Yazar: yonca

Karın ve göğüs boşlukla­rını ayıran kas tabakasına diyafram de­nir. Diyaframın kalınca dış bölümü, yan­larda alt 6 kaburga ve bunların kıkır­daklarına, önde sternum’un en alt bölü­müne ve arkada da bel omurlarına ya­pışmaktadır. Diyaframın orta bölümü ki-rişsi yapıdadır ve dıştaki kas bölümü bu orta kiriş bölümüne bağlıdır. Diyafram kubbe şeklindedir ve dıştaki kas kasılınca, bu kubbe yassılaşmakta ve gö­ğüs boşluğunun hacmi artıp, karın boş-luğundaki azalmakta, akciğerler geniş­lemektedir. Diyafram siniri, frenik sinir­dir ve bu sinir, boyundan diyaframa uza­nır. Böylece, boyun omurlarının hasta­lık veya kaza sonucu yıkıma uğramasıy­la diyafram felci ve solunum güçlüğü görülebilir. Diyaframdaki büyük delik­lerden, yemek borusu, aort, göğüs lenf kanalı, vena kava ve öndeki iki ufak delikten de üst epigastrik atardamarlar geçmektedir. Midenin yemek borusu de­liğinden, göğüs boşluğuna doğru fıtıklaşıp çıkması mümkündür, bkz. Hiatus Fı­tığı ve Fıtık.

Kalınbarsak diverti-külünün (bkz.) iltihabıdır. Belirtileri: Karnın sol alt bölü­münde ağrı, ishal veya kabızlık. Bu ağrı krizleri, uzun bir süre tekrarlayabilir. Hastalık ağır ise, iltihaplı divertikül patlayıp, karın zarı iltihabına yol açabilir. (bkz. Peritonit). Fakat bu patlama bütün karın boşluğunu ilgilendirmeyebilir. Ba­zen iltihap, ancak komşu dokulara ve organlara yayılabilir veya dizertikül, me­sane veya diğer bir barsak bölümü içi­ne patlayıp, bir fistül meydana getire­bilir, (bkz. Fistül). Barsak içine kanama olabilir ya da iltihaplı divertikül’ün üstü omentum’la kaplanıp, bu kitle büyük bir tümör oluşturabilir. Bu son halde, ayrıca barsak tıkanıklığı da varsa, du­rum habis bir tümör varlığıyla karıştırılabilir ve ayırıcı teşhis ancak ameli­yatla konabilir.
Tedavi: Bir divertikülit krizi teşhis edilebilir ve habisliğinden kesinlikte kuş­ku duyulmazsa, hasta yatırılır, sıvı gıda ve antibiyotikler verilir. Teşhis hakkın­da kuşku varsa, ya barsak tıkanır veya bir fistül oluşursa, ameliyat gerekir; bu da genellikle bir kolostomi bkz. ameliya­tıdır.

Genellikle, uygarlık has­talığıdır ve “”uygar” yiyecekler —fazla şekerli ve fazla yumuşak— yemek so­nucu, oluşur. Bu gibi besin maddeleri, bakterilerin çoğalmasını, bunların mine tabakasını bozup, dentin tabakasına ve hattâ dişözüne girmelerini ve buraları yıkmalarını sağlar. Bu durumun belirti­lerinden biri, diş ağrısıdır ve enfeksiyon ilerleyip, diş ya da dişeti absesine yol açabilir. Diş ağrısmı gidermek için alı­nacak ilk önlem, ağzı bikarbonat dö sud gibi bir alkali ile çalkalamak, aspirin vermek ve dişte boşluk varsa, bunu, yon­ca yaprağı yağma batırılmış pamukla tı­kamaktır. Dişlerin bakımsızlığı sonucu jinjivit denen dişeti iltihaplanması görü­lür; burada akut devrede, dişetleri kıza­rık, şiştir ve fırçalamayla çok çabuk ka­nar. Bundan ötürü yumuşak bir diş fır­çası kullanılması ve dişetlerine her gün masaj yapılmalıdır. Antiseptik bir ağız gargarası da yardımcı olabilir. Alvoeller piyore ya da paradontal hastalığın jinji-vitten farkı, burada, dişlerin dişetleriyle birleştiği yerde bir cerahat keseciğinin oluşmasıdır. Fakat, her iki hastalıkta da dişler yuvalarında gevşer, dişetleri çeki­lir ve dişlerin boyun kısımları meydana çıkar. Jinjivit ve piyore’nin esas teda­visi dişçiye aittir.
Dişler, her sabah ve gece ve mümkün­se her yemekten sonra fırçalanmalı ve ağız sağlığına dikkat edenler, fazla tatlı, karbonhidratlı yemekler yemekten ve tat­lı içkilerden sakınmalıdır. Diş sağlığının genel sağlık durumuna olan etkisi tar­tışma konusudur. Muhakkak ki, ileri pi­yore vakalarında, diş çevresi cerahatini yutmak pek iyi değildir. Fakat günü­müzde, pek az doktor, diş çürümelerinin genel sağlık durumunu bozacağına ina­nır. 30 yıl kadar önce, “fokal enfeksi-yon”un, romatoid artritten, akıl hastalı­ğına kadar, çeşitli illete yol açabileceğine inanılmaktaydı ve bundan ötürü, bu has­talıkları tedavi amacıyla, bu gibi hasta­ların dişleri çekilmekteydi. Günümüzde bu inanç artık rağbet görmemektedir. Mide hastalıklarında bile, nedeni dişlere bağlamak yersizdir, çünkü bilinen bir husus, özel bazı bünyelerin ülsere eği­limli olduklarıdır. Bugün yaygın inanç, diş hastalığının yalnız ağzı ilgilendirdiği, fakat bu durumun hoş olmadığı, ağrılı olduğu ve hattâ estetik olmadığı ve bun­dan ötürü zamanında tedaviyi gerektir­diğidir. İçme suyuna flüor katkısıyla diş çürümelerini önlemek konusu “Fluor” başlığı altında tartışılmıştır.

İnsanda, her bir çenede 16’şar olmak üzere, 32 kalıcı diş vardır. Bun­lar, çenenin her iki yarısında da şu sı­rayı izlerler: 2 kesici, 1 köpek, 2 küçük azı, 3 azıdişi. Kesiciler, adları üstünde, kesmeye yararlar. Özellikle et yiyen hay­vanlarda gelişmiş olan köpekdişleri, yırt­mak, parçalamak içindir. Küçük azılar ve azıların görevi de, öğütmektir. Bir dişin en dış tabakası, kalsiyum fosfat,fosfat, kalsiyum karbonat ve kalsiyum fluorür’den ibaret sert bir mad­de olan mine’den yapılmıştır. Dişin ge­risi de aynen mine’yi oluşturan madde­lerden yapılmıştır, ama daha yumuşak­tır ve derttin adını alır. Bu son kısım içinde, mine ile merkezdeki dişözü ara­sındaki bağlantıyı sağlayan ufak kanal­lar bulunur. Dişözünde, kan damarları ve sinir dokusu vardır. Kesiciler, kö-pekdişi ve genellikle birinci ufak azılar­da, dişin bir kökü vardır. İkinci ufak azılarda diş iki köklüdür, üstçene azı­dişleri ise 3 köklüdürler. Buna karşılık, altçene azıdişlerinin ikişer kökü vardır. Kalıcı dişlerden önce bulunan sütdişleri, daha az sayıda, daha ufak, daha beyaz ve şekilleri kalıcılarınkinden farklı olan dişlerdir. Kalıcı dişler, 5-20’nci yaşlar arasında çıkar. En son çıkan ve en ufak azıdişi “akıl dişi” adını alır.Sütdişleri:Orta kesiciler i Yan kesiciler ve 20 diş ■) birinci azıdişleri Köpekdişleri İkinci azıdişleriKalıcı dişler:Birinci azıdişleri Orta kesiciler Yan kesiciler Birinci küçük azıdişleri İkinci küçük azıdişleri Köpekdişleri İkinci azıdişleri Üçüncü azıdişleri

Organizma için gerekli olan maddeler arası dengenin bozulması so­nucu ortaya çıkan normal dışı durum­dur. Eskiden bu deyim, “organizmanın sıhhatli olması için gerekli olduğu kabul edilen vücut sıvılarının kötü durumu”nu tanımlamak için kullanılırdı.

Vücudumuzdaki organizmalar için gerekli olan maddeler arası dengenin bozulması ile ortaya çıkan durumdur. Diskrazi, vücutta dolaşan sıvıların, özellikle de kanın bileşiminde bozukluklara yol açan pek çok hastalığın ortak adıdır. Diskrazi, çoğu zaman kan hücreleri veya trombositlerle ilgili olarak kanda anormal bir durum baş göstermesidir. Bir kan hastalığı olan diskrazi, patolojik durumları tanımlayan genel bir kavramdır. Tıp dilinde diskrazi, metabolizma bozukluklarına bağlı anlatmak amacıyla kullanılan bir terimdir. Diyabet, damla, şişmanlık gibi hastalıklar hakkında ayrıntılı bilgilerin çoğalmasından dolayı, diskrazi artık eskisi kadar kullanılmayan bir sözcüktür.

Kan, organlara beslenmeleri ve kendi kendilerini yenilemeleri için gerekli olan maddeleri taşımaktadır. Fakat kanın bileşeninde bozukluklar olması vücudun hastalanmasına yol açar. Diskrazi, sadece kanda aynı zamanda kemik iliği ve diğer vücut sıvılarında da herhangi bir problem çıkmasının genel adıdır. Diskrazi gibi kan hastalıklarını inceleyen bilim dalına hematoloji denmektedir.
Diskrazi, kanın en çok kullanıldığı organımız olan kalpte oluşan siyanoz adlı hastalıkla da ilgilidir. Siyanoz, kanın iyi oksijenlenmediği, kalp veya büyük damarlar seviyesinde kirli kanın temiz kana karışması ile ortaya çıkmaktadır.

Kalp, göğüs kafesi içerisinde ve akciğerlerin üzerinde yer alan, tüm canlılar için hayati önem taşıyan ve kanın tüm vücuda dağılmasını sağlayan organdır. Diskrazi ile ilgili olarak gelişen bir hastalık işte bu yüzden direk olarak kalbi etkilemektedir. Çünkü dizkrazi ile birlikte kan akışında da sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Bu eklem­de de diğer eklemlerde olduğu gibi, çık­ma söz konusudur ve bu çıkık, genellik­le öne ve dışa doğru olur, yani, eklemin iç kenarı açılmıştır. Çıkık dışa doğru olduğu zaman, iç taraftaki bağlar çok kuvvetli olduğundan, eklemin iç taraf­taki kemik bölümlerini koparabilirler. Çıkık öne doğru olduğu zaman, yani humerus’un alt ucu öne doğru, olekra-non çıkıntısından ayrılınca, bu hareket sırasında, olekranon yakınında bulunan gagamsı çıkıntıyı kırabilir. Böylece, en sık görülen iki dirsek çıkığı da, kırılma­lara yol açabilir.
Dirsek eklemi kırıkları, doğrudan dar­be ile olur. Örneğin, bir kolun dirseği­ni pencereden uzatmış, otomobil kulla­nan bir sürücünün dirseği sert bir cis­me çarpınca, bu doğrudan darbe ile kı­rılır. Ulna sinir, üst koldan alt kola doğru ilerlerken, dirseğin iç kenarından, dıştan hissedilen iç çıkıntı ile, dirsek arka çıkıntısı arasından geçer. Burada, sinir doğrudan deri ile komşu olduğun­dan, buraya gelen sert bir darbe, siniri etkiler ve iğnelenme duygusuyla birlikte şiddetli bir ağrı alt kola doğru ilerler. “Maden işçisi dirseği” ya da ağrı ve şiş­kinlikle birlikte olan dirsekteki kese il­tihabı, dirsek arka çıkıntısına dayana­rak çalışması gerekenlerde görülen bir durumdur; bu, “ev temizleyicisi dizi”ne benzer ve onun gibi, dinlenme ve fizik tedavi ile tedavi edilir. Aynı durum, okul çocukları ve memurlarda da görülebilir. Tenis oynayanlarda da “tenis dirseği”ne rastlanabilir: Eklemin dış kısmında faz­la bir duyarlılık belirir ve bu, alt kola doğru yayılır.