Osteoporoz yeni keşfedilen bir hastalık mıdır?

Tabii ki hayır. Osteoporoz, insanlık tarihi gibi bilinen eski bir hastalıktır. Eski Mısır’dan günümüze ulaşmış ileri yaşlardaki mumyaların kemikleri incelendiğinde osteoporoza rastlanmıştır.

Ancak eskiden pek dikkat çekmeyen osteoporoz 2000’li yıllarda yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte giderek daha dikkat çeken ve önemsenmesi gereken duruma gelmiştir. Neredeyse günümüzde uygarlığın bize hediye etttiği ve bireylerin yaşam kalitesini önemli ölçülerde etkileyen çağdaş bir hastalık olmuştur.

Osteoporoz nasıl bir hastalıktır?

Osteoporoz sinsi ilerleyen bir hastalıktır. Bu yüzden “ sessiz hırsız ” da denilmiştir.

Kemiklerden her gün bir miktar çalan yalnız uzun süre hiçbir belirti vermeyen bir hastalık olması ona bu ismin takılmasına sebep olmuştur.

Ne yazık ki osteoporozun en kötü sonucu dediğimiz kırıklar oluştuğunda hastalık çok ilerlemiş durumdadır ve tedavisi bu dönemde oldukça zordur.

Kadınlarda östrojen hormonu kemiklerin yıkımını önlemektedir. Regl kesimiyle (menopoz) östrojen hormonu azaldığından kemik yıkımı artar. 35 yaşında kemik kütlesi hayat boyunca en yüksek seviyededir. Bu yüzden o yaştaki kemiğe “pik kemik kütlesi “ denir. Kemik kütlesini bankaya yatırılmış paralara benzetirsek, 35 yaşından sonra bu miktarın üzerine çıkılması mümkün değildir.

Yani; 35 yaşında kemik bankasından emekli olmadan önce kemik miktarımızı artıracak ne yaptıysak ileride o yanımıza kar kalacaktır. Günümüzde çocuk ve genç yaşlarda gerektiği kadar kalsiyum alınmıyor, yeterince güneş ışığından yararlanılmıyor doğal olarak da kemik kitlesi düşük olur ve menopoz sonrası da bu kemik kolaylıkla kaybedilir. İleriki yaşlarımızda osteoporozla mücadelede güçlü olabilmek için erken yaşlarda kemik sağlığımızı korumak adına çaba göstermeliyiz.

Tedavi İle Kemikler Normale Döner mi?

Osteoporoz tedavisinde amaç mevcut kemik kitlesinin korunması ve / veya daha da artırılmasıdır. Ancak, osteoporotik kemikler genellikle mevcut tedavilerle tam normale dönemeyebilir. Yalnız bilinmesi gereken, kemik kaybı tedavi ile durdurulabilir, üstelik bazen bir miktar kemik kazanılabilir. Kırık riski taşıyanların teşhis ve tanı yöntemleriyle önceden belirlenmesi ve koruyucu tedbirlerin alınması ile kalça kırıkları % 20, omurga kırıklarında % 12 diğer tüm kırıklarda % 25 oranında azalma olabileceği bildirilmektedir.

Nedir bu tedbirler?

Öcelikle sigarayı bırakın, alkol ve kahveden uzak durunuz. Güneş ışığından mümkün olduğunca yararlanın. Evinizi, işinizi, yaşadığınız çevreyi güvenli duruma getirin, düşmelere sebep olacak durumları engellemeye çalışın.

Doktorunuzun tavsiyelerini ihmal etmeyin, uygun göreceği egzersizleri yapın ve günlük hayatınızda bel ve sırtınızı korumaya yönelik çeşitli tavsiyeleri uygulayın.

En önemlisi, OSTEOPOROZ’a karşı düzenli aralıklarla kontrollerinizi yaptırın. Gelecekteki hayatınızı rahat ve aktif yaşayabilmeniz ancak erken teşhisle mümkün olabilir. Bu sebeple kemik yoğunluğunuzu doktorunuzun uygun göreceği periyotlarla ölçtürebilirsiniz.

İlk olarak beslenmemizde bazı değişiklikler yapmalıyız. Süt ve süt ürünleri gibi kalsiyumdan zengin besinlerin fazlaca tüketilmesi gerekir. Yalnız bu tip ürünler yüksek oranlarda da yağ içerebilirler, yağsız veya yağı azaltılmış olan ürünlerin kullanımına dikkat edilmeli. Özellikle magnezyum ve C vitamini takviyesi almalı, yüksek proteinli besinlerden kaçınmalı, tuzu azaltmalı ve lifli gıdalara daha fazla yer vermeli(sebzeler).

Osteoporozu ve sebep olabileceği olumsuzlukları bir çok durumda engellemek ya da en az seviyeye düşürmek mümkündür. Bazı tedaviler, kemik kaybı gelişmiş hastalarda bile ümit verici olsa da esas tedavi “koruyucu tedavi“dir. Çocukluktan beri bireylerin diyet ve yaşam şekillerinde yapılabilecek değişimler ile kemik dokusunun artmasını ve korunmasını sağlamak, menopoz gibi hızlı kayıp dönemlerinde gerekli önlemleri erkenden almak ve risk altındakileri eğitmektir.

Konunun uzmanı bir doktora muayene olarak tedavinizi yaptırın, düzenli aralıklarla kontrollerinizi ihmal etmeyin .

UNUTMAMALISINIZ… “osteoporoz önlenebilir” bir hastalıktır. Bir şeyler yapmak için hiçbir zaman çok geç değildir.

Ana baba, çocu­ğun kısa ayrılıklara nasıl tepki gösterdi­ğini genellikle önceden biliyordur. Ço­cuk bu olayı fazla huzursuzluk yaşama­dan ve gene ailesine kavuşacağına gü­venerek kabul etmişse, yanında olmadı­ğında bile ona eşlik eden iyi bir ftnne görüntüsünü içinde oluşturmuş ve bazı sorunları kendi başına aşabilecek düze­ye gelmiş demektir. Ayrılığa sıkıntıyla ve ağlayarak tepki veriyor, annesinden kopanlıyormuşçasma ona şartlıyorsa, aileden uzakta bir gün geçirecek kadar olgunlaşmadığı anlaşılmalıdır. Bu du­rumda çocuğun duygusal açıdan büyü­mesini ve ayrılığı gerilimsiz yaşamasını engelleyen unsurlar araştırılmalıdır.

Anna Freud’a göre ise yuva yaşı ge­len çocuğun başka evrelerden geçmiş olması daha iyidir. Gene de bu evreler, daha önce belirtilen Öğeler kadar önem­li değildir. Yuvaya başlayacak çocuğun belirli bir fiziksel bağımsızlık aşaması­na ulaşmış olması arzu edilen bir du­rumdur; mümkün olduğunca kendi başına yemek yiyebilmesi, arada bir kaza­lar olabilse de idrar ve dışkısını tutabil­mesi çocuğun belirli bir bağımsızlık düzeyine ulaştığını gösterir. Aynca başka çocukları, çevresindeki sıradan nesneler gibi değil de, birlikte oynaya­bileceği, bir şeyleri yapıp bozabileceği arkadaşlar olarak görebilmesi önemli­dir; çünkü başkalarıyla birlikte daha çok ve daha eğlenceli şeyler yapabilir.

Daha önce başka çocuklarla birlikte olmuşsa, doğal olarak bu toplumsallaşma evresi­ne ulaşmıştır. Tek çocuk olma duru­munda bu deneyim göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. Tek çocuğun yu­vaya gidecek düzeyde olmadığını söyle­mek, onun yaşıtlarıyla karşılaşmasını ve toplumsal açıdan gelişmesini önleyerek durumunu çıkmaza sokmaktan başka bir işe yaramaz. Çocuk aynca bazı oyun ve etkinliklere katılmak için gereken oyuncaklarla nesneleri de kullanabilme­lidir. Herkes için geçerli olan bu koşul­ların yanında her çocuğun kişisel geç­mişi de ayrıca değerlendirilmelidir.

Çocuk, ağır bir hastalık ya da başka bir nedenle anneden uzun süre ayrı kal­mışsa, güvenini pekiştirmek ve yoksun kaldığı şeylere doymasını sağlamak için ona biraz daha zaman tanımak yararlı olur. Kısa süre önce kardeşi olmuşsa, annesinin öbür çocukla ilgilenmek !için onu uzaklaştırdığı duygusuna kapılmaması için yuvaya verilişi ertelenmelidir. Tam o”dönemde evden uzaklaştırılırsa, annesinin yanındaki yerini yitirdiği duygusuna kapılabilir ve yeni konumu­nu kabullenmesi güçleşir. Bu gibi konu­larda karar verirken doğal, olarak en önemli etken, çocuğun karmaşık du­rumlar karşısındaki tepkisi konusunda annenin yaptığı gözlemlerdir.

ÇOCUĞUN DUYGULARI

Çocuk bu yeni deneyime uyum sağlaya­cak özellikleri ne kadar geliştirmiş gö­rünse de, yuvaya başlamak onun için güç ve acı verici olabilir. Her ayrılıktan sonra anneye kavuşacağı konusunda gü­ven kazanmış olsa bile, yeni durum on­da sütten kesildiği zamandakine benzer korkular uyandırabilir. Büyümek ve ya­şamı zenginleştirmek açısından gerekli olsa da, her ayrılığın bir bedeli vardır. Bu yüzden yuvaya başlayan çocuğun göstereceği ilk tepkilere hazırlıklı ol­mak gerekir. Çocuk mutsuz ve saldır­gan olabilir, bazı korkular geliştirebilir, parmak emmeye ya da altını ıslatmaya başlayabilir. Bütün bunlar onun hoşnut­suzluğunu göstermek üzere kullandığı yollardır, ama anlayış gösterilirse bu tür belirtiler kısa zamanda kaybolacaktır. Çocuk bu yeni deneyime ne kadar iyi hazırlanırsa uyum sağlaması o kadar kolay olacaktır. Çocuğun hazırlanma­sında sorularının sabır ve dikkatle yanıt­lanması çok önemlidir. Böylelikle çocuğun içinde bulunduğu güçlükler açığa çıkarılarak çözülür ve yeni ortam ve ki­şilere alışması sağlanır.

ANNENİN DUYGULARI

Anneler de ayrılık duygusunu çok yo­ğun yaşayıp bebekleri yanıbaşlannda olmadığında kendilerini “eksik” hisse­debilirler. Bu duruma hazırlıklı olmak gerekir. Bazen her tür ayrılığı reddede­rek annesine yapışan çocuk, bilinçsizce annesinin ondan ayrılmama gereksini­mine karşılık veriyor olabilir.

Bu durumda, anneye bağlanmış bir çocuğun karşısında çocuğuna bağlan­mış bir anne vardır ve çocuğun büyü­mesi oldukça güçleşir. Çözüm, herke­sin ayrılığı bir kayıp gibi yaşadığının bilincinde olmak ve bu durumdaki bir annenin duygularını çocuğa yansıtmak yerine, onları kabullenmesini sağla­maktır.