Yazar: yonca

KALÇA VE UYRUK KEMİĞİ KIRIKLARI
Uyluk kemiğinin her noktasında kırıklar görü­lebilir. Vücudun en uzun kemiğidir ve bol miktarda kanla beslenir. Uyluk kemiği kırıkla­rı ciddî olarak kabul edilmelidir. Çünkü, çoğu durumda, çok miktarda kan, dokular içerisin­de kaybolur ve bu da büyük şoklarla sonuçla­nabilir.
Bu tür kırıklar, düşmelerden ve trafik kazala­rından kaynaklanmaktadır. Yaşlılarda kırılma­lar, küçük bir düşme sonucu görülebilir; bu­nunla birlikte çoğu yetişkinlerde kalça kemiği­nin kırılması için hatırı sayılır bir zorlama ge­reklidir. Uyluk kemiğinin boynu ya da üst kısmını saran kalça eklemi kırıkları, sık sık ağır kalça zedelenmeleriyle karıştırılır. Bir düşme ya da başka bir küçük kazadan sonra kalçasında ağ­rıdan şikâyet eden yaşlılar, uyluk kemiği boy­nunda kırık olduğu varsayılarak hastaneye kaldırılmalıdır.

KOL KIRIKLARINDA İLK YARDIM VE TEDAVİSİ
• Kırık kolu yavaşça kazazedenin göğsüne çapraz olarak tutturunuz.
• Göğüsle kırık kol arasına yumuşak bir tam­pon yerleştiriniz.
• Eğer bilek ya da önkol zedelenmişse ayrıca bir yumuşak tampon daha yerleştiriniz.
• Kolu ve tamponu bir boyun askısıyla tuttu­runuz.
• Ayrıca geniş bir sargıyla kolu, askı üzerin­den göğse bağlayınız. Düğümü, sağlam ta­rafın ön kısmına getiriniz.
• Hastaneye kaldırınız.
Eğer Dirsek Bükülemiyorsa
• Kazazedeyi yere yatırıp kolu, vücudunun yanma koyunuz. Dirseği, sakın zorlayarak bükmeye kalkışmayınız. Mümkünse kaza­zededen, kolunu diğer eliyle tutarak kımıl­datmamasını isteyiniz. Yaralı kolla gövde arasına yumuşak bir tampon yerleştiriniz.• Kırık kolu gövdeye üç geniş sargıyla bağla­yınız: Bilekle uyluk çevresine bir, üst kolla gövde çevresine bir ve bir de ön kolla gövde çevresine.
• Kazazedeyi hastaneye kaldırınız. Tedavi konumunda sedye ile naklediniz.

KAFA TASI KIRIKLARI
Kafatası, beynin koruyucu örtüsüdür. Kemik­teki hasar önemli gibi görünmese de “içen bat­mış” bir kırık ya da kırık bölgesindeki kan sızıntısı, beyin üzerine basınç yapabilir Kafatası kırıkları, beyinde bazı hasarlara ya da rahatsızlıklara yol açabilir, bilinç bulanıklaşır ya da kaybolabilir ve başka yaraların belirtile­ri maskelenebilir Bu sebeple bir yaralanma işareti yokmuş gibi görünse de tüm kafa yara­lanmaları ciddî bir olay kabul edilmelidir Başın tepesindeki kırıklar genellikle (cramum), kafatasına doğrudan doğruya bir çarpma ya da kafa üzerine düşme sonucu ortaya çıkabilir, kemik içen çokmuş olabilir Kafatasının alt kısmındaki kırıklara, genellikle ayak ustune düşme veya çeneye bir darbe gibi dolaylı bir guç yol açar.

KIRIKLARDA İLK YARDIM
Kırıklar için ilk yardım tedavisinin anahtarı, yaralanma yerim kımıldatmamaktır. (hareket­sizlik) Hareket, bir kırığın ıstırabım artırmak­la kalmaz, fakat aynı zamanda daha da kötüleştirir. Her olayda hastaneye kaldırılmayı sağ­layınız.
Kesinlikle gerekli olmadıkça, kırığı olan kaza­zedeler hareket ettirilmemelidir. Kazazedeyi mumkun olduğu kadar rahatlatıp, o kısmı elle ya da tamponla hareketsizleştirerek uzman müdahalesi ıçm bekleyiniz Eğer kazazedeyi hareket ettirmek zorundaysanız, bunu dikkat­le ve yavaş bir şekilde yaparak yaralanmayı ve ıstırabı artırmaktan kaçınınız Herhangi bir kırığın genel tedavi kuralları şun­lardır.

• Solumada güçlük, ağır kanama ve bilinç kaybı, kırığın kendisinden önce ilgilenilmesi gereken durumlardır.
• Hayatî tehlike olmadıkça ya da kazazede kotu hava koşullarına maruz değilse, bütün kırıkları, kazazedenin bulunduğu konumda tedavi ediniz.
Dikkat: Eğer zaman uygunsa, kazazedeyi güvenli bir yere taşımadan önce kırık kol ve ba­cağı hareketsizleştirip bağlayınız.
• Yaralı kol ve bacağı sabitleştirip bağlayınız.
Dikkat: Yaralı kısmı gereksiz yere hareket et­tirmeyiniz.
• Hastaneye hemen kaldırılacaksa yaralı kıs­mı elinizle acıtmadan tutunuz. Kazazedeyi en çok rahat edebileceği konuma getirerek yuvarlanmış battaniye gibi şeylerle destek­leyiniz.
• Eğer hastaneye kaldırma 30 dakikadan faz­la gecikecek fakat yolculuk kısa ve sarsıntı­sız olacaksa, yaralı kısmı tampon ve sargı­larla vücudun bir sağlam yerme tutturarak hareketsiz hâle getiriniz.
Dikkat: Sargılar, hareketi engelleyecek sıklıkta olmalıdır, ancak dolaşımı zorlaştıracak kadar ya da ağrı verecek kadar da sıkı olmamalıdır.
• Rahatsızlığı ve şişmeyi azaltmak için yaralı kısmı hareketsızleştırdıkten sonra yükseğe kaldırınız.
• Eğer hastaneye yolculuk uzun sürecek (30 dakikadan fazla) ve hasta rahatsız olacaksa fazladan sargı ve atele gerek olabilir.
• Şoku azaltmak için antışok tedavisi uygula­yınız.
Dikkat: Kırılan kol ve bacak öyle deforme olabilir ki, kemiği biraz hizaya getirmeden bantlamaya imkân olmayabilir Bu durumda, mumkun olduğu kadar az ağrı vererek kemi­ğin uçlarım hasta izin verdiği imkânda birleşti­rerek kolu ya da bacağı düzeltiniz.