Yazar: yonca

Üstçene, iki maksiller kemik (elmacık kemikleri), altçene ise, akçene kemiğinden oluşur. Her çenede 16 de­vamlı diş vardır ve üstçenede bulunan dişler, altçenedekilerin hafif üstüne ta­şarlar. Üstçene sabittir, fakat altçene ke­miği kulağın hemen önünde, şakak ke­miğiyle eklemleşir. Elinizi kulağınızın hemen önüne koyup, altçenenizi oynat­tığınız takdirde, altçene başının ileri-geri hareket ettiğini anlarsınız. Altçene ba­şının, bu basit eklem hareketi dışında, çeneyi iki yana oynatma (ve böylece, dişlere ezme görevini yaptırabilme) ye­teneği vardır. Altçenede etkili olan kas­lar, iki şakak kası ile kanatsı ve çiğne­me kaslarıdır. Şakak kaslarının, çene sı­kı kapatıldığı zaman, şakaklarda sert­leşmesi duyulur. Kanatsı ve çiğneme kas­ları da çenenin açılıp kapanmasına ve altçenenin iki yana oynamasına yardım ederler. Diğer birkaç zayıf kas da, yer­çekimi yardımıyla, altçenenin aşağı düş­mesini sağlar. Altçene başı ile şakak kemiği arasındaki eklemde bulunan bir kıkırdak disk, bu eklemin hareketini ko­laylaştırır, fakat bu kıkırdağın yerinden oynaması da çenenin yerinden çıkmasına neden olur. Çene çıkıkları daima öne doğru olduğundan, bunu düzeltmek için hastanın önünde durmalı ve başparmak­ları arka dişler üzerine, diğer parmak­ları da çene ucunun altına yerleştirme­lidir. Bu durumda, başparmaklar aşağı doğru, diğer parmaklar da yukarı doğru bastırılırsa, kasların, altçene başını, yu­vasının içine çekmelerine yardım edil­miş ve çenenin yerine oturması sağlan­mış olur. Kırık bir altçene vakasında ilk önlem, çene altından başın üstüne ge­çen bir bandajla, altçeneye destek sağ­lamaktır. Kırık altçeneyi tedavi için, üst ve altçenedeki dişler, birbirine telle bağ­lanır.

Clavi-ceps purpurea (çavdar mahmuzu) adlı mantardır. Bu mantar, yenebilen çavdar olan secale ceveale’yi istila etmektedir ve geçmişte, başlıca besinleri çavdar ek­meği olan topluluklarda, bu mantarla enfekte olmuş çavdardan yapılmış ek­mekle kişilerin zehirlenmesine sık rast­lanmaktaydı. Kol ve bacaklarda, daya­nılmaz yakıcı ağrılar duyulur. Organlar siyahlaşıp kangrenleşerek sonuçta göv­deden kopar. Buna göre iki tip çavdar mahmuzu zehirlenmesinden birine, “kan-grenöz”, diğerine de “konvülsif” den­mektedir. Konvülsif şekilde, deri kaşın­makta, karıncalanmakta ve hastada çır­pınmalar belirmekte, sonuçta hasta, kör olabilmekte ya da çıldırmaktadır.
XIX. yüzyılda, çavdarın daha bakım­lı olmasından ve çavdar ekmeğine karşı rağbetin azalmasından ötürü, ergotizm’e eskisi kadar sık rastlanılmaz olmuş ve çavdar mahmuzu, üzç olarak tıpta de­ğerlendirilmiştir. Başlangıçta, bu mad­de, rahim kasılmalarını uyarıcı olarak kullanılmış —ergot’un bu etkisi yıllarca öncesinden beri ebelerce bilinmekteydi— ve bundan ötürü, özellikle doğum son­rası, plasentanın çıkarılması ve kana­maların durdurulması için başvurulan başlıca ilaç olmuştur. İlim adamları, bumantarın yapısını araştırıp, ancak bir alkali ile birleştiğinde aktif olan liserjik asit temeline dayanan birçok kuvvetli alkaloid olduğunu anlamışlardır. Ergot türevi olup da tıpta kullanılan alkaloid-ler, ergometrine, ergotoxine ve ergota-mine’dir. Ergotamine, kadın-doğum ala­nında, başlıca, doğum sonrası, plasenta’ nın atılmasına ve kanamaların durdurul­masına yardım amacıyla, ağızdan veya en­jeksiyon şeklinde kullanılır. (Methergine). Ayrıca, migren tedavisinde de etkili olan ergotamine, yüksek dozlarda, kan-grenöz tipte ergotizm belirtilerine yol açar. Bir liserjik asit türevi olan met-hysergide de, migren tedavisinde kulla­nılır. Bu ilaç, kangren yapmaz ama, pe­riton arkasında, içine üreterleri de alan bir bağdokunun oluşmasına yol açabilir .ve yine bu ilacın oluşturduğu diğer böl­gelerdeki (örneğin, akciğerlerdeki) fib-rozis, habis bir tümörü andırabilir. 1943 yılında, liserjik asit türevlerinin rahim üzerindeki etkileri incelenirken, bir araş­tırıcı, yanlışlıkla çok az bir miktar li­serjik asit dietilamid’i (lysergic acid diethylamide) ağızdan almış ve hayaller görmeye başlamıştır. Bu tecrübeden son­ra, ergot’un bu türevinin en etkili ilaç olduğu saptanmıştır. Bu ilacın vücut ağır­lığının kilosu başına alman 1 mikro-gramı etkili olabilmektedir.

(Cross -mate). Transfüzyondan (kan nakli) ön­ce, verici kanın kan verilecek hastanın kan grubuna uyduğunun saptanması­dır, bkz. Kan Grupları

Kan nakli, “verici” dediğimiz bir insanın kanını “alıcı” dediğimiz insanın toplar damarına nakletmektir.Çok kan kaybettiği için kanı azalan, ya da kanındaki alyuvarlar çok azalmış olan bir insana, başka bir insanın kanı nakledilir.Kan bankaları ya da kan merkezleri fazla kanı soğuk bir yerde gerekli şartlar altında muhafaza ederler. Kanın yerini hiçbir şey tutmaz, çünkü henüz suni kan yapılamıyor.

Kan nakli son derece acil durumlarda ve eş gruptan kan bulunmadığı takdirde genel verici bir kimseden, genel alıcı bir kimseye  kan nakli yapılabilir. Bu nakil alıcıda, ileride yapılacak bir nakil sırasında tehlike yaratabilecek antikorlar meydana getirebilir.

Cüzzamın başlıca iki tipi vardır: a) Nodüler veya lepromatöz ve b) Nöral veya tüberküloid.
(a) tipinde, tekrarlayan ateş krizleriy­le birlikte, yüzde kırmızımtırak şişkinlik­ler görülür. Bu şişkinlikler zamanla sert­leşir, sancılı olur ve yayılıp birbirleriyle birleşerek, dokunmaya karşı duyarsız alanlar oluşturur. Kulaklar, yüz, burun içi, önkollar, apış aralan, şişkinliklerin görüldüğü bölgelerdir ve hastalığın ileri evrelerinde yüzde “aslanı andırır” bir görünüm belirir, yani, yüz şiş ve yuvar­laktır, gözler çevrenin şişmiş olması ya­nında çökük görünür, burun yassılaş­mıştır. Dil, gırtlak ve yutakta yaralar belirir ve bu yaraların iyileşmesi sonucu, yerlerinde şiddetli kabuklaşma ve şekil bozukluğu görülür.
(b) tipinde, önce sinirler hastalanır; vücutta ve kalçalarda büyük atrofik alan­lar belirir. Bu alanlar, zamanla soluklaşır ve duygusuzlasın Bu duygu yitimin­den ötürü, yaralar çürümeler ve sonun­da el ve ayak parmaklarına kangrenler görülür.
Tedavi: Hastalık fazla bulaşıcı ol­madığından, hastanın ayrılması çok ge­rekli değildir. Hastalığın eski çağlarda yarattığı büyük korkunun nedeni, has­talığın çok uzun sürmesi, kolay tanın­ması ve hastada büyük şekil bozuklukları­na yol açmasıdır. Dokuların dökülmesi ve yerinin değişik renkli deri örtüsü ile kap­lanması, cüzzamlı hastalara korkunç bir görünüş vermektedir. Çok sık dokun­maktan kaçımldığı takdirde, bir cüzzamhlar bölgesinde dahi, hastalığa yakalan­ma tehlikesi çok azdır. Buna rağmen, hastalık kontrol altına alınana kadar, cüzzamlı bir ailenin sağlıklı çocukları­nı ayırmakta yarar vardır.
En fazla kullanılan ilaç, dapson’dm. Bu ilaç, başlangıçta 25 mg.’hk dozlar halinde, haftada iki kere verilmekte, 2 hafta sonra doz 50 mg. yapılmakta, 4 hafta sonra doz 75 mg.’a çıkarılmakta ve 6 hafta sonraki doz da 100 mg. ola­rak ayarlanmaktadır. Tedavinin yıllarca sürmesi ve dozajın, yavaş yavaş hafta­da 2 kere 300 mg.’a çıkarılması gerek­lidir.

Genç erişkinler­de daha çok görülen bir barsak hastalığıdır. Nekroz, yara oluşumu, iltihab gibi olayların cereyan ettiği barsak bölümüy­le sağlam barsak bölümü arasında ge­nellikle kesin bir sınır vardır. İki hasta­lıklı bölge arasında sağlam bir kısım yer alabilir.

Crohn Hastalığı Nedir?

Crohn hastalığı ince ve kalın bağırsak başta olmak üzere mide ve yemek borusu. İnce ve kalın bağırsak, anüs bölgesi gibi vücutta önemli bölümleri etkisi altına alan sistemik olan bir hastalıktır. Aynı anda vücuttaki birkaç bölümü etkileyebileceği gibi etkili olduğu yerlerde ülser veya kalınlaşmalar görülür. Kalınlaşma olan yerlerde ise daralmalar görülür. Anüs bölgesinde ise iltihap akan yerler, çatlaklar görülür. Bu hastalık çoğu zaman bir kanser olarak algılansa da kanser hastalığı değil fakat tedavi altına alınmazsa kansere yol açabilecek bir hastalık olarak görülebilir.

Görülme Sıklığı Nedir, Nerelerde Görülür?

Bulaşıcı bir hastalık olmamakla birlikte daha çok kuzey ülkelerinde, Orta Avrupa’da daha çok görülmektedir. Asya, Afrika, Birleşik Devletler de ise daha nadir görülür. Her yıl yüz bin kişiden beş ila yedisi bu hastalığa yakalanırken insan yaşamının her döneminden çocukluktan yaşlılığa kadar her dönemde bu hastalığa yakalanmak mümkündür. Bu hastalık kadınlara oranla erkeklerde daha sık görülmektedir.

Hastalığın Nedenleri?

Crohn hastalığının nedenleri hala tam olarak bilinmemekle birlikte bir takım virüs ve bakterilerin genetik veya çevresel faktörlerinde etkisiyle bu hastalığa neden olduğu tahmin edilmektedir. Crohn hastalığı, bu hastalığa yakalananların çocuklarında da görülecek diye bir şey olmamakla birlikte bu hastalığa yakalanan kişilerin birinci dereceden akrabaların bu hastalığa yakalanma olasılığı biraz daha fazladır. Bu hastalık çocuk sahibi olmaya da engel değildir.

Endüstride, inorga­nik ve organik cıva bileşimleriyle uğra­şanlarda rastlanan bir tür zehirlenmedir. Belirtileri:
1. inorganik cıva bileşimleriyle zehirlen­me: Hasta, kilo kaybeder, dişetleri ilti­habı belirdiğinden, .nefesi kötü kokar, halsizlik, titreklik görülür ve böbrek yet­mezliği belirtileri ortaya çıkabilir. Has­tada tükürük miktarı çok fazlalaşabilir.
2. Organik cıva bileşimleriyle zehirlen­me: Başlıca etkilenen sistem, merkez si­nir sistemidir. Hastanın görme yeteneği bozulur, hareketleri kabalaşır ve den­gesini kaybeder. Hastanın konuşması da bozulmuştur.
Tedavi: Hasta, cıvalı ortamdan ay­rılmalı, bol sivili iyi bir diyet uygulan­malı ve genel sağlık durumu sıkı kon­trolde bulundurulmalıdır. Gereken şekil­de diş tedavisi yapılmalı, fazla tükürük salgılanmasına karşı da belladonna ka­rışımları verilmelidir. Kronik zehirlenme belirtileri uzun süre kalabilir, hattâ or­ganik bileşimlerle olan zehirlenmede du­rum hiç iyileşmeyebilir. Dimercaprol, sodium calcium edetate ve penicillamine, vücutta birikmiş cıvanın atılmasına yardımcı ilaçlardır, bkz. Pembe Hastalık.

Suda eri­yen vitaminlerden biri. Taze meyve ve sebzelerde bulunur. Bağdokusuna özelliğini kazandıran temel maddelerden biridir. Yokluğunda skorbüt adı verilen bir hastalık ortaya çıkar. C vitamini, yaraların iyileşmesi ve demirin barsaklardan emilmesi gibi olaylar üzerinde de önemli rollere sa­hiptir.

C vitamini (askorbik asit) en çok ihtiyaç duyulan, çok kuvvetli bir antioksidan olan ve en çok kullanılan vitaminlerin başında gelir. Suda çözülebilen C vitamini ısıya, havaya, suya, alkalilere karşı dayanıksızdır. Hücrelerin çalışması için görev yapan C vitaminini insan vücudu kendiliğinden üretemediği için dışarıdan takviye ile alması gerekir.

C Vitamininin Vücuttaki Fonksiyonları
C vitamini, kan damarlarının güçlenmesinde, vücudu enfeksiyonlara ve bakterilere karşı korumada, kolesterol değerlerinin dengelenmesinde, dokuları bir arada tutabilen kolojenin sentezinde önemli rol oynar. Diğer vitaminlerin vücuda vermesi gereken olumlu etkiler için C vitamine ihtiyaç vardır. Örneğin demirin emilimi C vitamini sayesinde olur. Kişinin almak zorunda olduğu bazı ilaçlardaki kurşun, civa, arsenik gibi ağır metallerin vücuda vereceği olumsuz etkileri yok eder. www.kadinlarsitesi.com

C Vitamini Eksikliği
C vitamini vücudun ihtiyacı orandan daha az alınması kişinin diş eti kanamaları, diş eti çekilmeleri, enfeksiyonlara yenik düşmesi, halsizlik, iştahsızlık gibi sağlık sorunları yaşamasına neden olur. İleri derecede C vitamini eksikliğinde ise durum biraz daha ciddileşir ve kişi burun kanamaları, dişlerinin dökülmesi, eklem ağrıları ve şişikleri, kemik ağrıları, yüksek tansiyon, eklem iltihaplanması, ülser, damar sertliği, safra kesesi taşı ağrıları, gibi birçok önemli hastalıklardan şikâyet etmeye başlar.

C Vitamininin Fazla Alınması
C Vitamini genel itibariyle güvenle alınabilen bir vitamindir ancak günde ortalama 1000 mg’ın aşıldığı durumlarda ishal, mide bulantısı, karın ağrıları, bazende böbrek taşlarına sebep olabilir.

C Vitamininin Özellikle Kullanılması Gereken Durumlar
C vitaminine her vücudun genel olarak ihtiyacı vardır ancak özellikle sigara tiryakilerinin, lif ağırlıklı beslenmeyenlerin, 60 yaş üzerindeki insanların C vitaminine olan ihtiyacı daha fazladır.

C Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?
En çok Portakal, mandalina, greyfurt, limon, yeşilbiber, lahana, maydanoz, kuşburnu gibi besinlerde C vitamini vardır.