Yazar: yonca

Soğuk algınlığı tedavisinde dikkat edilecek en önemli husus, kendi kendine zarar vermemektir. Bununla anlatılmak istenen, gereksiz, karışık ve ne olduğunu bilinmeyen ilaçlann kullanılmamasıdır. İlaçlann kimyasal veya sentetik, vücuda yabana maddeler olduklarını, her ilacın belirli ve bazen ciddi sonuçlan olabilen, bir takım yan etkilerinin bulunduğunu unutmamalıyız.
■ İyileşmede yatak istirahatı önemlidir. İnsan vücudu hastalıklarla savaş halinde iken fazla miktarda enerji sarf eder. Bu nedenle, özellikle ağır olgularda, yatak istirahatı daha kolay iyileşmeye katkıda bulunur.
■ Aspirin ve parasetamol gibi ateş düşürücü ve ağn kesici ilaçlar soğuk algınlığı sırasında çok kullanılır. Aspirin erişkinler için uygundur. Ancak, 18 yaşın altındakilere, özellikle de küçük çocuklara verildiğinde Reye Sendromu adı verilen, karaciğer ve beyin harabiyetine, ender de olsa yol açabilir. Bu nedenlere, küçük çocuklarda ateş düşürücü olarak parasetamol kullanılmalıdır. Şiddetli öksürüğü olanların, öksürüklerini veya balgam çıkarmasını kolaylaştırmak amacıyla, balgam söktürücü (ekspektoran) türden öksürük şuruplan kullanmalan uygundur.
■ Burundaki tıkanıklığı gideren veya hafifleten ilaçlar, soğuk algınlığı belirtilerinin geçici olarak iyileşmesine neden olabilirler. Ancak bunların da hastalıktan korunmada veya hastalığın iyileşmesinde bir yararlarının bulunmadığını hatırlatmakta yarar vardır. Diğer taraftan, gelişigüzel kullanılmalan durumunda bir kısmının sersemlik, baş dönmesi uykusuzluk ve midede rahatsızlık gibi yan etkileri bulunmaktadır.
■ Bol sıvı alınması hastanın kendini iyi hissetmesini sağladığı gibi, solunum yollarının kurumasını da önler. Günde 8 bardak sıvı alınması önerilir. Bu sıvıyı sadece su halinde değil, meyve suyu, çorba ya da ıhlamur ve adaçayı gibi bitkilerden yapılmış içeceklerle almak yerindedir. Bunların hastalığın süresinin kısalmasında etkileri yoktur ama hastanın hem beslenmesinde ve hem de kendisini iyi hissetmesinde yararlan vardır.
■ Hastalar, kahve, çay ve kola gibi kafein içeren içecekler ile alkollü içecekler almamalıdır. Zira kafein ve alkol sıvı kaybına neden olurlar. Bu da bizim tedavide hiç arzu etmediğimiz bir durumdur.
■ Sigaranın derhal bırakılması gereklidir. Hatta sigara içilen ortamlarda dahi bulunulmamalıdır. Sigara dumanı, en azından, boğazı tahriş ederek öksürüğün daha da şiddetlenmesine yol açar.

Soğuk algınlığı sırasında, sadece burun ve boğaz değil, aynı zamanda bu bölge ile yakından ilişkili olan orta kulak, sinüsler ve akciğerler de etkilenirler. Üst solunum yollan dışındaki ikincil hastalık tablolanna tıp dilinde komplikasyon adı verilir. Herhangi bir hastalık esnasında komplikasyon, istenmeyen bir gelişme olarak kabul edilir.
■ Orta kulak yangısı, özellikle çocuklarda daha çok ve sık görülen bir durumdur. Nedeni; soğuk algınlığı sırasında, orta kulağı boğaz boşluğuna bağlayan östaki borusunun, yangı ve ödeme bağlı olarak tıkanması ve işlevlerinin kısıtlanmasıdır. Nitekim, hastalık esnasında, hastaların yaklaşık %75’inin kulaklarında, hastalığın ilk günlerinden itibaren bir basınç artması meydana gelir. Östaki borusunun tıkanması, içinde önce steril (mikropsuz) bir sıvının birikmesine, ardından bu sıvının içinde bakterilerin yerleşip üremesi ise bakteriyel orta kulak yangısına yol açar. Bu ikincil enfeksiyonun antibiyotiklerle tedavisi gerekir. Aksi taktirde, orta kulak yangısı kronikleşir ve kulak zarının delinmesi, hatta işitme kaybı ile mastoidit ve menenjit gibi istenmeyen durumlar gelişebilir.
■ Soğuk algınlığı sonucu gelişen kulaktaki basınç hissi ve işitme kaybı, hastalığın iyileşmesine paralel olarak, en geç bir hafta içinde düzelir. Soğuk algınlığının 5.-7. günlerinde, kulak ağrısı ve ateş geliştiği taktirde bir orta kulak yangısından kuşkulanılmalıdır. Akut bakteriyel sinüzit, çocuk ve erişkinlerde, 961-5 oranında görülen bir komplikasyondur. Tine, hastalığın iyileşmesinin beklendiği birinci haftanın sonunda, hastanın yakınmalarının geçmemesi, özellikle baş ağrısının devam etmesi, sinüziti akla getirmelidir. Bu komplikasyonun da tedavisi antibiyotiklerle yapılır. Tedavi edilmediği taktirde hastalık kronikleşebilir; hatta göz çevresinde enfeksiyon, bakteriyel menenjit ve beyin apsesi gibi çok ağır hastalıkların ortaya çıkmasına neden olabilir.
■ Daha önce astımı olmayan kişilerde, özellikle de çocuklarda, soğuk algınlığının ardından astım ataklan ortaya çıkabilir. Benzer şekilde, daha önceden astımı olan hastalarda da soğuk algınlığı sırasında astım krizlerinin alevlenmeleri sık rastlanan bir durumdur. Bu bakımdan, özgeçmişinde bu tür yakınmalan olan hastaların, kış mevsiminde dikkatli olmalan, hasta kişilerle temastan kaçınmalan ve ilaçlarını el altında bulundurmalarında yarar vardır.
■ Kronik bronşitin ağırlaşması da soğuk algınlığı sırasında çok sık görülen bir durumdur. Öksürük ve balgamın artması, nefes darlığı ve bazen ateş gibi belirtilerin saptanması, bu komplikasyonun başlıca belirtileridir. Kronik bronşiti olanların, kış aylarında soğuk algınlığı olan hastalardan uzak durmalan, gerekli korunma önlemlerini almalarında yarar vardır. Bir diğer akciğer hastalığı olan amfrzem de soğuk algınlığından etkilenerek ağırlaşabilir.Altta yatan bir başka hastalığı olan kişilerde, soğuk algınlığının olumsuz etkilerinin bulunduğu eskiden beri bilinmektedir. Örneğin, kronik kalp, akciğer, karaciğer ve böbrek hastalığı olanlar ile kronik anemi, diyabet ve kanseri olan hastaların, değindiğimiz viral hastalıklar esnasında çok sarsıldıktan ve durumlarının ağırlaştığı görülmektedir

Soğuk algınlığının kuluçka dönemi (etkenin vücuda girmesinden hastalık belirtilerinin ortaya çıkmasına kadar geçen süre) ortalama 2-5 gündür. Soğuk algınlığı virüsü alan kişilerin yaklaşık %25’inde hastalık hiçbir belirti vermez; yani bu kişilerde hastalık belirtileri saptanamaz. Bu tür kişiler, kendilerini hasta hissetmezler ancak burun ve boğazlarında üremiş olan virüsleri etrafa yayarlar. Geriye kalan %75’lik bölümde ise, çeşitli ağırlık derecelerinde hastalık belirtileri gelişir.
■ Ürperme ve üşüme hissi,
■ Hapşırık,
■ Burun akıntısı,
■ Burun tıkanıklığı,
■ Baş ağnsı ■ Boğaz ağrısı, genellikle ateşsizdir ve yatak 0
■ Hırıltılı solunum, istirahatı gerektirmez. Hastalığın h,
soğuk algınlığının başlıca 2.-4. günleri, burun salgısındaki 3!
belirtileridir. Bu tablo, hastaların virüslerin en yoğun olduklan, yani sı
% 75’inde, ortalama bir hafta içinde hastalığın en bulaşıcı olduğu bf
kendiliğinden geçer. Hastaların dönemdir.
%25’inde ise, belirtilerin tam olarak Sigara içenlerde hastalanma oranı
iyileşmesi iki haftayı bulabilir. içmeyenlerden farklı değildir. Ancak
Beş yaşından küçük çocukların, bu kişilerde öksürük ve balgam
soğuk algınlığı belirtilerini çıkarma hem daha fazla ve hem de
tammlayamamalan önemlidir. Aynı daha uzun süreli olmakta, hastalığın
şekilde, bu yaş grubunda, burun iyileşmesi gecikmektedir. Soğuk
akıntısı ve öksürük hastalığın algınlığı sırasında, virüslerin esas
yegane belirtisi olabilir. yerleştikleri bölge burun ve boğaz
Okul öncesi yaşlardaki çocuklarda, olmakla birlikte, sinüsler, kulaklar
hastalığın ilk 3-4 gününde, 38°C ve bronşlar da bu hastalıktan
civarında bir ateş sıklıkla saptanan etkilenirler ve bu organlarda
bir belirtidir. Hastalık erişkinlerde birtakım belirtiler ortaya çıkabilir.

Hava yolu ile sağlam insanlara bulaşan soğuk algınlığı virüslerinin girdikleri vücutta yerleştikleri başlıca organ burundur. Vücuda girdikten çok kısa bir süre sonra,virüsler buradaki hücrelerin içinde üremeye ve 12- 24 saat sonra çevreye yayılmaya başlarlar. Bir başka değişle, etkeni alan kişiler, hemen ertesi günden itibaren çevreleri için bir virüs kaynağı olmaktadırlar. Hastalık belirtilerinin başlaması ise, tipik olgularda 36-72 saattir.
Soğuk algınlığı yapan virüsler canlı hücrelerin içinde olduklan taktirde ürerler. Bu bakımdan, burun boğaz dışındaki cansız yüzeylerde üreyemezler; ancak kısa bir süre boyunca canlılıklarını muhafaza edebilirler. Bu nedenle, az önce de değindiğimiz gibi, çevremizde bulunan ve burun salgılan ile bulaşık eşyanın, bu virüslerin bulaşmasında etkili olabileceğini akıldan çıkarmamak lazımdır.

Günümüzde, yaklaşık 200 kadar virüsün bu hastalığa neden olduğu bilinmektedir. Bunlar arasında, sayıca ilk sırayı rinovirüsler (100’den fazla tipi vardır) alır (Yunanca rin=burun). Rinovirüsler en çok sonbahar ve ilkbahar aylarında görülürler ve yıl boyunca saptanan soğuk algınlığı olgularının yaklaşık üçte birinden sorumludurlar. Bu etkenlerin hastalık açısından önemli bir özellikleri, en iyi 330°C’de, yani insan burun mukozası ısısında üremeleridir.Koronavirüslere bağlı hastalıklar daha çok erişkinlerde, kış ve ilkbaharın ilk aylarında görülür. Üretilmeleri zordur. Özellikle yaşlılarda önemli bir komplikasyon olan SARS tablosuna yol açarlar.
Üst solunum yollarında hastalık oluşturan diğer virüsler ise adenovirüsler, koksakivirüsler, ekovirüsler, ortomiksovirüsler (grip virüsleri), paramiksovirüsler ve enterovirüslerdir. Bu gruptaki etkenlerin neden olduklan hastalık tablosu, rinovirüs enfeksiyonlarına göre daha ağır seyididir.