Yazar: yonca

KRAMP ( YÜZÜCÜLERDE)
Kramp çoğunlukla uylukta, bacakta, kolda, boyun ve karında meydana gelir. Özellikle yü­zücülerde bu duruma çok sık rastlanır. Kol ve bacakta ortaya çıkan ani kramplara rağmen tecrübeli bir yüzücü eğer uzaklık çok değilse kendisini kıyıya atabilir. Buna karşın karın ve­ya midede baş gösteren kramplar çok daha tehlikelidir. Böyle bir kaza ile karşı karşıya ka­lan yüzücü yardım görmezse büyük bir olası­lıkla boğulur. Karın krampı, bacakların karna doğru çekilmesine ve buna karşın da yüz ve başın öne ve aşağıya doğru eğilmesine neden olur. Yüzücü âdeta kendi üzerine kıvrılır. Bu durumda kendini kurtaracak herhangi bir ha­rekette bulunmasına olanak yoktur. Böyle bir mide veya karın krampı olasılığını hesaba ka­tarak, tek başına yüzerken kıyıdan çok fazla uzaklaşmanın doğru olmayacağını her zaman hatırlatmak gerekir. Çok fazla ve hazmı güç yemek yedikten sonra derhal denize girmenin bu tür kramplara yol açacağını bilmek gerekir. Yemek yedikten sonra en az iki saat denize girmemek isabetli olur. Dikkatli ve tecrübeli yüzücüler bunu her zaman göz önünde bulun­durmalıdırlar.

KÖPEK ISIRMASI
Daha ziyade kedi, köpek gibi sıcakkanlı hay­vanlar veya yarasaların ısırması ile bulaşan ku­duz hastalığı, hayvan ısırmaları sonucu en bü­yük tehlikelerden biridir. Böyle vak’alarda ya­ra derhal yıkanmalı ve ışınlan kimse, en kısa zamanda hastaneye gönderilmelidir. Kuduz hayvan yakalanıp denetim altına alınmışsa, 12 gün süre ile izlenir. Eğer bu sürede kudurmaz veya ölmez ise korkulacak bir şey yok demek­tir. Ancak hayvan kudurmuş, kaybolmuş veya ölmüş ise derhal hastaneye başvurup aşılan­maya başlanmalıdır. Mümkünse ısıran hayva­nın başı kesilip kuduz hastanesine gönderil­meli ve beyninin incelenmesi ile kuduz olup olmadığı araştırılmalıdır. Işınlan yerde bir veya birkaç diş izi olabilece­ği gibi geniş doku kayıpları ile birlikte parçalı yaralar da meydana gelebilir. Isırılmak suretiy­le meydana gelen yaranın tehlikesi, yaranın genişliğine ve ısıran köpeğin hastalıklı olup ol­madığına göre değişir. Özellikle ısıran köpeğin kuduz olması, hastalığın bulaşması bakımın­dan hayatî önem taşır.

Isırma durumlarında şunları yapmak gerekir: Yara, bol sabunlu suyla yıkandıktan sonra alkolle temizlenir. Sonra % 1-2 zefiran lüsyonu veya % 40-70 tentürdiyot ile silinir, eğer tendürdiyot veya zefiran bulunamazsa yara, bol sabunlu su ile temizlendikten son­ra kibrit çöpü veya sivriltilmiş bir tahta par­çası, nitrik asit veya asit feniğe batırılarak tek tek diş izleri koterize edilir.
• Mümkünse yara, potasyum permanganatlı su ile yıkanır.
• Yılan ısırmalarmdaki gibi turnike tatbik edilmez, çünkü kuduz etkeni olan virüs, kan yoluyla değil sinir yoluyla yayılır. Önemli olan, yaralanmanın ilk dakikaların­da yara bakımının iyi yapılarak kuduz virü­sünün sinirlere yerleşmesine mani olmaktır.
• Isıran köpek, öldürülmeden müşahede al­tında tutulur, kuduz şüphesi varsa başka insanlara temas etmemesine özen gösteri­lir. 10 günlük müşahededen sonra kuduz çıkmazsa serbest bırakılır. Köpek öldürül-müşse, beynini zedelememeye dikkat edil­melidir. Köpeğin kuduz olup olmadığının anlaşılması da beyinde Negri cisimcikleri denen hastalığa has bulgunun tespit edil­mesi ile olur. Kuduz şüphesi olan durum­larda mutlaka bir sağlık merkezine giderek aşı olmalıdır.

KOMADAKİLERİ BEKLEYEN TEHLİKELER
• Derin komada, nörovejatif büyük fonksi­yonlar (solunum, kan dolaşımı) tam olmasa da faaliyetlerini kusursuz sürdürürler.
• Normal bir kişideki, uyurken pozisyon de­ğiştirme yeteneği kaybolmuştur. Vücudun ağırlığı sürekli aynı dayanak noktasındadır. Bu nedenle de yatak yaraları meydana gele­bilir.
• Bu yaralar ilerde çok zor tedavi edilir ve en­feksiyonlara sebep olur. Hareketsiz kalan eklemler, kaslar ve sinirler de bu durumdan zarar görüp, ilerde tedavisi mümkün olma­yan izler bırakabilir.
• Savunma reflekslerinin eksikliği ise, akciğer solunumunu aksatıp, öksürme refleksinin ortadan kalkması nedeniyle, akciğer enfek­siyonlarına yol açabilir. Bu da, solunum ye­tersizliğini daha ciddî boyutlara ulaştırır.
• Gözün saydam tabakası da hızla zarar gör­meye başlayabilir, çünkü göz kapaklarının açılıp kapanma refleksinin ortadan kalkma­sıyla nemlendiğinden, kurur.
• Ayrıca böbrek kontrolünün kaybolması da idrar tutmasını engeller ve bu da, böbrek il­tihaplarına yol açabilir.

KOMA

Kişinin, ağrılı dış uyaranlara cevap vermemesi hâline ve tam bir bilinç kaybı ile seyreden du­ruma koma adı verilir. Komadaki bir insan uyuyor gibidir. Solunum azalması, hipotansi­yon, reflekslere cevap vermemek ve sfinkterlerin kontrolünün kaybına bağlı olarak idrar ve dışkı kaçırma gibi durumlar da beraber bulu­nabilir. Sıklık derecesine göre şu hâllerde orta­ya çıkar:

Alkol zehirlenmeleri, beyin hastalıkları (özel­likle travma ve beyin kanaması), diabet, iç ka­nama, ilâç zehirlenmeleri, epilepsi, kalp hasta­lıkları, şiddetli infeksiyonlar. Komaya giren kişi, derin uykuya dalmış gibi­dir. Fakat sarsılarak uyandırılması mümkün değildir. Çünkü “tepki gösteremez”, savunma reflekslerinden yoksundur. Ne oturabilir, ne ayakta durabilir. Başını dik tutamaz, çünkü kas gücünü yitirmiştir. Buna karşılık felç ol­muş da sayılmaz, hatta bazı hareketler de ya­pabilir, ama bunlar eşgüdümden yoksundur. Ancak komadaki kısmin solunumu âdeta nor­maldir ve kan dolaşımı da nabızdan ölçülebi­lir. Solunumun durması tehlikesiyle karşı kar­şıya kalsa da, solunum yeteneğini sürdürür. Koma durumunu ancak bir doktor saptayabi­lir ve tedavisini sağlayabilir. Bazı hâllerde, ko­maya giren kişi düzelip iyileşir. Yavaş yavaş “uyanır”, beyin fonksiyonları yerine gelir.

Doktoru doğru olarak uyarmak için, şu husus­ları bilmeniz gerekir:
• Tepki göstermeyi sürdüren, ancak bunu be­lirgin şekilde eksik olarak yapan, hafif ko­madaki hastanın sesi çok yüksektir. Örne­ğin adını kulağına bağırın, buna homurda­narak veya ölçüsüz bir jestle yanıt verecek­tir. Bazen çırpınma halindedir.• Derin komadaki kişi, kımıldamaz ve sese, acılı uyarılara dahi (yanağını sıkmak, çimdik-lemek) yanıt vermez. Ayrıca solunum yolla­rı, tıkanmak tehlikesiyle karşı karşıyadır.
• Derin komadaki biri karşısında, acilen dok­tor çağırın. Doktor gelene kadar, basit ön­lemleri uygulayın.

Mümkünse hastadan, kıymığın ne gibi bir madde olduğunu öğrenin Eğer cam parçası batmışsa, bunun daha fazla zarar vermesi mümkündür Bu nedenle kendiniz çıkarma­ya çalışmayın ve bir hastaneye veya dokto­ra başvurun
• Eğer kıymık cam değilse ve ucu dışarıdaysa, bunu cımbız kullanarak çıkarın Ama daha önce cımbızın ucunu alevden geçirerek ste rıl (mikropsuz) duruma getirin, soğutun ve daha sonra kıymığı çıkarın Eğer kıymık tamamen derıaltmdaysa, ucu sivri bir dikiş iğnesini alevden geçirerek ve­ya birkaç dakika antiseptik bir sıvı içerisin­de tutarak steril duruma getirin Kıymığın battığı bölge üzerine bir buz parçası koyun ve bölgenin hafifçe uyuşmasını, sonra da iğ neyle den yüzeyini hafifçe parçalayarak kıymığın açığa çıkmasını sağlayın Kıymı­ğın ucu açığa çıktıktan sonra, yine steril du ruma getirilmiş bir cımbızla tutup çıkarın Bölgeyi su ve sabunla yıkayın, üzerine antı septik bir krem surun
Çocuğunuz istemedikçe üzerine flaster ya­pıştırmayın
Kıymığı çıkarırken herhangi bir zorlukla karşılaşırsanız, bu girişimden vazgeçin ve doktora başvurun Eğer batan kıymık bir cam parçası ise derinin epeyce altında kal­mışsa, toprak veya gübreye bulaşmışsa (te tanos tehlikesi) veya bunu kendi başınıza çıkaramıyorsanız doktora başvurun.