EÄŸer hayvanlara duyduÄŸunuz sevgiden dolayı vejetarÂyen olmuÅŸsanız ve hiç et yemiyorsanız size saygı duyarız, ancak eÄŸer nedeniniz etlerin organizmaya zarar veren tokÂsinler içerdiÄŸi ÅŸeklinde 19. yüzyıl fizyolojisinden kalma fiÂkirler yüzünden et yemiyorsanız, hemen söyleyelim bu fiÂkirleri günümüzde yanlışlığı kanıtlanmıştır. Bu sözü edilen meÅŸhur toksinler, çok da önemli deÄŸillerdir. Zira bunlar et yenildiÄŸi zaman oluÅŸan üre ve ürik asitlerdir. Yeterince su içen normal bir kiÅŸi bunları böbreklerinde elimine etmekÂtedir. Aslında organizma, bu tür metabolik atıkları elimine etmek için “programlanmıştır” ve bu iÅŸi hiç zarara yol açÂmadan gayet güzel becerir.
Et, tavuk, balık ve şarküteri (sosis, salam vs) yemeyen vejetaryenlerin yeterli miktarda hayvansal yan ürünler (süt, yumurta gibi) alarak beslenmelerini dengelemeleri gerekir.
Protein açığını kapatmak için, besinler hakkında bilgi sahibi olmak gerekir. ÖrneÄŸin hayvansal proteinlerle bitkiÂsel proteinler birbirlerinin aynı deÄŸillerdir ve bunlardan baÂzıları sadece belirli bir oranda sindirilebilir niteliktedir.Ayrıca bitkisel proteinlerin besinsel deÄŸeri hayvansal proteinler kadar deÄŸildir. Yani 10 gr mercimekteki protein, 10 gr yumurtadaki proteinin deÄŸerinde deÄŸildir.
DoÄŸru bir protein alımı yapmak isteyen kiÅŸinin organizÂmasının ağırlığına göre ve 1 gr proteinin deÄŸerini çok iyi öğrenmesi gerekir.
Bol miktarda soya tüketen vejetaryenler, soya bazlı beÂsinlerin her zaman aynı miktarda protein içermediklerini göz önüne almalıdırlar.
Soya bazlı değişik besinlerin 100 grammdaki protein miktarları şöyledir:
-Soya unu i: 45 gr
-Soya tohumu : 35 gr
Soya filizi :4gr
Soya tomurcuÄŸu : 1,5 gr.
Ayrıca “soya sütü” adı da verilen soya suyunun 100 gramında 42 mg kalsiyum içerirken, bu oran inek sütünde 100 grama 120 mg ÅŸeklindedir. Bitkisel proteinler, organizmamn oluÅŸturamadığı aminoasitler açısından fakirdirÂler. Tahıllarda lisin, baklagillerde metionin eksikliÄŸi varÂdır. Bu yüzden iÅŸlenmemiÅŸ tahılların yanında, günlük ve düzenli olarak kuru baklagiller, fındık, ceviz ve badem yeÂmek gerekir.
Zaten bir çok egzotik mutfakta bu bileşim vardır.
- Meksika tortillosunda, mısır ve kuru barbunya fasulÂyesi
- MaÄŸrip kuskusunda, ince bulgur ve kuru nohut
- Siyah Afrika’da, darı ve yer fıstığı
Yumurta ise, büyük bir aminoasit kaynağı ve dengele-yicisidir.
Vejetaryenler demir alımlarında da dikkatli olmak durumundalar; çünkü bitkisel besinden alman demir, hayvansal besinden alman demirden beş kat daha az yararlıdır.
İyli planlanmış vejetaryen öğünler kabule deÄŸerler, ayÂrıca da yüksek kardiyovasküler risklere karşı koruyucu olup, bazı kanser türlerini (kolon ve rektum kanseri) önleÂyicidirler. Ama küçük çocuklara, hamilelere ve yaÅŸlılara tavsiye edilmez. Montignac Yöntemi, vejetaryen yaklaşıma çok iyi bir uyum saÄŸlar çünkü glisemik endeksi düşük bir çok glusî-din tüketilmesini önermektedir.
- Entegral ekmek
- Tam ekmek .
- Tam pirinç
- Tam veya entegral makarna
- Mercimek
- Kuru fasulye
- Bezelye ve bakla
- Tam tahıllar ve türevleri
- Taze meyveler ve kuru yemiÅŸler
- Şekersiz meyve marmeladı
- Kakaosu zengin çikolata.
Bir hafta içindeki yedi kahvaltıyı lifleri zengin ekmekÂler veya yaÄŸsız süt, çikolatalı süt ile birlikte ÅŸekersiz tahıl gevrekleri ÅŸeklinde planlayabilirsiniz.
Montignac Yöntemi, zaten haftada en az üç kere iyi glusidlerle düzenlenmiÅŸ bir akÅŸam yemeÄŸi önermektedir. VejeÂtaryenler bu tür akÅŸam yemeklerinin sayısını arttırabilirler.
Bu tür bir öğünde ne yeneceÄŸi ÅŸu öneriler gözönüne alıÂnarak seçilmelidir:
- Domates soslu tam pirinç (rafine edilmemiÅŸ esmer piÂrinç).
- FesleÄŸen; domates veya mantar soslu tam makarna
- Soğanlı mercimek
- Kuru fasulye ve kuru barbunya fasulyesi karışımı
- Bezelye veya bakla
- Nohut
- İnce bulgurdan etsiz kuskus (Kuzey Afrikalıların kusÂkusu ince bulgurdandır)
- Soya bazlı ürünler
- Tahıl bazlı ürünler
- Yosunlar
Bu ana yemeÄŸe bir sebze çorbası, çiÄŸ yenen veya piÅŸiriÂlen sebzeleri, salataya ekleyebilirsiniz. Ve Öğününüzü yaÄŸÂsız yoÄŸurt veya lebne peyniri ile bitirebilirsiniz.
Son olarak belirtelim ki, süt ve yumurta gibi besinleri içermeyen, sadece bitkisel gıdalar alman bir vejetaryen reÂjim, yoksunluklara yol açar, yani tehlikelidir
