KAN GRUPLARI

İlk kan nakli dene­melerinin bazıları başarılı olmakla bera­ber, çoğu ölümle sonuçlanmaktaydı. Bu­nun nedeni, 1941′de, A.B.D.’de çalış­makta olan Avusturyalı bir biyolog, Landsteiner’in kan gruplarını buluşuna kadar bilinemedi. Hangi ırktan olursa olsun, bütün insanların kanlan belirli bir serumun, alyuvarları pıhtılaştırmasına göre, birkaç grupta sınıflandırılır. Bu pıhtılaştırmanın aslı, serumdaki aglütinin adını alan antikorlarla, alyuvarların yü­zeyindeki aglütinojen adlı antijenlerin arasındaki reaksiyondur.
Kan grupları, kalıtsaldır. Dokuz gruplandırma sisteminin varlığına rağmen, tıpta iki sistem önemlidir: ABO ve Rh sistemleri. Landsteiner, insanların, A, B, AB ve 0 olmak üzere dört kan grubun­da sınırlandırılabileceğini göstermiştir. Antijenler, A, B ve AB’dir; 0 grubundakilerde antijen bulunmaz. Antikorlar ise, anti-A, anti-B, anti-AB diye adlan­dırılır. A grubundakilerde, A antijeniyle anti-B antikoru, B grubundakilerde B antijeniyle anti-A antikoru vardır. AB grubundakilerde AB antijeni yanında hiçbir antikor bulunmaz. 0 grubunda ise hiç antijen yoktur, anti-A ve anti-A an­tikorları vardır. Kan naklinde, hastaya yalnız kendi grubundan olan kan verile­bilir. Ancak, acil hallerde, hiç antijen taşımadığından, 0 grubu, herhangi bir hastaya verilebilir. Normalde, nakledil­meye hazırlanmış kanın grubu saptan­mıştır ve nakledilecek kişinin kanıyla karşılaştırma yapılır, yani hastanın serumuyla, nakledilecek kanın alyuvarları karıştırılarak, iki kanın uyup uymadığı kontrol edilir. Uydukları takdirde, alyu­varlar pıhtılaşmaz. Aksi halde, aynı pıh­tılaşma olayı hastanın damarında da olu­şup hastayı öldürecektir.
Rh (Rhesus) sistemi, 1940 yılında, Landsteiner ve Weiner tarafından keşfe­dilmiştir. Bu bilginler, rhesus maymunu­nun alyuvarlarını antijen olarak kulla­nıp, tavşan serumunda bir antikor oluş­turabileceklerini saptamışlardır. Bu an-tiserum, % 80′den fazla insan alyuvar-larıyla reaksiyon göstermiştir. Tavşan an-ti-rhesus serumuyla aglütine olan (bir araya gelip kümeleşen) alyuvarları olan kişiler, “Rh pozitif” diye sınıflandırılmış­tır. Hücreleri bu reaksiyonu gösterme­yen insanların kanma ise “Rh negatif” denmiştir. Normal olarak, Rhesus hücre­sine karşı antikoru olan insan kanı yok­tur, fakat bu olay, Rh pozitif kanın nak­ledildiği Rh negatif kişilerde, ya da Rh pozitif çocuğa gebe Rh negatif anneler­de görülebilir. Rh faktörünün önemi, Rh negatif bir kişinin bu yollardan bi­riyle Rh antikoru edinmesinden sonra ortaya çıkar. Rh negatif bir annenin, birinci Rh pozitif bebekli gebeliğinden sonra oluşabilecek Rh pozitif çocuklu gebeliklerde, yeni doğanın hemolitik has­talığı (bkz.) görülebilir. Hiçbir genç kı­za, Rh grubu bilinmeksizin kan veril­memelidir.

Bu sayfa için yorum yazın