Yazar: yonca

YILDIRIMDAN NASIL KORUNULUR
Yapıların korunması: Yıldırımın ne yapacağı hiç belli olmaz Paratoner, atmosferdeki elekt­rik boşalımlarını en iyi zapteden araçtır Bu­gün yıldırımdan korunmanın iki yolu vardır.
Faraday paratoneri ve radyoaktif paratoner Faraday paratoneri: Yapı, aralarında bağlan­tılı, metalik tel ve şeritlerden oluşmuş bir kafes içme alınır Bu metalik aksamın uçları sivridir ve yer bağlantılarıyla son bulurlar Kafes ne kadar sıksa, korunma o denli etkili­dir.Yapının yere dayanan kısmı da, aynen kafese alınmalıdır.
Radyoaktif paratoner: Bu araç, yıldırımı be­lirli bir noktaya yöneltir, ama menzili, radyu­mun özelliklerinden yararlanıldığı ıçm, buyuk olçude genişlemiştir Çunku radyum, çevrede­ki havayı milyonlarca kere daha iletken hâle getirir.
Kişilerin korunması: Gözlemler, insanların en çok nerelerde yıldırım tehlikesiyle karşı karşıya kaldıklarını ortaya koymuştur Açık arazide, tek bir ağacın veya bir saçağın, saman yığınının yanında, kenarları madenî parmak­lıklarla çevrili geniş alanlarda, paratonerlı bir binanın kenarında durmak, tehlikelidir Avcılar tüfeklerini, tarladaki köylüler çapaları nı derhal bırakmalı, çadırda kamp yapanlar, hemen çadırlarından çıkmalıdır.

YILDIRIMIN MEYDANA GELİŞİ
Havada elektrik var Bu cümle, bir gerçeği açıklamaktadır Aslında atmosfer, elektrik yönünden nötr moleküllerden oluşmuştur Fakat bu parçacıkların bazıları, şiddetli bir şok sonu­cunda güneş ışınlarıyla veya kozmik ışınlarla, bir kısım negatif elektrik şanı kaybeder veya alırlar Denge bozulunca, bu parçacıklar ya po­zitif (+), ya da negatif (-) hâle gelirler ilk aşamada, pozitif şar], bulutların ust kesi­minde toplanır Negatif şar ise, alt tarafa biri kır Yeryüzü pozitif şarjlı olduğundan, şarjlar birbirlerine kavuşmaya kalkışır ikinci aşamada, elektrik şarjlarının değerlen, belirli bir yüzeye erişir, yeryüzüyle bulutun al­tı arasındaki hava, iyonlaşmaya başlar Buna, bir bolumu yerden yukarı çıkan, bir bolumu de buluttan yere men boşalım öncesi şarjlar sebep olur.

Üçüncü aşamada da, havanın boşalım iyonlaş­ması sonucu, bir nakil hattı ortaya çıkar Ikı boşalım oğesı (yer ve bulut) birleşir Şimşek çakar Bulutun negatif şarjları ile yerin pozitif şarjları akıma girer Böylece elektrik dengesi, geçici olarak sağlanır.

YILAN SOKMASININ TEDAVİSİ
Kas hareketleri, zehrin yayılmasını hızlan­dırdığı için hasta yatırılmalı ve mümkün ol­duğu kadar hareket ettirilmemelidir.
• Işınlan yer kol ve bacak gibi bir ekstremite ise proksimal tarafına (kalbe yakın tarafa) turnike konularak zehirin dolaşıma karış­ması önlenmeli. Turnike, toplardamar akı­mını durduracak kadar sıkılmalı, atardamar dolaşımına mani olmamalıdır.

• Yara üzerine buz veya buz torbası konmalı­dır.
• Hastaya kesinlikle alkol verilmemeli. Alkol, damar genişlemesine sebep olduğu için zeh­rin emilimini kolaylaştırır.Işınlan yer emilip tükürülmek suretiyle, zehir boşaltılmaya çalışılır. Işınlan yerin uzerı temiz bir bıçak ucu veya jiletle çizilerek etrafından sıvazlamak sure­tiyle zehir boşaltılır.
Hastaya ağızdan kahve, çay, sut gibi içecek bir şeyler verilmeli Korku ve endişesi gide­rilmeli, teskin edilmelidir Şok belirtilen varsa tedavi edilmelidir. Solunum yetmezliği oluşmuşsa yapay te neffus yaptırılmalı.Hasta, süratle hastaneye götürülerek serum yaptırılmalıdır.

YILAN SOKMASININ ZEHİRLENME BELİRTİLERİ
Işınlan yerde şiddetli kızarıklık, ağrı ve şişlik meydana gelir. Yılan zehiri hem kan (hema-toksik) hem de sinir (nörotoksik) sistemi üze­rine etkilidir. Yılan türüne göre bu iki eleman­dan biri fazla, diğeri az olabilir. Belirtiler de ona göre değişir. Engerek yılanı zehrinde hematoksik etki daha fazladır. Isırmadan hemen sonra şişme, kızarıklık ve ağrı meydana gelir.

Hemolitik (alyuvarları parçalayıcı) etki ve da­mar permeabilitesini bozucu etkisi nedeniyle mide-bağırsak sisteminde ve idrar yollarında kanama olabilir. Kan kaybı nedeniyle hasta 6-12 saat içerisinde komaya girip ölebilir. En­gerek yılanı ısırmalarında süratle hareket edil­melidir.Kobra yılanı ısırmalarında şişme yavaş yavaş meydana gelir, kızarıklık ise ya çok az ya da hiç yoktur. Kobra yılanı zehrinde nörotoksik etki fazla olduğundan kanama pek görülmez, buna karşılık solunum adalelerinin felcine bağ­lı olarak solunum güçlüğü ve solunum durma­sı olabilir.