Kadınlar Sitesi, Gebelik, hamilelik, doğum

Yazar: yonca

  • YANMA VE YANIKLAR

    Dikkatsizlik ve kaza sonucu alev, sıcak su, buhar veya ütü. soba gibi kızgın madenlerin deride yaptığı yanıklar genellikle 3 dereceye ayrılırlar. Bilinci derecede yanıklarda deride kırmızılık (eritem), şişlik (ödem) ve ileri derecede ağn vardır. Sikatris denen yanıklar bir iz bırakmadan iyileşir. İkinci derecede yanıklarda bül denen su toplanması görülür, bunlar da iz bırakmadan birkaç haftada iyileşir. Üçüncü derecede yanıklarda ise nekroz yani derinin ölmesi söz konusudur. Yanık çok derin olmadığı zaman bül teşekkül eder. Eğer yanık daha derinlere ilerlemişse bül görülmez, deri esmer kahverengi, kösele gibi sert bir tabaka halini alır. Yanık iyiliştiğinde iz bırakır.
    Yanığın genişliği de önemlidir. Bu bakımdan yanığın derinlik ve genişliğini birlikte değerlendiren sınıflamalar yapılmaktadır.
    Yaygın yanıklarda ateş, kusma, idrar azalması, şok gibi genel belirtiler önem kazanır.
    Üstünüz başınız tutuşursa hiçbir zaman koşmayınız. Bununla beraber tamamen hareketsiz durmak da doğru değildir. Hemen etrafınızda bulunacak yorgan, battaniye gibi bir örtüyü yere sererek etrafınıza sannız. Yüzünüzü kollannızla koruyunuz. Eğer üzerinize saracak bir şey bulamazsanız yere yatıp alevler sönünceye kadar yuvarlanınız. Bu sırada ellerinizle de vurarak mümkün olduğu kadar alevleri söndürünüz. Üst başı tutuşmuş | diğer bir kimseyi söndürmek için I kendisini hemen yere yatanız. | Eğer kaçmak isterse zor kullanarak engel olunuz. Bundan sonra, hemen etrafına elbise, battaniye, kilim gibi şeyler sanp sarmalayınız.

  • BİR YERE SIKIŞMIŞ KAZAZEDEYLE İGİLENMEK

    Kaza kurbanlan, araçlannın içinde sıkışıp kalabilirler. Böyle bir kazazede dikkatle izlenmelidir; çünkü, eğer bilinci yerinde değilse dili, gırtlağın arkasına düşüp soluk yolunu kapatabilir. Bu ihtimale karşı kazazede, başı açık soluk yolu konumuna getirilmelidir. Sıkışmış bir kazazede, uzman yardımı ulaşana kadar sürekli gözlenmelidir.tehlikeyle karşı karşıya olmadıkça ya da çevrede uzman olmadığı durumlarda ağır yaralı veya hasta bir kişiyi hiçbir zaman hareket ettirmeyin.
    Eğer kazazedenin hayatı yangın, göçük ya da zehirli gaz \~üzünden tehlikedeyse, kendinizi tehlikeye atmadan kazazedeyi oradan mümkün olduğu kadar çabuk uzaklaştırın.
    Eğer yardım alabileceğiniz kimseler varsa, kazazedeyi kendi başınıza kaldırmaya hiçbir zaman kalkışmayın. Eğer kazazede hastaneye kaldınlacaksa, yarası hafif bile olsa bir ambulans sağlanmalıdır.

  • BİR KAZAZEDEYİ TAŞIMAK

    Eğer durum, bir kazazadenin taşınmasını gerektiriyorsa bu, gayet dikkatli yapılmalıdır. Kazazede mümkün olduğu kadar hareketsiz hale getirilmeli ve vücudunun her tarafından tutabilecek sayıda insan bulunduğundan emin olmalısınız. Eğer size çevrede bulunanlar yardım ediyorsa, onlara, kazazedenin nasıl taşınacağı hakkında iyi bir açıklama yapılmalıdır. Herkes ne yapacağını çok iyi bilmelidir ve taşıma mümkünse kesintisiz, tek düzen hareketle yapılmalıdır. Eğer kazazede, bir aracın altına sıkışmış ve örnek olarak yangın tehlikesi yüzünden acil servis gelmeden önce çıkarılmak zorundaysa, önce aracı kazazededen uzaklaştırmaya çalışınız. Eğer bu mümkün değilse aracı hareketsiz hale getiriniz ve sonra kazazedeyi mümkün olduğu kadar yavaşça oradan alınız. Herhangi birini çekmeden önce kazazedenin ya da aracın tam durumunu ve yerini belirlemeyi de unutmayınız; çünkü, polis daha sonra bu bilgileri isteyebilir. Kazazedeyi hareket ettirmemeye karar verdiğiniz her vakada daima hastanın durumunun kötüye gitmesi ya da yeni tehlikelerin ortaya çıkması halinde karar değiştirmeye hazır olunuz.

  • TRAFİK KAZALARI

    Bir trafik kazasıyla karşılaşıldığında hatırlanması gereken en önemli şey, kesinlikle gerekli olmadıkça kazazedenin hareket ettirilmemesi, bunun acil servislere bırakılmasıdır. Birçok trafik kazasında kazazedeler, hayatları kurtarılmak amacıyla hareket ettirilebilir. Bununla birlikte böyle yapma karan, özellikle kazazedenin bilincini yitirmiş olma durumunda, çok dikkatli olunmalıdır. Çünkü omurilik yaralanması ya da şiddetli iç kanama riski mevcuttur. | Kazazedeler, örneğin, yangından ya da solunum ve kalp durmasından doğan başka yaralanma tehlikesi içerisinde olmadıklan takdirde, onlan hareket ettirmeden önce yaralarının derecesini belirlemek için tam bir muayene yapmanız, sonra da aşağıdaki yöntemleri uygulamanız gereklidir.
    ■ Tehlikeli madde belirtileri olup olmadığına bakınız.
    ■ Birisinden acil servise telefon etmesini isteyiniz.Kazazedeleri araçtan çekmeyiniz, bu, daha başka yaralanma ya da incinmelere sebep olabilir.
    ■ Motoru stop ettirerek ve biliyorsanız, akü bağlantısını açarak yangın riskini azaltınız; çünkü, yangınlar sıklıkla kablo ya da çamurluk altındaki kablolardan çıkmaktadır. Aracın yakınında hiç kimsenin sigara içmesine izin vermeyiniz. Eğer kazada bir dizel kamyon, otobüs ya da araba yer almışsa mazot deposunu kapayınız, normal olarak aracın dış tararında bir acil düğmesi bulunur.
    ■ Orada bulunanlardan, kaza yerinden en az 200 m uzağa uyan üçgenleri koymalarını isteyiniz. Üçgen yoksa onlardan trafiği yönetmelerini rica ediniz.
    ■ Arabayı hareketsiz hale getiriniz. Eğer araç dört tekerleği üzerindej’se el frenim çekiniz, arabayı vitese takınız ve tekerleklere taş koyunuz. Eğer araba yan yatmış, içinde de yolcular varsa, sakın düzeltmeye çalışmayınız, sadece yuvarlanmasını önlediğinizden emin olunuz.
    ■ Aracın içerisinde, gözden uzak bir yere düşmüş ya da döşemelerin veya bagajın altına saklanmış olabilecek küçük yolcuları arayınız. Araç çevresindeki alanda araçtan fırlamış olan ya da oralarda dolaşan yolcular bulunabilir. Bilinci yerinde olan bir yolcudan, kazadan önce araçta kaç kişi bulunduğunu sorunuz.

  • SOLUK VE SOLUNUM YOLU TIKANMASI

    Soluğun veya üst solunum borusunun tıkanması, soluğun kesilmesine yol açar. Bu tıkanma dışardan veya içerden çeşitli nedenlerin etkisiyle oluşabilir. Örneğin, boynun dışardan basınca maruz kalması, boğazlanma, asılma gibi nedenler, birinciler için örnek teşkil eder. Buna karşın yutarken kaza ile genze kaçan kemik, takma diş, büyük ve seıt lokmalar, para gibi şeyler ikincilere örnek gösterilebilir.
    Bununla birlikte, tıkanmalara kas spazmı da neden olabilir. Yetişkinler, iyi çiğnenmeyen ya da acele yutulan yiyecek parçalarıyla tıkanabilirler; çocuklar da her şeyi ağızlanna sokmayı sevdikleri için risklidirler.
    Tıkayan şeyin mümkün olduğu kadar çabuk çıkanlması şarttır. Kendinde olan bir kazazedeyi, tıkayan şeyi öksürerek çıkarmaya teşvik ediniz; bundan bir sonuç alınmazsa yer çekiminden yararlanarak ve “sarsarak” (sırtına \-urarak) çıkarmaya çalışınız. Sonra, ancak bu da sonuç vermezse karna bastırarak, ciğerlerde kalan havayı dışan çıkarmaya zorlamaya çalışmalısınız.Bu yöntemlerden ikisi de, herhangi bir ilkyardıma tarafından herhangi bir kazazede (bebek, çocuk ya da yetişkin) herhangi bir konumda (otururken, ayakta ya da yatarken) uygulanabilir. Sırta vurmak da, karna bastırmak da bir seferde dört kez uygulanmalı, fakat yöntem başarılı olursa serinin sonuna kadar uygulanmasına gerek du\*ulmamakdır.
    Kazazedeyi hangi konumda bulursanız o konumda tedavi ediniz. Kazazede ayakta ya da oturuyorsa, \oikarda anlatılan yöntemi, kazazede yatıyorsa ya da siz ondan daha küçükseniz, kendinde olmayan bir kazazedeye uygulanan yöntemi uygulayınız.
    Eğer kazazede kendinden geçerse tıkanıklıktan geçerek ciğerlere dolmak üzere yapay soluk verme zorunda kalırsanız; kendinden geçmiş bir kazazedenin gırtlağı hiçe gevşeyip, havanın, engelin bulunduğu yerden geçmesine izin verebilir. Kazazedenin başı ciğerlerinden daha aşağı gelecek şekilde eğilmesine yardımcı olunuz. Kürek kemiklerinin arasına elinizin ayasıyla dört kez dikkatlice vurun; her \oıruş, tıkanıklığı tek başına açabilecek sertlikte olmalıdır.
    ■ Ağzına bakarak, tıkayan cismin çıkıp çıkmadığını denetleyiniz. Çıkmamışsa kamına bastırma işlemi uygulayarak çıkarabilirsiniz.
    ■ Ağzını tekrar kontrol ediniz. Eğer tıkayan cisim görülebiliyor, fakat öksürerek çıkanlmamışsa, parmağınızla çekebilirsiniz.
    ■ Tıkanma hala devam ediyorsa sırta vurmayı (dört kere kadar) ve karnına bastırmayı (dört kere kadar) tekrarlayınız.
    Dikkat: Kazazede her aşamada yeniden nefes almaya başlayabilir. Böyle bir durumda hastaya sakin sakin oturmasını tavsiye edin ve gerektiğinde yudum yudum su veriniz.

  • SICAK VE GÜNEŞ ÇARPMASI

    Ağır jimnastik sırasında kaslarda ısı oluşur ve bu ısı, kan aracılığıyla tüm Aücuda dağılarak genel vücut ısısını yükseltir. Böyle olunca da vücut hemen ısı kaybetmek için reaksiyon gösterir.
    ■ Derideki kılcal damarlar genişleyerek (şişerek) vücut yüzeyine daha çok kan gelmesini ve böylece de ısı kaybolmasını sağlar. Kanın deriye bu şekilde hücumu, insanın ısınmış ve kızarmış görünmesine sebep olur.
    ■ Terbezleri daha çok ter üretir. Bu da buharlaşarak vücudu serinletir.
    ■ Solunum artar ve akciğerlerde daha çok ısı kaybı olur.Fazla sıcaktan iki durum ortaya çıkabilir:
    Sıcak yorgunluğu ve sıcak çarpması. Sıcak bitkinliği, genellikle sıcak ve rutubetli iklimlerde fiziksel çalışmalar yapan insanları, özellikle terle kaybolan sıvı ve tuzu yeniden almadıklan takdirde etkiler.
    Sıcak çarpması ve hızlı bilinç kaybı, aşırı sıcakta ya da hava akımı olmayan yüksek rutubette görülebilir. Kişinin terleyememesi yüzünden vücut ısısı 40 dereceye kadar çıkabilir.

  • KULAKTAN KAN GELMEDE İLKYARDIM VE BELİRTİLERİ

    Kazazede kendindeyse kanın akabilmesi için, başım yaralı tarafa eğerek yan oturur konumuna getiriniz, kulağı sterilize, ilaçsız bir sargı ya da benzeri, tercihen sterilize, temiz bir kumaşla kapayınız. Bir sargı ya da yapışkan bantla tutturunuz.Dikkat: Sakın kulağı tıkamayın ya da akıntıyı durdurmaya çalışmayınız; orta kulakta basınç oluşabilir.
    ■ Soluma hızını, nabzı ve cevap verme seviyelerini 10 dakika arayla denetleyiniz.
    ■ Şoku azaltmak için antişok tedavisi uygulayınız.
    ■ Eğer kazazede bilinçsizleşmiş fakat normal nefes alıyorsa iyileşme konumuna getiriniz; baş, akıntıya sağlamak için, yaralı tarafa doğru eğilmelidir.
    ■ Soluk ve kalp atışı durursa hemen iyileştirme işlemlerine başlayınız, hastaneye kaldınnız; tedavi durumuna getirerek sedye vakası olarak taşıyınız.

  • KULAK AĞRISI İLKYARDIMVE TEDAVİSİ

    Sürekli ya da şiddetli bir kulak ağnsını hafifletmek için, etkilenen kulağın üzerine bir beze sarılmış sıcak su şişesi veya sıcak su tampon koyunuz.
    Dikkat: Kazazede, ağn dindirici haplanndan bir iki tane alabilir.
    ■ Eğer kulak ağnsı ani bir basınç değişikliğinden kaynaklanıyorsa
    | kazazedeye burnunu tıkayıp ağzını da kapatarak yutkunmasını ya da yanaklannı şişirmesini öğütleyiniz.
    ■ Ağn sürerse ya da ağrıyla birlikte akıntı, ateş, işitme bozukluğu ve denge bozukluğu da varsa,
    | kazazedeye hastaneye gitmesini öğütleyiniz.
    Çocukta kulak ağnsı varsa: m Çocuğun ateşine bakın.
    ■ Kulakta bir akıntı olup olmadığına bakın.
    ■ Çocuğunuzda işitme bozukluğu olup olmadığına bakın. Başı öbür tarafa dönük olduğu sırada hafifçe ismini sövleverek bunu deneyebilirsiniz. Sizi duyabilecek
    j mi?
    > m Çocuğunuzun bademciğinin aşın derecede büyük ve kırmızı olup olmadığını tetkik edin. Ağrının nedeni bademcik iltihabı da olabilir.
    ■ Dış kulakta iltihap olup
    I olmadığını tetkik edin. Ağn bir ; iltihaptan kaynaklanmış olabilir. Bu durumda kulağa pamuk parçası dahil herhangi bir şey koymayın.
    ■ Doktora danışmadan çocuğunuzun kulağına hiçbir şey damlatmayın.

  • KIYMIK BATMASI İLKYARDIM VE TEDAVİSİ

    Mümkünse hastadan, kıymığın ne gibi bir madde olduğunu öğrenin. Eğer cam parçası batmışsa, bunun daha fazla zarar vermesi mümkündür. Bu nedenle kendiniz çıkarmaya çalışmayın ve bir hastaneye veya doktora başvurun.
    ■ Eğer kıymık cam değilse ve ucu dışandaysa, bunu cımbız kullanarak çıkarın. Ama daha önce cımbızın ucunu alevden geçirerek steril (mikropsuz) duruma getirin, soğutun ve daha sonra kıymığı çıkann.
    ■ Eğer kıymık tamamen deri altındaysa, ucu sivri bir dikiş iğnesini alevden geçirerek veya birkaç dakika antiseptik bir sıvı içerisinde tutarak steril duruma getirin. Kıymığın battığı bölge üzerine bir buz parçası koyun ve bölgenin hafifçe uyuşmasını, sonra da iğneyle deri yüzeyini hafifçe parçalayarak kıymığın açığa çıkmasını sağlayın. Kıymığın ucu açığa çıktıktan sonra, yine steril duruma getirilmiş bir cımbızla tutup çıkann. Bölgeyi su ve sabunla yıkayın, üzerine antiseptik bir krem sürün.
    ■ Kıymığı çıkanrken herhangi bir zorlukla karşılaşırsanız, bu girişimden vazgeçin ve doktora başvurun. Eğer batan kıymık bir cam parçası ise derinin epeyce altında kalmışsa, toprak veya gübreye bulaşmışsa (tetanos tehlikesi) veya bunu kendi başınıza çıkaramıyorsanız doktora başvurun.

  • BACAK KIRIKLARI İLKYARDIM VE TEDAVİSİ

    Kazazedeyi yatırıp bacağı elle dikkatli bir şekilde sabitleştiriniz.
    ■ Hastaneye yolculuk kısa sürecekse (örneğin 30 dakikadan daha kısa) ve sarsıntısız olacaksa ayaklarla dizler altına tam yerinde sargılar yerleştiriniz.
    ■ Dizle ayak bileği arasına bol miktarda tampon koyunuz.
    ■ Sağlam bacağı yavaşça yaralı bacağın yanına getiriniz.

    ■ Bileklerle ayaklann çevresine sekiz biçiminde bir sargı ve dizlerin çevresine geniş bir sargı bağlayınız; bütün düğümleri sağlam tarafa getiriniz.
    ■ Eğer hastaneye yolculuk uzun veya sarsıntılı olacak ve atel de yoksa, ek tamponlarla üç sargı daha koyunuz: Birini alt bacaklar çevresine, birini uyluklar çevresine ve son olarak da kmk yerin altına bir tane “değişken” sargı bağlayınız; kınk taraftan kaçınınız.

    ■ Eğer ateller varsa (kınk bacak için) kınk bacağı tutturup iki bacak arasına apışarasından ayağa kadar uzanan bir aleti yeterli tamponla yerleştiriniz. Yukarda sarsıntılı bir yolculuk için gerektiği belirtilen tampon ve sargılan koyunuz.
    ■ Eğer uyluk kemiği kınlmışsa kınk bacağın dışına koltuk altından
    I ayağa kadar uzanan daha uzun ek bir atel ve tampon yerleştiriniz.Atollerin \iicuda değdiği kemikli yerlere (bileklerdeki ve kalçadaki) ve çukurluklara ek tamponlar koyunuz.

    ■ Uzun atelin üst ucunu iki geniş sargıyla tutturunuz; birini hemen koltuk altlannda göğüs çevresine, diğerini de leğen kemiği çevresine kalça eklemi doğrultusunda sonra da alt bacak ve atolleri jnkarda sarsıntılı yolculuk için yaptığınız gibi sarınız. Düğümü atelin üzerine getiriniz.
    ■ Şoku azaltmak için antişok tedaviyi uygulayınız.
    ■ Bacaklar hareketsiz hale getirilince rahatsızlığı ve şişmeyi azaltmak için onlan \oikan kaldınmz.
    ■ Hastaneye götürünüz; tedavi konumunda sedye ile taşıyınız.

  • KALÇA VE UYLUK KEMİĞİ KIRIKLARI

    Uyluk kemiğinin her noktasında kınklar görülebilir. Vücudun en uzun kemiğidir ve bol miktarda kanla beslenir. Uyluk kemiği kınklan ciddi olarak kabul edilmelidir. Çünkü, çoğu durumda, çok miktarda kan, dokular içerisinde kaybolur ve bu da büyük şoklarla sonuçlanabilir.
    Bu tür kırıklar, düşmelerden ve trafik kazalarından kaynaklanmaktadır. Yaşlılarda kınlmalar, küçük bir düşme sonucu görülebilir; bununla birlikte çoğu yetişkinlerde kalça kemiğinin kırılması için hatın sayılır bir zorlama gereklidir. Uyluk kemiğinin boynu ya da üst kısmını saran kalça eklemi kınklan, sık sık ağır kalça zedelenmeleriyle kanştınlır. Bir düşme ya da başka bir küçük kazadan sonra kalçasında ağndan şikayet eden yaşlılar, uyluk
    kemiği boynunda kınk olduğu varsayılarak hastaneye kaldırılmalıdır.

  • LEĞEN KEMİĞİ KIRIKLARI İLKYARDIM VE TEDAVİSİ

    Kazazedeyi rahatlatınız.
    ■ Kazazedeyi, bacaklan uzatılmış ya da onun için daha rahat olacaksa, dizleri hafif kıvrılmış ve altına katlanmış bir battaniye koyarak sırtüstü yatınnız.Eğer kazazede idrar çıkarma arzusu gösterirse yapmamasını tavsiye ediniz; idrar, dokular arasına kaçabilir.
    ■ Eğer hastaneye nakil hemen mümkün olacaksa kazazedeyi bir battaniye ile örterek ambulansın gelmesini bekleyiniz.
    ■ Eğer ambulans gecikecek ya da yolculuk uzun sürecek (30 dakikadan fazla) veya sarsıntı olacaksa leğen kemiği çevresine, önce alta olmak üzere iki geniş sargı koyunuz. Bunlann ortalan yaralı tarafın kalça eklemiyle çakışacak şekilde, yan yanya üst üste getiriniz. Sağlam taraftan bağlayınız (eğer leğen kemiğinin iki tarafı da kınksa, ortada bağlayınız) •
    ■ Dizler ve bilekler arasına yeterli yumuşak tamponlar koyunuz.
    ■ Ayak bilekleriyle ayakların çevresine sekiz biçiminde bir sargı, dizlerin çevresine de geniş bir sargı
    sannız. Düğümleri kınk tarafa atınız.
    ■ Şoku azaltmak için antişok tedavisi uygulayınız.