHİRLİ BİTKİLER

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:44:47 +0000

ZEHİRLİ BİTKİLER. Mantarlar: A manita cinsi çok zehirlidir ve bunun bazı türleri, yenebilen mantarlarla karış-tınlabilir. Amanita phalloides, hem yenebilen mantarlara benzer, hem de çok güzel bir tadı vardır. Genellikle beyaz benekli tüm mantarlar zehirlidir. Belirtileri: Mantarın yenmesinden 6-36 saat sonra, şiddetli karın ağrısı, is- hal, kusma ve sarılık belirir. Karaciğer yetmezliği oluşup, ölümle sonuçlanır. Amanita cuscaria ve pantherina’da belirtiler çok daha çabuk ortaya çıkar. (Yemekten 1-2 saat sonra). Hasta terler, de-üriumla halüsinasyonlar belirebilir. Tedavi: Yenen mantarın zehirli olduğuna ilişkin şüphe varsa, hemen doktor çağrılmalıdır. Mide acilen yıkanır, kortikosteroidler ve kan verilirse, hasta kurtulabilir.
Güzel avrat otu (A tropa belladonna): Bu bitkinin yemişleri bazen çocuklar tarafından yenir. Hasta, sıcaklık hisseder, kızarır, gözbebekleri, hastanın görmesini engelleyecek derecede büyür, konfüzyon-la eksitasyon belirir. Buna benzer zehirlenmeye yol açan diğer bitkiler, Datura stramonium, Solanum migrum ve So-lanum dulcamara’dır. Bunların da yemiş ve tohumlan yanlışlıkla yenebilir. Tedavi: Mide yıkanır ve 1.0 mg. neostigmin zerk edilir.
Tohumları, yaprak ve kökleri yendiği zaman, zehirli olan daha birçok bitki vardır. Bunları çocuklar yiyebileceği gibi, bilgisi kıt, merakı fazla erişkinler de tadabilir. Bu tür bitkilerden zehirlenme belirtileri, karın ağrısı, ishal, kusma, konvülsiyonlar, kas felci, uyuklama, mide bozukluğu, kalp felci gibi çeşitlidir. Bu zehirlenmeler, acil doktor tedavisi gerektirir.

ZEHİRLER

13eta — Wed, 02 Jul 2008 19:44:16 +0000

ZEHİRLER. Zehirlenme olayında, ilk alınacak önlem; doktora başvurmak ve zehirlenmenin türünü belirtebilecek ma-teryeli (kusmuk gibi) toplamaktır. Anti-dotlara fazla güvenmemek gerekir; çünkü bunlar, sanıldığı kadar çok sayıda bulunmaz. Hastanın genel durumunu takviye etmek, onu ılık tutmak, bilincini kaybettiyse, solunum yollarını açık tutmak daha önemlidir. Hasta, başı yana döndürülerek yatırılır. Bazı barbitürat zehirlenmelerinde, suni solunum gerekebilir.
Hastaneye gitmek ya da doktorun çağrılması için çok vakit geçecekse, hastanın boğazına parmak sokup, kusturmaya çalışmak uygundur. Ama, yakıcı maddelerle olan zehirlenmede, kusturmak zararlıdır; bu durumda, hastaya bol miktarda süt ya da su verilir.
Zehirin tanımlanması tam yapılamamıştır. Yaklaşık bir tanımlamayla, ufak miktarlarda, yaşamı ya da sağlığı tehdit eden, etkisini, kan dolaşımına geçerek kimyasal yoldan gerçekleştiren (örneğin, cam parçacıkları, fizik yoldan zarar verdiğinden, zehir değildir) maddelerdir. Belirli miktarlarda, aşağı yukarı her madde bir zehir olabilir ve allerji vakalarında zararsız diye bilinen yiyecekler dahi, duyarlı kişiler için öldürücüdür. Zehirleri çeşitli şekillerde sınıflandırmak mümkündür. Bunlardan ikisi burada ele alınacaktır:
1. Kaynağına göre: Hayvansal, bitkisel, mineral ve kimyasal tipe göre de, organik, inorganik, asit, alkali.2. Etkisine göre: Narkotik, yakıcı, kon-vülsiyon yapıcı, tahriş edici. Narkotikler: Beyin ve omuriliğe doğrudan etkiyle, başlangıçtaki eksitasyondan sonra, baş dönmesi ve ağrısı, uyku hali, kaslarda güçsüzlük görülür. Örnek maddeler: Morfin ve türevleri, hyosin, klo-ral ve kloroform, barbitüratlar vb. Yakıcılar: Karbolik asit, lizol ve yakıcı süblime gibi kuvvetli asit ve alkalilerdir. Bunlar, ağız ve çevresinde yaralara yol açar, yemek borusuyla mide iç yüzeyini yıkar, yutma ve solunumu etkiler. Kusma, ishal, şiddetli kolik ve sonradan mi-de-barsaklarm delinme ve gangrenine neden olur.
Tahriş ediciler: Oksalik asit, arsenik bileşikleri, bakır sülfat, fosfor, çinko ve kurşun tuzları, kroton yağı, kantaridler gibi maddelerdir. Bu maddeler, sürekli ufak dozlarda alındığında, zayıflama ve kronik barsak enfeksiyonuna yol açar. Bu hafif belirtilerden cesaretlenen ve cinayet amacıyla bunları kullanan kişi, çoğunun ölümden sonra ne kadar kolay anlaşılabileceğini bilemez.
Konvülsiyon yapanlar: Striknin gibi zehirler, nöbetlere yol açar. Striknin zehirlenmesi belirtileri, tetanozunkileri andırır. Ölüm, boğulma sonucu görülür, fakat genellikle bilinç etkilenmez. Yiyecek zehirlenmesi: Yiyecekteki m’ik-roplann, kişinin vücudunda çoğalmaya devam ederek, gastro-enterit (mide-bar-sak iltihabı) yapmasıyla belirir. Botu-lizm ve stafilokoksik yiyecek zehirlenmesinde, zehirleyen madde, yiyecekte çoğalmış belirli bir mikrobun toksinleridir.