Kadınlar Sitesi, Gebelik, hamilelik, doğum

Yazar: yonca

  • KIRIK BELİRTİLERİ

    Kemiğin kırıldığı, kazazede tarafından hissedilebilir ya da duyulabilir.
    ■ Hareket edince yara sebebiyle ya da yara bölgesi hareket ettikçe ağn da artar.
    ■ Vücut kısmını normal olarak hareket ettirmek, kazazede için zordur.Kınktan etkilenen alana hafif bir basınç uygulandığında hassasiyet hissedilir.
    ■ Yaralı kısmın şişmesi ve daha sonra da çürümesi. Bu, başlangıçta görülmeyebilir ama dokular içine kan sızdıkça ortaya çıkacaktır; yaralanmanın gerçek özelliğini maskeler.
    ■ Kınk bölgesinde deformasyon görülür. Kemik gayrı muntazam hale gelmiş olabilir; yani kol ve bacaklarda kısalma, bükülme ya da dönme (örneğin kol ya da bacak normal olarak dönebileceğinden daha fazla dönmüştür, uyluk kemiğinin boyundan kırılmasıyla ayağın dışa dönmesi yaygın bir görünümdür) veya bir yassı kemikte çökme.
    ■ Kalın bir kemik sürtünme sesi (krepitasyon) duyulabilir ya da muayene sırasında hissedilebilir.
    ■ Şok belirtileri ve görüntüleri; şokun şiddeti, özellikle uyluk ya da kalça kemiği kırıklarında farkedilir derecelere ulaşır. Dikkat: Her kırıkta belirti ve görüntülerin hepsi görülmeyebilir. Hiçbir kısmı gereksiz olarak hareket ettirmeksizin basit gözlemlerle mümkün olduğu kadar çok belirti saptanmalıdır. Mümkünse kınk olan kol ya da bacağı kınk olmayanla karşılaştınnız. Eğer bir yaralanmanın ağırlığından kuşkulanıyorsanız onu kırık kabul ederek tedavi uygulayınız

  • KIRIK ŞEKİLLERİ

    Kınklar, kapalı ve açık olmak üzere ikiye aynlır ve ikisi de karmaşıktır. Kapalı kırıklar: Kınk kemiğin çevresindeki deri yüzeyin hasar görmediği bir kınk şeklidir. Açık kınklar: Deri yüzeyinden kınk olan yere bir yara uzandığı zaman ya da kınk kemiğin ucu deriden dışan çıktığı zaman o kmğa “açık” kınk denir.
    Açık kınklar, yalnız ciddi dış kanamalara yol açabileceğinden değil, fakat aynı zamanda mikroplann yumuşak dokuya ve kınk kemiğe ulaşabileceğinden dolayı da ciddidirler. Böyle enfeksiyonlar tehlikeli ve tedavisi zor olabilir.
    Karmaşık kınk: Aynı zamanda bir yaralanma da varsa, bu tür kapalı ya da açık kınklara karmaşık kınklar adı verilir. Mesela kınk kemik tarafından önemli bir yapı, kan daman, sinir ya da organ, kınk kemik ucu tarafından hasara uğratılmışsa buna karmaşık kınk adı verilir.

  • KIRIKLAR

    İskelet kemiklerini etkileyen darbe (travma) nedeniyle kemik dokusunda meydana gelen aynlmaya kınk denir. Kınklann çoğu. direkt veya indirekt olarak etkileyen darbeler, tıp dilindeki adlarıyla travmalar nedeniyle ve çeşitli biçimlerde oluşurlar. Travma sonucu oluşan kınklara travmatik kınklar denir. Çok kere deride bir vara voktur fakat zamanla ağn, şişlik ve kanamaya bağlı oluşumlar meydana gelir. Bunlara kapalı kınk veya basit kınk da denir. Bazı kırıklarda ise deride yaralanma, kesik, iltihaplanma görülür. Bunlara komplike kınk veya açık kınk adı verilir. Kınk, kemikte tam bir aynlmaya neden olmuşsa tam kınktan söz edilir Çatlak biçimindeki kmklara ise tıp dilinde fıssür adı verilir. Bütün kınklar dikkatle ele alınmalıdır: Vasıfsız kişilerce yanlış bir tutum, çevresindeki dokulara verdiği başka zararlarla sonuçlanabilir.

  • TURNİKE NASIL UYGULANIR

    Turnike uygulanmasına elverişli iki yer vardır:
    ■ Koltuk altından beş parmak mesafede kolun üst kısmı,
    ■ Kasıktan yine beş parmak boyu uzaklıkta uyluğun üst tarafı. Ancak birkaç saat sonra tıbbi bir müdahale görme imkanı olan hallerde en güvenilir önlem, bir turnike uygulamasıdır. Bilgili ellerde turnike yalnız kol ve bacak gibi uzuvlann değil, hayatın kurtulmasında da büyük rol oynar. Turnike için kullanılacak sargı oldukça geniş olmalı ve uzvu iki defa dolayacak ve kolayca bağlanacak bir uzunlukta olmalıdır. Bu bakımdan uygun genişlikte bir kravat sargı en iyisidir. Bununla beraber ihtiyaç halinde herhangi bir şerit şeklinde bez parçası, bu vazifeyi görebilir.
    Birkaç kat gazlıbez veya bir iki defa katlanmış temiz bir mendil, turnikenin altına, tam basınç yapılması gereken arterin üzerine yerleştirilir. Bu şekilde hem arter zedelenmez ve hem de düzenli bir basınç olanağı elde edilir.
    Bundan sonra turnike sargısı en az iki defa uzuv üzerine dolanır ve yarım bir düğüm yapılır.Bu yarım düğüm, arasına sokulan bir sopanın üzerine sıkıca bağlanır. Bundan sonra sopa serbest olan ucundan tutularak kanama duruncaya kadar çevrilir. Fakat hiçbir zaman lüzumundan fazla sıkmamak gerekir. Kanamayı durduracak asgari basınç yeterlidir. Çevirme bittikten sonra turnike sopası uzva paralel bir hale getirilir ve herhangi bir sargı ile tesbit edilir.
    Turnikeyi her 15 dakikada bir gevşetmek fakat hiçbir zaman tamamen çıkartmamak gerekir. Bu şekilde daha derin tabakalarda bulunan ve zedelenmemiş olan dokularda kanın dolaşımına imkan verilmiş olur. Aksi takdirde uzun zaman kandan yoksun kalan bu uzuvda kangrenleşme meydana gelebilir.
    Turnikeyi gevşettikten sonra yara üzerindeki gazbezine elle bastırılır.Bir dakika içinde kanama tekrar şiddetle başlamazsa turnikeyi yerinden çıkartmadan gevşek olarak bırakmak doğru olur. Bazen kazayı takip eden şoktan sonra kan basıncı düşer ve genişçe yaralardan bile kan akmaz. Şok tedavi edilirken bir taraftan da düşük olan basınç yükselmeye başlar. Bu yükseliş, kesik damar ucunda teşekkül etmiş bulunan kan pıhtısını yerinden oynatır ve çıkanr. Dolayısıyla kanama baş gösterir. Böyle bir durumla yaralanma olayından 2-20 saat sonra karşılaşmak her zaman imkan dahilindedir. Tıbbi müdahalenin gecikmesi söz konusu olduğu durumlarda her ihtimale karşı turnike takmak ve ani bir kanama karşısında çevirmek doğru olur. Yaralı, hasta taşıma arabasıyla nakledilirken, arabadaki bakıcıya hakkında izahat vermek ve kanama \xıkuunda sıkıştırmasını tembih etmek gerekir.

  • DIŞA VURAN KANAMALAR

    Çok önemli olmasalar bile, can sıkıcıdırlar. Burun kanamalan, pek ender olarak ciddidir. Aynca idrar yollanndan ya da anüsten gelen kanamalar da, mutlaka doktor tarafından denetlenmelidir. Aynı şekilde sık sık kanlı kusmalar da, doktor müdahalesini gerektirir.
    İlk yardım ve tedavi
    Basınç bandajı uygulamak: On dakika süreyle kanayan bir yaraya elle kompresyon yapmak, kanamaların büyük çoğunluğunu durdurur. Kanama hala devam ederse, bir sargı kompresyonu yapılabilir.
    Temiz bir mendil ya da sargı beziyle yarayı 10 ile 20 dakika sıkın. Elle yapılan bu kompresyon işleminden sonra, gerekirse, sargı beziyle de bir pansuman yapabilirsiniz. Bu pansumanı çok sıkmak gerekmez. Yaralıjı doktora götürmeye yetecek kadar zamanı kazandırır. Düğüm atmayın. Bu hareketler yetersiz ve kanama devam ederse, uzvun kan damanın sıkıştırın.
    Kanayan yere parmakla basınç uygulamak: Yaraya yerel olarak yapılan kompresyon yetersiz kalırsa, yarayla kalp arasındaki atardaman sıkıştırmak gerekir. Vücudun iki yanında başlıca üçer sıkıştırma noktası vardır. Bunlar, yüz, kol ve kalçada, en önemli atardamarlann yolu üzerindedir.
    Kanamanın Durdurulmasında Dikkat Edilecek Noktalar
    Yaraya asla düğüm atmayın. Bu, çok zor, ıstırap verici ve zor bir yöntemdir. Aynca tehlikelidir. Örneğin, çok iyi yerleştirildiği takdirde, konulduğu yerin altındaki kan dolaşımını tamamen durdurup, tam anlamıyla oksijensiz kalan hücrelerin ölmesine sebep olabilirsiniz. Boğulan uzvu, bir saat sonra belki de kesmek gerekebilir.
    Aynca boğulan uz\oın altındaki bütün toplardamarlar da sıkışacağından, toksik maddeler dışan anlamaz ve burada birikir. Ancak kurtancılann düğüm atmaları yasak olmakla birlikte, bir yaralıya böyle bir düğüm atılmışsa, bulduklan zaman çıkarmalan da yasaktır. Çünkü bu durumda toksik maddeler birden kan dolaşımına kanşrp, şoka, hatta kalp sektesine sebep olabilir.
    Ancak yarayı boğma yasağının geçerli olmadığı iki durum vardır:
    ■ Eğer yaralının bir uzvu tamamen kopmuşsa;
    ■ Başka yaralılar varsa ve onlann yardımına koşacak başka kurtancı yoksa.

  • BÜYÜK DIŞ KANAMALARI

    Bu, büyük sıklıkla derin bir kesilme ya da yırtılmadan sonra başlar. Üzücüdür ve sizi tedavinin önceliğinden uzaklaştırabilir.
    Belirtiler
    ■ Büyük dış kan kaybı belirtileri.
    ■ Şok belirtileri ve görüntüleri.
    ■ Kazazede susuzluktan şikayet eder.
    ■ Görüşü bulanık olabilir; baygın ve başı döner.
    ■ Yüzü ve dudakları solgunlaşır
    ■ Deri soğuk ve ıslaktır.
    ■ Nabız hızlanır, fakat zayıflar.
    ■ Kazazede, kıpır kıpır ve gevezedir.
    ■ Solunum daha yüzeyselleşir, bazen esneme ve iç çekişle kanşır (hava açlığı)
    ■ Muhtemel baygınlık.

    İlk yardım ve tedavi
    Kanamayı mümkün olduğu kadar kısa zamanda kontrol altına alınız.
    Yarayı temiz tutunuz, kan kaybım azaltmak ve enfeksiyonu önlemek için kapatınız. Yaralıyı acilen hastaneye kaldırmaya çalışın Eğer kazazede nefes almıyorsa hemen yapay solunuma başlayınız; kazazede kendinden geçmişse soluk yolunu açın, sonra da kanamayı tedavi edin. Bu durumlann dışındaysa kazazedeye en etkili olan durumda tedavi uygulayınız.
    ■ Büjoik kanamalar mümkün olduğu kadar çabuk tedavi edilmelidir. Bazı durumlarda kanın akışını durduramaz, ancak yavaşlatabilirsiniz ama bu da hayatı kurtarmak için yeterli olabilir.

    Aşağıda verilen tedavi sırasını izleyiniz:
    ■ Önce yaraya direkt bir basınç uygulayınız, eğer bu mümkün değilse ya da etkili olamıyorsa ve atardamar kanamasından şüpheleniyorsanız, dolaylı basınç uygulayınız. Son olarak da kazazedeyi, kan akışını kontrol edebileceğiniz konuma getiriniz.
    ■ Yarayı açıp, içinde yabancı cisimler olup olmadığına bakınız. Parmaklannız ve elinizin ayasıyla bastırarak direkt basınç uygulayıp kanamayı kontrol altına almaya çalışınız. Yara büyükse kenarlarını birbirine doğru sıkıştırınız.
    ■ Kazazedeyi yere yatırınız. Yara, kol ya da bacaklardaysa ve kınktan şüphelenmiyorsanız kol ya da bacağı yükseğe kaldırınız.
    ■ Eğer yara, kol ya da bacaklardaysa ve doğrudan bastırma etkili olmuyorsa kolu ya da bacağı besleyen ana atardamara dolaylı baskı uygulayınız.

    Dikkat: 15 dakikadan fazla dolaylı baskı tutmayınız, boğma uygulamayınız. Yaranın üzerine iyice dışına taşacak şekilde steril, ilaçsız bir tampon koyunuz. İyice bastırarak bir sargıyla güvenceye alınız. Sargıyı, kanamayı kontrol edecek kadar, fakat dolaşımı engellemeyecek kadar sıkınız. Yaralı kısmı hareketsiz hale getiriniz.
    ■ Kanama devam ediyorsa, ilk tamponlann üzerine başka tamponlar koyup iyice sarınız.
    ■ Şoku azaltmak için antişok tedavisi uygulayınız.
    ■ Hemen hastaneye kaldınnız

  • GÖĞSÜN ANJİNİ

    Sıklıkla koroner tıkamklığıyla kanştınlan şiddetli göğüs ağrıları, kalbe kan sağlayan koroner damarlann, kalbin başlanna yeteri kadar oksijenli kan ulaştıramadıklan zaman görülür.
    Yaşlılarda yaygındır ve genelikle jimnastik sırasında aşın gayret, bazen de heyecan anında görülür. Normal olarak bu krizler birkaç dakika sürer ve ağn, kazazedenin dinlenmesiyle geçer.
    Belirtiler
    Sıklıkla sol omuzdan kola ve parmaklara doğru yayılan bir göğüs ağnsı vaynı zamanda kazazedenin gırtlağına, çenesine ve oradan da diğer koluna yayılabilir).
    ■ Deri. kül rengi olabilir ve dudaklar morarabilir.
    ■ Kazazede, solunum sıkıntısı çekebilir.
    ■ Genel halsizlik.
    İlk yardım ve tedavi
    ■ Kazazedeyi, kalbi en etkili biçimde çalışacak bir dinlenme konumuna getiriniz.
    ■ Kazazedenin oturmasına yardımcı olunuz. Kazazedenin sırtına bir battaniye ya da ceket örterek dizlerinin altını da destekleyerek oturtunuz.
    ■ Moral verip dinlenmesini tavsiye ediniz. Boyun, göğüs ve beldeki giyecekleri gevşetiniz Dikkat: Göğüs anjininden şikayetçi olan birçok insan yanlarında bir krizin önlenmesi ya da tedavisi için özel ilaçlar taşırlar.
    ■ Eğer belirtiler sürerse, hastaneye nakli sağlayınız.

  • KORONER TIKANIKLIĞI

    Belirtiler:■ Göğsün ortasında kollara, gırtlağa, çeneye ya da sırta yayılabilen, ani bir ağn (bazen ağır bir hazımsızlığa benzetilir).■ Hastayı oturmaya ya da tutunmak için bir duvara yaslanmak zorunda bırakan baş dönmesi ya da sersemlik.
    ■ Deri, kül rengi olabilir,- dudaklar, el ve ayaklar morarabilir (siyanoz).
    ■ Çok fazla terleme olabilir.
    ■ Nefes nefese kalabilir.
    ■ Hızla zayıflayabilen ve düzensizleşebilen bir nabız.
    ■ Bilinç kaybı oluşabilir.
    ■ Solunum ve kalp atışı durabilir.
    ■ Şok belirtileri ve görüntüleri.
    İlkyardım ve tedavi:Kazazadeyi dinlenme konumuna getirerek kalbin çalışmasını azaltınız. Ambulans servisine, bir kalp krizinden şüphelenildiğini açıklayarak hemen hastaneye kaldınlmasını sağlayınız. Yaşama döndürme çalışmalanna hazır olunuz.
    ■ Kazazede kendindeyse yavaşça başını ve omuzlannı bir yere yaslayıp dizlerini bükerek yan oturur duruma getiriniz.
    Dikkat: Kazazedenin gereksiz hareket etmesine izin vermeyiniz; çünkü bu, kalbe fazladan zorlama yükleyecektir.
    ■ Boyun, göğüs ve beldeki sıkı giyecekleri gevşetiniz.
    ■ Kazazede bilincini yitirmiş, fakat normal soluk alıyorsa iyileşme konumuna getiriniz.
    ■ Eğer solunum ve kalp atışı durmuşsa hemen yaşama döndürme çalışmalanna başlayınız.
    ■ Solunum hızını, nabzı, 10 dakikalık aralıklarla denetleyiniz.
    ■ Hemen hastaneye kaldınnız. Tedavi konumunu sağlayarak sedyelik vaka olarak taşıyınız.

  • BEBEKLERDE SU KAYBI

    Bebekte meydana gelen akut su kaybının bir diğer adı da, eskiden söylendiği gibi çocuk kolerasıdır. Günümüzde oldukça sık görülmektedir. Su kaybı, özellikle kusma ve ishal sırasında suyun organizma dışına kaçmasına bağlıdır. Tedavi edilmezse, hele çocuk 18 aylık değilse ölüme kadar götürebilir. İki ana nedeni vardır:
    ■ Koli basilinin neden olduğu akut mide-bağırsak enfeksiyonlan.
    ■ Sıcak çarpması: Bu kaza daha çok ihmalden olur ve sorumluluğu büyüklere aittir. Herhangi bir nedenle ileri gelebilir.
    Bebeklerin yazın güneş altında arabalannda bırakılmalan sakıncalıdır. Çocuğu uzun süre kapalı bir arabanın içinde bırakan anne babanın düşüncesizliği yüzünden olur. Güneş çabuk döner, gölge çekilir, araba fınn gibi ısınır ve bu ihmal, pek çok çocuğun ölümüne neden olur.

  • İSHAL ve SU KAYBİ

    Birdenbire başlayan ishal (amel), çeşitli hastalıklarda görülebilir. İshal, sindirim bozukluğuna bağlı olabileceği gibi, zehirlenme veya ciddi bir hastalığın da belirtisi olabilir (tifo, dizanteri gibi). Çocuklarda, yaz aylarında görülen ve kötü beslenmeye (bayat süt veya yıkanmadan yenen meyveler) bağlı ishaller bazen kötü sonuçlar doğurabilir. İshal iyi tedavi edilmediği takdirde bebeğin hayatı tehlikeye girebilir.Bebeklerde ishal: Bebeğe alışkın olmadığı yiyeceklerin verilmesiyle (örneğin inek sütündeki proteinler bebekte ishal sebebi olabilirler), vitamin eksikliği sebebiyle ve mikrobik ajanlarla meydana gelebilir. İshal sebebiyle \oicuttan sıvı kaybolur ve buna bağlı olarak, fontaneller (bıngıldak) çöker, göz içe doğru çökmüş gibi olur, ilk planda karın derisi, ileri hallerde \ticudun diğer taraflanndaki deri buruşur, bebek zayıflar. Vücudun elektrolit dengesi bozulur. Bebeğin genel durumu kötüleşir, halsiz ve bitkin bir vaziyet alır. İshal durumlannda alınacak önlemler şunlardır.-
    ■ Kaybedilen suyu yerine koymak için mümkün olduğu kadar fazla su ve sulu gıdalar vermek. Anadolu’da, ishal olan çocuğa, suyun ishali artırdığı gerekçesiyle su verilmez. Bu, mevcut durumu daha da kötüleştirerek bebeğin ölümüne sebep olabilir.
    ■ Bebeğe, alışkın olmadığı yiyeceği fazla miktarda vermemek. Örneğin inek sütü ishal yapmışsa hemen sütü kesmek gerekir.
    ■ Çocuk, yiyebilecek durumda ise, patates haşlaması ve pirinç lapası yedirilir (6 aydan büyük çocuklar için).
    Devam eden ateş, bulantı ve kusmalarla birlikte seyreden ishallerde derhal doktora başvurulmalıdır.
    Hastalığın tanınmasına yardımcı olmak için hastanın kirli çamaşırlannın da birlikte götürülmesinde fayda vardır. Gaitanın rengi ve kıvamı bazı hastalıklann tanınmasını sağlayabilir. Doktorun vereceği ilaçlar tarifine uygun olarak kullanılmalıdır.

  • İÇ KANAMA

    Bu durum, bir kınk ya da çarpma yaralan gibi yaralanmalardan sonra ya da mide ülseri kanaması gibi bir sağlık durumu sebebiyle görülebilir. Örnek olarak, dışardan hiçbir belirti olmadığı halde, iç organlar, dalak ve karaciğer hasar görebilir.
    İç kanama da dış kanama kadar önemlidir. Kan vücuttan gerçekten kaybolmamasına rağmen, dolaşım sisteminde kaybolur ve hayati organlann oksijene doyumsuz kalmasına sebep olur. İçeride kan toplanması da, toplanan kan hayati yapılara baskı yaptığı takdirde tehlikelidir. Örnek olarak kafatasının içinde toplanan kan beyne baskı yaparak bayılmalara sebep olur; göğüs içindeki kanama, ciğerlerin genişlemesine engel olur.
    İç yaralardan akan kan, vücut boşluklarından birinde toplanarak
    pıhtılaşır ya da \iicudun ağız ve rektum gibi birçok açık yerlerinden bir ya da birkaçından dışan akarak veya renk değişikliği ve morarmalar halinde ortaya çıkabilir.
    Eğer ağır bir yaralanmadan sonra gözle görülen bir kan kaybı olmadığı halde şok belirtileri ve görüntüleri veya kazazedenin giysilerinin dikiş ve dokuma yapısına denk gelen “şekiller”, çürükler varsa daima iç kanamadan şüpheleniniz.Belirtiler:Bunlar kan kaybının hızına ve miktanna göre değişirler.
    ■ İç kanamaya neden olan yaralanma olayının aşamalan.
    ■ İç kanamaya sebep olan sağlık durumunun (örneğin ülser) aşamalan.
    ■ Etkilenen yer çevresinde ağn ve hassasiyet; şişme ve gerilme hissedilebilir.
    ■ Şok belirtileri ve görüntüleri.
    ■ Solunum hafifler, bazen esneme ve iç çekmelerle (soluk alamamak) birlikte görülür.
    ■ Kazazede hareketli ve konuşkandır.
    ■ Kazazede susuzluktan şikayet eder.
    ■ Vücudun deliklerinden birinden kan gelebilir.İlk yardım ve tedavi:Hastanın hemen hastaneye kaldırılmasını sağlayınız. Çünkü ilkyardım uygulayarak iç kanamayı durdurmak pek mümkün değildir.
    ■ Kazazedeyi, başını alçak bir yere gelecek şekilde yana çevirerek yatırınız ki, beyne bol miktarda kan gidebilsin. Kazazedeye kımıldamamasını tavsiye ediniz.
    ■ Eğer kazazedenin yaralan imkan veriyorsa bacaklannı yükseğe kaldırarak, kanın hayati organlara dönüşüne yardımcı olunuz.
    ■ Boyun, göğüs ve bel çevresindeki sıkı giyecekleri gevşetiniz.
    ■ Kazazedeyi güvenceye alınız ve gerilimsiz olmanın gereğini ■ Şoku en aza indirmek için antişok tedavi şeklini uygulayınız.
    ■ Solunum hızını, nabzı ve cevap verme seviyesini her 10 dakikada bir kontrol ediniz. Bunları doktor için kaydediniz.
    ■ Kazazedenin başka yaralan olup olmadığına bakınız ve gerektiği gibi tedavi ediniz.
    ■ Kazazede kendinden geçmiş, fakat normal olarak nefes alıyorsa, iyileşme konumuna getiriniz.
    ■ Nefes ve kalp atışları durmuşsa hemen hayata döndürme uygulamasına başlayınız.
    ■ Kazazedenin üstünü örtülü tutunuz ve mümkünse altına bir battaniye koyunuz.
    ■ Kazazedece çıkarılan ya da kusulan her şeyi kaydediniz. Mümkün olursa kazazedeyle birlikte örneklerini hastaneye yollayınız.
    ■ Hemen hastaneye kaldırınız; tedavi konumunda sedyelik durum olarak naklediniz.
    Dikkat: Sakın kazazedeye ağızdan hiçbir şey vermeyiniz.

  • A DAN Z'YE İLKYARDIM

    ■ Şoku en aza indirmek için antişok tedavi şeklini uygulayınız.
    ■ Solunum hızını, nabzı ve cevap verme seviyesini her 10 dakikada bir kontrol ediniz. Bunları doktor için kaydediniz.
    ■ Kazazedenin başka yaralan olup olmadığına bakınız ve gerektiği gibi tedavi ediniz.
    ■ Kazazede kendinden geçmiş, fakat normal olarak nefes alıyorsa, iyileşme konumuna getiriniz.
    ■ Nefes ve kalp atışları durmuşsa hemen hayata döndürme uygulamasına başlayınız.
    ■ Kazazedenin üstünü örtülü tutunuz ve mümkünse altına bir battaniye koyunuz.
    ■ Kazazedece çıkarılan ya da kusulan her şeyi kaydediniz. Mümkün olursa kazazedeyle birlikte örneklerini hastaneye yollayınız.
    ■ Hemen hastaneye kaldırınız; tedavi konumunda sedyelik durum olarak naklediniz.
    Dikkat:Sakın kazazedeye ağızdan hiçbir şey vermeyiniz.