Yazar: yonca

Güneşte uzun süre kalma sonucu deri üzerinde meydana gelen yanığa güneş yanığı denir. Sanşınlann ve kızıl saçlılann güneş ışınlarına karşı çok duyarlı bir derileri vardır. Ayrıca değişik bölgelerin duyarlılığı arasında da fark bulunur.
Güneş ışınlan deride önce eritem denen bir kızanklık meydana getirirler, buna 1. derece yanık denir. İnsan yanmadan bronzlaşmak isterse yazın ilk gün 15 dakikadan fazla şiddetli güneş altında kalmamalı, bu süreyi diğer günlerde yavaş yavaş uzatmalıdır. Güneş, derinin üst tabakasında bir kalınlaşmaya ve pigment miktannda artışa neden olduğu için insan zamanla daha uzun süre güneşte kalabilir.
Beyaz veya henüz kızarmış bir deri üzerine ışınlann etkisi yeterinden fazla devam ederse deride su kabarcıklan oluşur ve sonunda deri soyulur. Böyle bir durumda 2. derece yanık meydana gelmiş demektir.
Çoğunlukla çok ıstırap veren güneş yanıklan, bazen ciddi de olabilir. Birinci derecede, yani yalnız kızanklık görülen yanıklarda, etkili bir tedavi yoktur.
Fakat eczanelerde satılan bazı nemlendirici ve deriyi teskin edici kremlerin yaran dokunabilir. Ancak bunlann bazılarının deride reaksiyonlara sebep olacağı akıldan çıkarılmamalıdır. Herhangi bir iltihaplanma halinde, uygulamayı hemen kesip, bir deri uzmanına başvurun.■ Her şeyden önce, güneş yanıldı kişiyi gölgeye alın.
■ Su içirdikten sonra ateşini ölçün.
■ Ateş yükselmişse ve daha başka belirtiler (örneğin ödem) varsa, hemen doktora başvurmak gerekir.
■ Küçük çocuklarda ve yaşlılarda önemlice bir güneş çarpması, sıcak çarpmasına dönüşebilir ya da bir beyin sarsıntısı söz konusudur.
İlk yardım ve tedavi:■ Güneşten yanan kırmızı renkli cilt bölgesine, mevcut gerginliği ve tahrişi azaltmak için yatıştırıcı bir losyon veya soğuk kompres uygulayın.
■ Hasta evdeyken, yanık bölgelerin üzerine hiçbir şey giymesin, bu bölgeleri havayla temasa bırakınız.Dışan çıkarken ise, yanık bölgelerin üzeri örtülmelidir.■ Eğer hasta çocuksa kabarcıklar meydana gelir ve çocuğunuz acı çekerse, kendisine bebek Aspirini veya parasetamol şurubu veriniz.■ Çocuğunuzun ateşine bakınız.Eğer 39’un üzerindeyse hemen doktora başvurup vücudu ıslak süngerle silerek bu ateşi düşürmeye çalışınız.■ Çocuğun en az 48 saat süreyle güneş ışınlarına doğrudan maruz kalmasını önleyiniz.■ Hastanın yatak çarşafının iyice gergin olmasına dikkat edin, böylece herhangi bir kat yerinin ona acı vermesini önlersiniz.■ Güneş yanığına engel olmak için,güneşte kaldığı ilk birkaç gün boyunca çocuğunuzun derisinin doğrudan güneş ışığı almasına engel olunuz. Daha sonra da açıkta kalan bölgelere, güneş yağını iyice süzen bir losyon sürünüz. ■ Burnunuza ve dudaklarınıza güneşten koruyucu bir krem sürün ve ensenizi de geniş kenarlı bir şapkayla koruyunuz.■ Güneş yağını, denizden çıktıktan sonra tekrar sürmeyi unutmayınız.■ Güneşte kalınan süreyi hergün yalnızca onar dakika arttanız.Eğer güneşten yanan bölgelerde kabarcıklar meydana gelirse, ateş yükselir ve genel sağlık durumu bozulursa doktora başvurmalısınız.Çocuğunuzun ateşi yüksek olduğu halde derisi kuruysa ve kendisi dalgın ya da aşın uykuluysa, yine doktora başvurmanız gerekir; çünkü bu durum, acilen tedavisi gereken bir sıcak çaıpması olabilir.ilk gün 15 dakikadan fazla şiddetli güneş altında kalınmamalı, bu süre diğer günler yavaş yavaş artırılmalıdır.

Tahta parçası, cam, madeni bir cisimle yaralanan veya düşmekten ileri gelen bir darbeye maruz kalan, patlayıcı bir maddenin etkisi altında kalan herhangi bir göz kazasında, muhakkak tehlikeli bir durum vardır. Göz yaralanmaları anında tedavi edilememesi halinde uzun süreli görme bozukluklan yaratabilir. Kazazedenin gözüne sert bir cisim çarpmışsa göz oyuğu bu çarpmayı korumuştur. Ancak göz ojoığunun çevresindeki kan damarlan çatlayacağından zamanla birtakım çürükler ve şişkinliler oluşabilir.
Göze kimyevi bir madde kaçarsa acil tedavi gerekir. Gözbebeğine sert bir cisim batmış ya da gözün kenar veya göz kapağı kesilmişse acil tedavi gerekir. Yapılacak iş, göz üzerine steril bir gazlıbez koyduktan ve bunu hafif bir bandajla tespit ettikten sonra vakit geçirmeden doktora başvurmaktır.

Bütün göz yaralanmalan potansiyel olarak ciddi olaylardır. Çünkü göze kaçan cisimler göz küresini delebilir ve iç hasarlarla ve muhtemel enfeksiyonlarla sonuçlanabilir.
Gözde en çok rastlanan yabancı cisimler, toz, kum ya da kirpiktir. Göz küresinin dış yüzeyine yapışarak ya da gözkapağının altına yerleşerek (normal olarak üst kapağa) rahatsızlığa ve iltihaplanmaya yol açarlar. Çoğu durumda bunlar kolaylıkla çıkarılabilirler. Bununla birlikte, gözün renkli kısmının (gözbebeği ve iris) üzerinde bulunan ya da göz küresine batmış olan cisimleri çıkarmaya kalkışmayınız. Bu durumlarda hemen tıbbi yardım isteyiniz.Belirtiler:■ Kazazedenin gözü ağnr ve kaşmir.
■ Görüşü zayıflamış olabilir.
■ Etkilenen gözde sulanma.
■ Kazazedenin gözü kızarmıştır.
İlk yardım ve tedavi:Cismi yavaşça alınız. Başaramazsanız, kazazedeyi hastaneye kaldınnız.
■ Kazazedeye gözünü o\Tişturmamasını öğütleyiniz.
■ Kazazedeyi yüzü ışığa dönük olarak bir sandalyeye oturtup geriye yaslanmasını söyleyiniz.
■ Kazazedenin arkasına geçiniz. Bir elinizle çenesini tutup öbür elinizin başparmağı ile işaret parmağını kullanarak etkilenen gözün kapaklarını açınız. Kazazededen sağa sola, \Tikan aşağı bakmasını isteyiniz, böylece gözün her tarafını iyice inceleyebilirsiniz.
■ Eğer yabancı cismi görebilirseniz steril su eriyiği ve göz banyosuyla yıkayınız. Eğer bunlan bulamazsanız gözü musluk smaıyla yıkayınız. Başı, hasarlı göz tarafına eğiniz ki su, sağlam göze gelmeden akıp gitsin; suyu bir sürahiyle dökünüz ya da kazazedenin başını musluğun altına sokunuz.
■ Bu başarılı olmazsa ya da su yoksa ve yabancı cisim göze batmış değilse, yabancı cismi ıslak bir süngerle ya da ıslatılmış temiz bir mendille çıkannız.
■ Eğer yabancı cisim üst kapağın altındaysa, kazazededen, aşağı bakmasını isteyiniz. Kirpiklerden tutarak üst kapağı, alt kapağın üstüne doğru dışa ve aşağı çekiniz. Eğer alt kapağın kirpikleri yabancı cismi süpürüp çıkaramazsa kazazedenin su altında gözünü açıp kapattırarak yabancı cismin dışan sürüklenmesini sağlayınız.
■ Yabancı cismi çıkaramazsanız, etkilenen gözü bir göz tamponuyla ya da bir gazlı bezle kapatınız. Hafifçe üzerini sararak tıbbi yardım isteyiniz.
■ Eğer yabancı cisim gözün renkli bölümü üzerindeyse ya da göz küresine batmış veya yapışmışsa çıkarmaya çalışmayınız. Kazazedeye, gözünü hareket ettirmemesini söyleyiniz. Bir göz tamponuyla kapatınız.
■ Gerekirse iki gözü birden örterek göz hareketini önleyiniz. Hastaneye kaldınnız.Eğer yabancı cismi görebilirseniz steril su eriyiği ve göz banyosuyla yıkayınız. Eğer bunları bulamazsanız gözü musluk suyuyla yıkayınız. Başı, hasarlı göz tarafına eğiniz ki; su sağlam göze gelmeden akıp gitsin; suyu bir sürahiyle dökünüz ya da kazazedenin başını musluğun altına sokunuz.

Hem sıvı hem de katı yakıcı kimyasal maddeler göze kolayca kaçabilir ve göz yüzeyi üzerinde hızla ağır yaralar açılmasına, hatta körlüğe sebep olan hasarlar meydana getirebilir.
Belirtiler:■ Etkilenmiş olan gözde ağır ağrılar.
■ Hasarlı göz, ışığa bakamaz.
■ Etkilenen göz, kapalı olabilir.
■ Göz kızarmış, şişmiş ya da çok fazla sulanmakta olabilir.
İlk yardım ve tedavi:Kimyasal maddeyi mümkün olduğu kadar çabuk yıkayarak kazazedeyi hastaneye kaldınnız. Kazazedenin gözünü ovuşturmasına izin vermeyiniz.
■ Kazazedenin yüzünün etkilenmiş olan tarafını, yavaş yavaş akan suyun altına tutarak suyun yüzden akmasını sağlayınız. Ya da kazazedenin etkilenmiş taraftaki yüzünü soğuk su dolu kaba batırarak gözünü açıp kapamasını isteyiniz.
■ Eğer bu mümkün değilse kazazedeyi başı geriye eğilmiş ve etkilenen tarafa çevrilmiş olarak oturtun ya da yatınn. Sağlam gözü koruyarak, etkilenen gözün gözkapağını yavaşça açıp içine göz damlasıyla steril su ya da bir bardak musluk suyunu dökünüz. Dikkat:Gözkapağının her iki yüzüne de su gidip gitmediğini iyice kontrol ediniz. Eğer göz ağrılı bir kasılma ile kapanmışsa gözkapaklannı sert fakat nazik bir şekilde çekmek zorunda kalabilirsiniz.
■ Gözü steril bir göz tamponuyla hafifçe kapatınız ya da eğer göz tamponu yoksa, temiz ve tüysüz bir kumaş kullanabilirsiniz.
■ Hemen hastaneye kaldınnız.