Soru: 57 yaşındayım. Yaklaşık l yıl önce ameliyatla sağ memem alındı. Tümör 2′nci evredeydi. 4 kür kemoterapi gördüm. Östrojen reseptörlerim pozitif. Her gün l tane Femera adlı ilacı kullanıyorum. Sol mememde kist var. Nasıl korunmalıyım? Beslenme önerileriniz nelerdir? FATMA BÜYÜKGÜN

Prof.Dr.Erkan TOPUZ: Menopoza giren ve Östrojen reseptörleri kuvvetli pozitif olan hastalara aromataz inhibitörü grubundan ilaçlar tatbik edilir. Bu ilaçlar kemoterapi sonrasında başlanır ve 5 yıl kullanılır. Hastada 5 yıl sonunda nüks olmazsa kesilir. İlaçların en önemli özelliği kemik erimesine yol açması. Bu nedenle yılda l kez kemik dansimetresi yapılmalı. Kemik erimesi ya da kireçlenme başlamışsa uygun tedavi başlanmalı. Hastalar kemiklerini korumak için omega 3, kalsiyum ve D vitaminini birlikte kullanmalı. Diğer memeyi korumak için beta karoten en önemli gıdadır. 2009′da sonuçlanan bir çalışmada beta karoten içeren yiyecekleri muntazam tüketenlerde karşı memede kanser riskinin azaldığı görülmüş. Beta karoten almak için çok kilolu değilseniz günde l bardak havuç suyu, kiloluysanız l tabak havuç salatası yiyin. Koyu yeşil yapraklı, koyu kırmızı sebze meyvelerde de bol miktarda beta karoten bulunur.

Size Diğer Önerilerini Şunlar:

- Koruyucu olarak maitake mantarı hapı, zerdeçal hapı (turmeric) ve C vitamini alın.

- Mandalina, portakal, turunç, limon gibi turunçgilleri kabuklarıyla birlikte yiyin.

- Karnabahar, lahana, brokoli en önemli yemekleriniz olmalı. Bunlardan birini mevsimine göre se haftada en az 2 kez tüketin.

- Haftada 2 kez mercimek, nohut, k fasulye gibi kurubaklagilleri tüketin

- Normal kilonuzu ömür boyu muhafaza edin. Hem kemik erimesinden korunmak hem de kilo almamak için her gün yarım saat yürüyün. Kemiklerinizi korumak iç yazın sabah saat 11.00′a kadar ve 16.00′dan sonra güneşlenin ve yüzün.

- Kabız kalmayın. Kabızlık, toksik maddelerin yeniden vücuda dönmesine neden olur. Kabızlığa mani olmak için sabah aç karna hurma, kuru kayısı yiyin.

- Semizotunu sofranızdan eksik etmeyin. Semizotu Omega 3′ten zengin gıdalardan biridir.

- Her gün yarım kilo evde yapılmış yoğurt yiyin. Günde 2-3 tane yumurta beyazı tüketin. Bunlar kemiklerinizi koruyacaktır.

- Biberiye, kuzukulağı yiyin.

- Reseptörleriniz pozitif olduğu için mutlaka günde 2 kupa yeşil çay için. Ayrıca böğürtlen yaprağı ve tarçın karışımı çayını tüketmeyi ihmal etmeyin.

Prof.Dr.Erkan TOPUZ: Kemoterapi sırasında kan tablosunda değişiklikler meydana gelir. Özellikle ilk 15′inci günden sonra gerek trombositlerde gerekse beyaz ve kırmızı kürelerde azalma olur. Bu durumda kemoterapiden sonra her hafta kan sayımı yapılmalı. Eğer bunlarda düşme varsa kemoterapinin dozu yüzde 10 oranında düşürülmeli. Aynı zamanda kemoterapinin bitiminden itibaren 5 gün süreyle beyaz kan hücrelerini yükseltici ilaçlar verilmeli. Böylece hasta kemoterapiye sağlıklı bir şekilde hazırlanmış olur.

Hastanın beslenmesi de çok önemli. Annenize önerilerim şunlar:

- Kemoterapi gördüğünüz sürece haftada 2 kez yağsız kırmızı et yiyin. Haftada l kez karaciğer ızgara da kan tablonuzun yükselmesine yardımcı olur. Kara üzüm ve karadut pekmezi de faydalı olabilir.

- Kan yapımına yardımcı olduğu  için bol miktarda pazı, ıspanak ve maydanoz tüketin. Trombositlerde düşme olursa shark liver oil (köpek balığı karaciğer yağı kapsülü), omega 3, cordyceps mantarı hapı, folik asit, netle (ısırgan tableti) kullanabilirsiniz.

- Besinler dışında bazı hormonlar da kan tablosunu yükseltebilir. Doktorunuza danışarak bu ilaçları da alabilirsiniz.

- Kan tablonuzu yükseltmek için haftada en az 2 kez yeşil mercimek tüketin.

- Bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için bol bol karahindiba ve kuzukulağı yiyin. Her gün l bardak domates, l bardak havuç suyu ve kabuğuyla sıkılmış organik elma suyu için.

- Portakal, turunç, mandalina, limon gibi turunçgillerden birini seçerek kabuğu ile birlikte rondodan geçirin. Her gün 4-5 kaşık yiyin.

- Kemoterapi sırasında direncinizi artırmak için haftada 3-4 avuç arpa tüketmeye çalışın. Arpayı güveç, bulgur pilavı ya da çorba içinde tüketebilirsiniz.

- Esmer pirinç, bulgur pilavı sizin için çok faydalıdır, bu besinler: sık sık sofranızda bulundurun.

- Yoğurt, yağsız beyaz peynir ve çökeleği bol tüketin.

- Kan değerlerinin düştüğü dönemde hastalar enfeksiyona yatkın hale gelir. Bu nedenle kalabalık ortamlardan uzak durun. Sebze ve meyvelerinizi çok iyi yıkadıktan sonra mutlaka sirkeli suda bekletin.

SORU: Meme kanseri geçirdim. Soya tüketebilir miyim?

5 yıl önce meme kanseri tedavisi gördüm. Östrojen ve progesteron reseptörlerim pozitif. Soya ürünleri kullanmamda sakınca var mı? AYNUR ATİLKAN

CEVAP: Soya, kötü kolesterolü düşürüyor, meme ve prostat kanseri riskini azaltıyor, kemikleri güçlendiriyor, menopozda görülen ateş basmalarını dindiriyor. Ancak reseptörleri pozitif olan meme kanseri hastalarının soya ürünlerinden uzak durmasında yarar var. Çünkü tümörü tetikleyebiliyor. Soya, kalsiyum bazlı yeni taşlar ürettiği için böbrek taşı sorunu olanların da bu besini kısıtlamalı.

SORU:Yumurtalık kanseri genetik mî?

Annem geçen yıl över (yumurtalık) kanserinden hayatını kaybetti. Yumurtalık kanseri genetik midir? 33 yaşındayım. Korunmak için ne tür önlemler almalıyım? BANU TUNÇ

CEVAP: Yumurtalık kanseri, kadınlarda en sık rastlanılan kanserler arasında 4′üncü sırada yer alır.Genellikle 50 yaşından sonra ortaya çıkar. Yumurtalık kanseri, genetik kanserler grubuna girer. Ailesinde yumurtalık kanseri hikayesi olanlar, hiç doğum yapmamış kadınlar, daha önce meme ya da rahim kanserine yakalanan kadınlar yüksek riskli gruba girer. Yumurtalık kanserinin erken evrelerde yakalanmasına olanak tanıyacak bir tarama testi yok. Korunmak için en uygun yol düzenli kadın doğum muayenesidir. Annenizde kanser öyküsü olduğu için her yıl jinekolojik kontrolden geçin. Senelik kontroller dışında herhangi bir şikayetiniz olursa doktora gitmeyi ihmal etmeyin. Mamografi, tüm batın ultrasonografisi ve yumurtalık kanserini gösteren kan testi olan ca12 5 yaptırın. Sorun varsa doktorunuzun belirlediği aralıklarla kontrollerinizi sürdürün. Sorun yoksa 35 yaşından sonra her yıl mamografi ve ultrasonografi yaptırın. Jinekologunuzla konuşmadan hormon kullanmayın.Doğum kontrol hapları yumurtalık kanseri riskini azaltsa da meme kanseri ihtimalini artırır. Bu ters ilişki nedeniyle doktorunuzla irtibat halinde olun. Beslenmenize dikkat edin. Sigara ve alkolden uzak durun. Düzenli egzersiz yapmaya çalışın.

Cevap: Memede ele gelen her kitle kanser değildir. Öncelikle doktora giderek ultrasonografı ve mamografı yaptırın. Sonuçlara göre doktorunuz sizi yönlendirecektir. Meme kanserinin teşhis yöntemleri şunlar:

1) Mamografı: 1960′dan beri kullanılıyor. Her incelemede 0.1 rad radyasyon yayar. Akciğer filminde
radyasyon oranı mamografıden dörtte bir daha azdır. Verilen radyasyon dozunun meme kanseri riskini artırmadığı kabul ediliyor. İyi bir mamografi cihazı ve filmi çeken deneyimli bir radyologa rağmen teşhiste yüzde 7-10 oranında yanılma payı var. Yani tümör memede var olmasına rağmen maınografîde yok gibi görünebilir. Ya da memede hiç tümör yokken varmış gibi yanıltıcı sonuçlar verebilir. Kadınlar 40 yaşından itibaren risk olmasa da yılda 1 kez mamografı yaptırmalı.

2) Ultrasonografı: Mamografıden sonra en sık yapılan tetkiktir. Özellikle 30 yaşın altında meme yoğun olduğundan mamografınin fazla önemi yoktur. Genç kadınlarda tercih edilir. 40 yaş üstünde mamografi, ultrasonografiyle birlikte kullanılmalı.

3) MR: Memenin çok yoğun olduğu genç kadınlarda, tümörü ileri olanlarda tedaviye cevabın değerlendirilmesinde, meme koruyucu cerrahi tedavi uygulanan hastalarda, slikon uygulanan kadınlarda mamografıden daha iyi sonuçlar verir.

4) Galaktografı: Meme başından kanlı sıvı gelenlerde kullanılır. Akıntı gelen kanala bir madde verilerek kanal görüntülenir. Meme kanallarında bulunan selim tümörü (papilon) ya da kanser tanısı konulmasına yardımcı olur.

5) Duktal lavaj: Meme kanallarının serum fizyolojik (tuzlu su) üe yıkanması ve dökülen hücrelerin mikroskop altında incelenmesidir. Yüksek risk grubunda olan hastaların değerlendirilmesinde kullanılır.

6) Duktoskopi: Meme kanallarının çok ince endoskopik teleskopla incelenmesidir. Gerekirse erken teşhiste rol oynar.

7) Meme biyopsisi: Biyopsi amacıyla değişik teknikler alnır.

İnce iğne aspirasyon biyopsisi: iğneyle tümöre girilir, doku alınır. Ve mikroskopla alınan doku örneğine bakılır. Ultrasonografı ve mamografi eşliğinde yapılır. İğne çok ince olduğu için travma azdır, ekonomiktir, daha az ağrılı . bir işlemdir. Deneyimli bir patolog tarafından yapılmalı. Çünkü hastaların yüzde 38′inde yeterince doku alınamıyor.

9 Tru cut core biyopsisi: Kesici iğne biyopsisi olarak da bilinir. Vakumlu özel tabanca sistemiyle yapılır. Tanı için genellikle yeterli doku (14 gram) alınır. Patalog tarafından çok daha iyi değerlendirilir. Doktorların en çok tercih ettiği yöntemdir.

10) İnsizyonel biyopsi: Tümör kitlesinden küçük bir parçanın ameliyatla çıkarılmasıdır. Özelliği, diğer girişimlere nazaran daha büyük miktarda parça almaktır. Cerrahi girişim gerektiren kanserlerde ameliyat öncesi kesin tanıyı koymak ve tümörün saldırganlığını belirlemek için yapılır. Ancak işlem sırasında yeni doku planları açarak tümörün yayılmasına neden olunmamalı.

11) Stereotaktik eksizyonel biyopsi: Kanser şüphesi taşıyan tümörlerin ultrasonografı ya da dijital mamografi yardımıyla vakumlu sistemler kullanılarak incelenmesidir. Pahalı bir tetkiktir.

12 ) Eksizyonel biyopsi: Tümörün çevresindeki normal dokuyla birlikte çıkarılmasıdır. Tümör dokusu içine girilmediğinden yayılma riski yok. Seçilmiş erken olgularda kesin tedavi olabilir. Geniş marjla çıkarılırsa ve 1 santimetre genişlikte tümör tespit edilmezse kesin tedavi olabilir.

İlgili Sayfalarımız:

• Alkol Meme Kanseri Riskini Artırıyor
• Meme ve Meme Hastalıkları
• Ablam Meme Kanseri, Tedavi Önerileriniz Nelerdir?
• Memede Şişlik Var, Kanser miyim?
• Meme Kanserine Kendiniz Teşhis Koyun

CEVAP: Memede saptanan her kitle kanser değil. Hemen telaşlanmayın. Doktora başvurarak daha ileri tetkikler yaptırın. Meme kanserinde en sık görülen şikayet yeni bir şişlik ya da kitle saptanmasıdır. Şişlikler genellikle ağrısız ve serttir. Tabii bazı kanser türlerinde şişlik ağrılı ve yumuşak olabilir.

Meme kanserinin diğer belirtileri şunlar:

* Meme cildinde kalınlaşma,
* Meme cildinde çukurlaşma olması,
* Meme başında ağrı veya meme başının içeri çekilmesi,
* Meme başında veya meme cildinde kızarma ya da yara oluşması,
* Memenin büyüklüğü veya şeklindeki değişiklikler,
* Koltuk altında kitle ya da kalınlaşma,
* Meme ucundan akıntı,
* Memenin koyu bölgesinde renk veya his değişiklikleri.

Memede muayene veya mamografiyle kitle saptandığı zaman, bunun kanser olup olmadığının saptanabilmesi için başka tetkiklerin de yapılması gerekir. Hastanın fizik muayenesi yapıldıktan ve geçmişi sorgulandıktan sonra biyopsi yapılır.

Meme kanserinin kesin tanısı, biyopsiyle konur. Biyopsi çeşitli şekillerde yapılabilir. Örneğin iğneyle kitleden sıvı ve hücre alınabilir. Ya da cerrahi işlemlerle kitle çıkarılabilir. Meme kanseri en çok kemiklere, karaciğer ve akciğere yayilır. Erken tespit edildiğinde hastaların yüzde 95′i temelli kurtulma şansına sahip. Bu nedenle hiçbir şikayetiniz olmasa da 40 yaşından sonra her yıl 1 kez mamografi yaptırın.

Mamografi, elle hissedilmeden 2 yıl önce kitlenin tespit edilmesini sağlayan bir tetkik. Ailenizde meme kanseri varsa kontrollere 30 yaşında başlayın. Her ay adet bitiminden sonra memelerinizi kendi kendinize muayene edin. Meme kanseri riskini azaltmak için alkolü sınırlandırın, sağlıklı kiloya ulaşın, sigara içmeyin, egzersiz yapın, sebze-meyve ağırlıklı beslenin, diyetinizdeki yağları azaltın ve sofranızda zerdeçal, çörek otu gibi baharatlara yer açın. Her gün en, az yarım kilo yoğurt yemeyi ihmal etmeyin. Ailenizde meme kanseri öyküsü varsa doğum kontrol hapı kullanmayın. Ayrıca menopoz döneminde hormon tedavisinden uzak durun.

Belirtileri: Memede, ağrılı ya da ağrısız, sert bir kitlenin belirmesi veya meme ucundan kanlı ya da temiz bir sıvının salgılanması, klasik belirtileridir. Aynı taraftaki koltuk altı lenf bezlerinin şişmesi ya da tümörün üstüne gelen de­rinin pürtüklenmesi de görülebilir. Bir tip kanserde, başlangıçtaki görünüm, me­me ucu egzamasını andırır. Bazı ender rastlanan, çabuk ilerleyen vakalar dışın­da, kitle çok yavaş büyür, fakat ergeç,tedavi edilmeyen kanser, lenfatik sistem ve kan dolaşımı yoluyla vücuda, özellikle omurga ve pelvis (leğen) kemiklerine ya­yılır ve buralarda ortaya çıkan belirtiler başlangıçta, asıl hastalığı hatırlatır cins­ten değildir.

Tedavi: Hastalığın evresine bağlıdır. Çabuk teşhis edilirse, cerrah, kitlenin, biyopsi sonucu kanserli olduğunu anlar anlamaz, memeyi çıkartır. Koltuk altı lenf bezlerine de yayılmışsa —ki, vaka­ların çoğu böyledir— memeyle birlikte, bu bezler ve meme altı kasları da çıkar­tılır. Ameliyat sonrası radyoterapi salık verilebilir ve hastarın, yıllar boyu, be­lirli aralıklarla doktoruna muayene olup, hastalığın tekrar edip etmediğinin anla­şılması ve gerekirse yeniden tedavinin uygulanmasına başlanır. İlk muayenede metastazların oluştuğu anlaşılırsa, yalnız meme çıkartılır ve asıl tedavi için radyoterapiye başvurulur. Bazı tümör­ler, hormon tedavisine ya da yumurtalıkların ve böbreküstü bezlerinin çıkar­tılmasına cevap verir, fakat ne tür tü­mörlerin bu tepkiyi gösterebileceğine baştan karar verebilmek henüz olanak­sızdır. Hipofiz bezinin çıkartılması ya da bezin içindeki maddeye radyoaktif ytri-yum yerleştirilmesiyle bazı iyi sonuçlar sağlanmıştır. Tedavide en önemli fak­tör, sürattir. Memedeki herhangi bir kit­le hemen bir doktora gösterilmelidir.

Selim tümörler: En sık görülen selim tümör, değişik miktarda bez dokusuyla, bağdokusundan oluşmuş fibroadenomdur.
Belirtlerii: Memede sert bir kitle belirir.
Teşhis: Biyopsi (bkz.) ile konur. Tedavi: Tümörün çıkarılmasıdır.
Kanal (süt kanalı) papilomu: Bir süt kanalının içyüzünü yapan dokudan olu­şan basit bir tümördür.
Belirtileri: Meme ucundan kan gelmesidir.
Tedavi: Biyopsi ve çıkartılmasıdır.
Lipom: Memede seyrek rastlanan bir yağ dokusu tümörüdür. Memedeki diğer se­lim tümörler gibi, bu da kolaylıkla çıkar­tılır.
Memenin akut iltihabı: Meme absesi lo­ğusalık devrinin sık rastlanan bir kom-plikasyonudur.
Nedeni: Çatlak ya da içeri çökük meme uçlarıyla ilgilidir. Etken organiz­ma genellikle Staphylococcus aureus’tm.
Belirtileri: Enfekte bölgenin ağ­rılı ve kızarık olması, ateş ve huzursuz­luktur.
Tedavi: Memeler elle sağılarak bo­şaltılır ve emzirmeye son verilir. Enfek­siyona karşı antibiyotikler kullanılır ve abse oluşmuşsa, yarılıp akıtılır.
Meme kistleri: Genellikle, “kronik mas-tit” denen bir durumla ilgilidir. Burada, iltihap söz konusu olmayıp, hormon den­gesizliğiyle bir ilişki vardır. Yaşamın üreyebilme devrinde görülür ve mens-trüasyon evrelerine göre değişen belirti­lerle seyreder.
Belirtileri: Âdet öncesi artan, me­me ağrısı ve gerginliğidir. Memelerde, irili ufaklı kitlelerin oluştuğu el yokla­ması ile anlaşılır.
Tedavi: Gerekirse, özellikle büyük kitlelerin biyopsisi ve çıkartılmasıdır. Memedeki herhangi bir kitle ya da şiş­kinlik, cerrahın fikrini almayı gerektirir. Memedeki her kitlenin tehlikeli olmadığı mutlaksa da, kanser oluşumu olan kit­lelerin hemen çıkartılması, iyileşme ola­nağını artırmaktadır.

Meme Kanseri İçin Öneriler:

• Göğüslerinizi regl döneminden 5 gün sonra muayene edin. Çünkü vücudun regl döneminden sonra ödemi atabilmesi ancak 5 gün içinde olur ve her banyoda göğüslerinizi muayene edin. Muayene ederken koltuk altlarınızı unutmayın.
• İlk muayenelerde elinize kitleler gelecektir. Bu göğsün kendi yapısından kaynaklanmaktadır. Zamanla bu kitlelere alışırsınız.
• 20 yaşından sonra her kadında kitleler oluşabilir. Bu normaldir. Bunlar kötü kitleler değildir.
• 35–40 yaşına kadar yılda veya 6 ayda bir ultrason muayenesi yeterlidir. Bu yaşlardan sonra mamografi çekimi uygun olur.
• Meme kanseri 5 evreden oluşuyor. İlk iki evresi mamografiyle tespit edilebilir. Önemli olan kanserin 4. evreye ulaşmamış olmasıdır. Günümüzde hastaların memeleri alınmadan kanseri atlatabiliyorlar.
• Belirli yaştan sonra oluşan kitleler gözlem altına alınmalıdır. Kitlelerde büyüme kanser riskini çoğaltabilir. Ancak bu her zaman böyle değildir.
• Bazı doktorlar ailede göğüs kanser hikâyesi olanları diğer kadınlara göre %50 risk altından olduğu görüşündeler.
• Bazı kitleler ağrı yaparken bazı kitleler ağrı yapmayabilir. Yalnız her ağrı kötü şeylerin işareti değildir. Memedeki bazı ağrılar süt bezelerinden de kaynaklanabilir.
• Doktorlardan çekinmeyin. Özellikle ailenizde meme kanseri hikâyesi varsa mutlaka düzenli kontrollerinizi yaptırın.

Şu Yazılarımızı da Okuyun:

Meme ve Meme Hastalıkları

Meme Kanserine Kendiniz Teşhis Koyun

Meme Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Memede Şişlik Var, Kanser miyim?

Meme Kanserine Karşı Havuç Kürü