YaÅŸadığınız / bulunduÄŸunuz mekânı inceleÂyin. Korunma için bulunacağınız yeri ve muhÂtemel kaçış yolunu belirleyin. EÄŸer bulunduÄŸunuz noktadan kendinizi 10-15 saniye içinde bina dışına çıkartacak ve güvenÂli bir açık alana ulaÅŸtıracak pozisyonunuz varÂsa, bu yolu saptayın (Bu yöntem, sadece giriÅŸ altı. giriÅŸ ve 1. katta olanlar için geçerlidir). Deprem sırasında ilk 10-15 saniye, binayı terk edebilmek açısından çok önemlidir. Daha önÂce yaÅŸanan depremlerden elde edilen istatisti-kî verilere göre, binalarda yıkıma yol açan açan unsur, hissettiÄŸiniz ilk sarsıntı deÄŸil, biÂnanın rezonansa girmesidir. Bu da size, anılan sureyi kazandırmaktadır. Bu sure içinde kaçma eylemini gerçekleÅŸtirebiÂlecek bir yöntem bulduÄŸunuz takdirde, tatbik ederek zamanı saptayın. Böylelikle hem kesin kaçış surenizi öğrenebilir hem de bu süreyi daÂha da kısaltacak yöntemler geliÅŸtirebilirsiniz. dışarı çıkmak gibi ani bir acil çıkış olanağı da yaratabilirsiniz. Bu cam, kalın ya da sekurit (saÄŸlamlaÅŸtırılmış) olabilir. Bunu kırmak için bir yangın söndürme tüpünü kaçış yolu üzeÂrinde bulundurabilirsiniz. Unutmayın, vücuÂdunuzda kesiklere ve yırtılmalara yol açmayı engellemek için önce camı kendinize zarar vermeden kırmalısınız.
Binayı terk ederken mutlaka başınızı, yüksekÂten veya tavandan düşen nesnelerden (tuÄŸla, kiremit, avize vb.) korumalısınız. Bu aÅŸamada yastık bir iÅŸe yaramayacak, aksine çevrenizi görmenize ve sesleri duymanıza engel olacakÂtır. Bir kask veya baret, bulamazsanız bir sanÂdalye, bir tahta parçası, büyük ve kalın bir kiÂtap iÅŸinize yarayabilir.
EÄŸer binayı 10-15 saniye içinde terk edemiyorÂsanız, kesinlikle merdivenlerden, merdiven boÅŸluklarından uzak durunuz. Asansör bir tuÂzaktır. Kullanmayınız. Yıkılan binalarda en yüksek oranda ölüm, bu noktalarda meydana gelmektedir. Birinci kattan daha yüksekteyse-niz, atlamayı denemeyiniz. YaÅŸanan depremÂlerde ölümle ve ciddî yaralanmalarla sonuçlaÂnan olayların büyük bir bölümü, yüksekten atÂlamayla iliÅŸkilidir. Bunun yerine yüksek binaÂlarda yapılması zorunla olan haricî yangın merdivenlerini kullanınız. Demir konstrüksi-yondan inÅŸa edilen bu merdivenler, binadan bağımsız olduÄŸu için yıkım darbesinden daha zor etkilenecek ve baÄŸlı olduÄŸu yerden kopÂması hâlinde, çeperlerindeki kuÅŸaklar nedeÂniyle düşme anında bir koruma alanı oluÅŸturaÂcaktır. Dahilî yangın merdivenleri, koruyucu bir alan yaratmayacaktır. EÄŸer bulunduÄŸunuz bina, depreme dayanıklı ve bulunduÄŸunuz mekândaki masa, çelik veya kaim masif ahÅŸap malzemeye sahipse başınıza düşebilecek eÅŸyalardan sizi koruyabilir. Ama tavanın çökmesi hâlinde hiçbir koruyucu özelÂliÄŸi olmayacaktır.
Örnek: Japonya’da öğrencilerin sığındığı masa altları.
Bu masalar, aslında boÄŸazları birleÅŸtirilmiÅŸ biÂrer çelik kafestir. Bu özelliÄŸi nedeniyle sıralar hâlinde masa bir arada düşünüldüğünde çöken tavanı karşılayıcı ciddî bir direnç noktası oluÅŸÂturmaktadır. Oysa Türkiye’de kullanılan basit KiÅŸisel kaçış zamanı ile birilerine yardım edeÂrek (eÅŸiniz, çocuÄŸunuz, iÅŸ arkadaşınız ya da bir ozurlu) kaybedeceÄŸiniz zaman çok farkÂlıdır. Farklı senaryolar geliÅŸtirmeÂnizde ve süre tutarak deneÂmenizde yarar vardır.
Kapı veya cam kenarında ya da bulunduÄŸunuz yeri 10-15 saniye içinde terk edebiÂlecek bir mesafede iseniz, herhangi bir acil çıkış anında kulÂlanacağınız güzergâh üzerinde size engel olabilecek saksı, maÂsa, sandalye, koltuk, sandık ve benzeri unsurları ortadan kaldırınız. Bazı durumlarÂda, giriÅŸ katınÂdaki camı kırarak
tahta veya zayıf sıraların, böyle bir ağırlığı taÂşıyamayacağı kesindir.
Bir YaÅŸam Üçgen Alanı yaratın. Masa, yatak altı gibi yerler yerine, ağırlık merkezi yere yaÂkın çelik dolaplar (boyu uzunsa ve yapabili-yorsanız yana devirin), para kasaları, çamaşır ve bulaşık makineleri gibi nesnelerin yanma yatınız ve cenin pozisyonunu alın. Mutfak, iyi bir saklanma ve YaÅŸam Üçgeni yaratılabilecek uygun bir ortamdır. Tezgâh alÂtında ve yanında yer alan fırın, bulaşık makiÂnesi ve buzdolabı, bu bölümün ezilme oranını en aza indirger. Ancak, set üstü dolaplardan dökülecek tabak, çanak ve bardak gibi cisimleÂre karşı bir önlem alınması, rafların düşmesine engel olmak için de duvarla olan baÄŸlantılarıÂnın sabitleÅŸtirilmesinde yarar vardır. YaÅŸanan depremlerden elde edilen veriler, mutfak ve banyoların en uygun yerler olduÄŸuÂnu göstermektedir. Çünkü enkaz altında kaÂlındığı tadirde, bu bölümlerde hem yaÅŸam üçÂgeni yaratabileceÄŸiniz unsurlar vardır hem de patlayan borulardan sızan suyu içerek vücuÂdunuzu crash sendromundan koruyabilme olanağı mevcuttur. Enkaz altında kalan kiÅŸileÂri bekleyen en ciddî tehlike, böbrek yetmezliÂÄŸi nedeniyle ortaya çıkan sendromlardır. Bulunmamanız gereken bir yer de kapı perÂvazlarıdır. Kapı pervazlarının taşıyıcı hiçbir özelliÄŸi yoktur. Çelik kapılara da güvenmeyin. Bunların da taşıyıcı özelliÄŸi olmadığı gibi, hem tehlike anında kırılması mümkün deÄŸildir hem de üzerinize devrilme riski bulunmaktadır Depreme uykuda yakalandığınız takdirde, kullanmanız gereken 10-15 saniyelik süre, bir hayli azalacaktır. Bunun için yatağınızın yanıÂna 1 m°’lük tahta sandıklar yaptırmanız ve içÂlerini kitaplarla doldurduktan sonra, kaim bir iple çevresini sarmanız yararlı olabilir. Kitaplar da büyük bir ağırlık altında ezilmeyecek, sarÂdığınız kaim ip ise sandığın patlamasına engel olacaktır. Böyle bir hazırlığınız yoksa, yatağın hemen kenarına ve yanma yan yatarak cenin pozisyonunu alın.
