Kadınlar Sitesi, Gebelik, hamilelik, doğum

Yazar: admin

Doğum Kontrolü

Doğum kontrolü çağımızın en mühim konularından biridir. Bunun sebebi halkımızın sosyoekonomik yapısından kaynaklanır. Gelişmekte olan ülkelerde nüfus artış hızının yüzde üç olması 25 senede nüfusun 2 katına çıkmasına, işsizlik, konut yetersizliği gibi sosyoekonomik problemlerin büyümesine neden olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde ise birçok sebeple eşler daha az veya daha uzun aralıklarla bebek sahibi olmayı seçmektedir. Bu problem pek çok tartışmaya sebep olmakla birlikte, Avrupa ülkelerinde doğum kontrolünün yaygın olarak uygulanmakta olduğu söylenebilir. Kadınların ortalama evlenme yaşı doğurganlık süresi dikkate alındığında, her kadının ömür boyunca ortalama 7 çocuk doğurabileceği ortaya çıkar. İstatistiklere göre Avrupa ülkelerinde her kadın ortalama 2 çocuk doğurmaktadır.

SEÇİMDEKİ ÖLÇÜTLER

En iyi doğum kontrolü yönteminin belirli gereksinimlere yanıt vermesi gerekir. İstenmeyen gebeliğin gerçekleşmemesini sağlamalı, kullanmaktan vazgeçildiğinde normal döllenme ve doğurganlık etkilenmemiş olmalı, kullanıldığı süre boyunca ve sonrasında tümüyle zararsız olmalı, uygulanması kolay, ucuz olmalı, ahlaki ve toplumsal açıdan psişik ve fiziksel yan etkileri bulunmamalıdır. Günümüzde uygulanan doğum kontrol yöntemlerinin hiçbirinin bu gereksinimlerin tümüne yanıt verdiği söylenemez. Bu yöntemleri tanımlamadan önce, Önemi kişiden kişiye değişen temel ölçütleri açıklamaya çalışacağız.

ETKİ

Kadınların büyük bir bölümü doğum kontrol yöntemi seçiminde etkinin en önemli ölçüt olduğunu düşünür. İlk bakışta, etkinin en kolay belirlenen bir ölçüt olduğu sanıhrsa da, bir yöntemin etkisini belirleyen pek çok öğe vardır. Her şeyden önce, döllenme kapasitesinin bireyden bireye değiştiğini göz önünde tutmak gerekir. Buna ek olarak, çiftin doğum kontrolü uygulama nedeni hesaba katılmalıdır. Herhangi bir yöntemle doğum kontrolüne kesinlikle gerek duyan çiftler, eğitimlerim sürdürmek ya da aile huzurunu sağlamak için doğumu ertelemeye çalışan çiftlerden daha iyi sonuçlar almaktadır. Son olarak, ahlaki etkenlerin de hatırlanması gerekir; çiftin kültür düzeyi ve yöntemin uygulanma kolaylığı da etkisini artırabilir. Bu değerlendirmelerin sonucunda, gebeliği önleyici bir yöntemin etkisi, istatistiklerde gösterildiği gibi, büyük topluluklarda ölçülebilir. Tek bir olgudan yola çıkarak genelleme yapmak olanaklı değildir.

ZARARSIZLIK

Bir yöntemin geçerli olabilmesi için hem uygulandığı sırada, hem de yöntem bırakıldıktan uzun süre sonra bile herhangi bir zararlı sonucu olmamalıdır. Ayrıca, bırakıldıktan sonra doğurganlık üzerinde kesinlikle hiçbir etkisinin de olmaması gerekir. Gebelik önleyici yöntemin kullanılmasına karar verirken kadının doğurganlığında yaşla birlikte ortaya çıkacak değişiklikler de göz önünde tutulmalıdır. Kadınlar 25 yaşında, 35 yaşa göre yaklaşık iki kat daha doğurgandır; bu nedenle, doğum kontrolünün uzun süre uygulanması, istenildiğinde gebe kalma olasılığının azalmasına yol açabilir. Ayrıca, kazayla bir gebelik gerçekleşirse, yöntemin dölüte kesinlikle zarar vermemesi de gerekir.

KABUL EDİLEBİLİRLİK

Oldukça değişken olabilen kişisel koşullara bağlı olduğundan, en zor değerlendirilen ölçüttür. Uygulama kolaylığı Çok önemli bir unsurdur ve yöntemin etkisine de yansır. Yirmi akşam boyunca birer hap almak çok kolay görünse de, bu yöntemdeki başarısızlıkların büyük bir bölümünün nedeni unutkanlıktır. Bazı yöntemler (örneğin, vücut sıcaklığı yöntemi) hekimle sıkı işbirliği gerektirir; bazıları ise (örneğin, spiraller) özellikle hekim tarafından uygulanmalıdır. Vücudun yöntemi kabul edip etmemesi ise kişiden kişiye değişir. Doğum kontrol hapına gösterilen değişik tepkileri ve sperma öldürücü kreme karşı alerjileri unutmamak gerekir. Ahlaki ya da dini açıdan kabul edilebilirlik ise, gebelik önleyici yöntemin seçiminde göz önünde tutulması gereken önemli bir etkendir.
Aşağıda en yaygın yöntemleri inceleyerek, dayandıkları ilkeleri göstermeye ve elde edilen sonuçları değerlendirmeye çalışacağız. Ne var ki, bu bilgilerin doğum kontrol yöntemi seçiminde rehber olamayacağını belirtmek gerekir. Bu seçim bir hekimle birlikte, kişisel özellikler göz önünde tutularak yapılmalıdır.

GERİ ÇEKME

Kesin istatistik veriler bulunmasa da, eski çağlardan, beri uygulanmış ve günümüzde en çok kullanılan yöntemdir. Erkeğin ersüyunu boşaltmadan önce kamışını dölyolundan geri çekerek dışarıya boşalmasına dayanır. Doğru uygulandığında yeterli sonuç verir. Başarısızlık oranı yüzde 17’dir. Başarısızlık erkeğin zamanında geri çekilememesinden ya da bazı spermlerin boşalmadan önce dışarı çıkarak yumurtaya ulaşmasından kaynaklanır. Bu yöntem, doğum kontrolünde bütün sorumluluğu erkeğe bırakır; kadının erkeğe güveni tam olmayabilir. Bu durum, özellikle ilişkinin kesintiye uğramasından doğan tatminsizlik de varsa, ciddi gerilimlere neden olabilir.

TAKVİM YÖNTEMİ

Özellikle Avrupa’da, en yaygın yöntemlerden biridir. Katolik Kilisesi’nin kabul ettiği tek yöntemdir. Başlıcaları Ogino-Knaus yöntemi, vücut sıcaklığının ölçülmesine dayanan yöntem ve bu ikisinin birlikte uygulanmasından oluşan yöntemdir. Bu yöntemlerin tümünde cinsel ilişki âdet çevriminin belirli günleriyle sınırlanır; bu günler kadının fizyolojik olarak kısır olduğu dönemdir. Bir başka deyişle, bu yöntemlerin temelinde âdet çevriminde yalnızca belirli günlerde döllenmenin gerçekleşebileceği ilkesi yatar. Bu ilke, aşağıdaki verilere dayanır:
• Her çevrimde yalnızca bir yumurta serbest kalır;
• yumurta, yumurtalıktan dölyatağma geçtiği andan başlayarak 12-24 saat içinde döllenebilir;
• dölyoluna giren spermler dölleme özelliklerini en fazla 3-5 gün koruyabilir.
Bu verilerden yola çıkarak, yumurtlama tarihi kesin olarak belirlenmelidir.
En yaygm kullanılan yöntemler aylık çevrimin uzunluğunun istatistiklerle hesaplanmasına dayanan Ogino-Knaus yöntemi ile yumurtlama döneminde vücut sıcaklığının hafif ama net olarak artmasına dayanan yöntemdir. Ogino-Knaus yöntemi – Bu yöntemin uygulanması için âdet çevriminin birinci gününden başlayarak günler numaralanır.

Yöntemin etkili olabilmesi için, aylık çevrimin süresinin kesin olarak bilinmesi gerekir. Bunun için 12 çevrimin izlenmesi yeterli olabilir. Çevrimlerin uzunluğu 25-31 gün arasındaysa, olasılıklar şöyle hesaplanır:
I) Çevrimin uzunluğu ne olursa olsun, yumurtlama bir sonraki âdetten 12-16 gün önce olur.
II) Spermler dölyolunda en fazla 3 gün yaşadığından, döllenme âdetten önceki 19. günden 12. güne kadar gerçekleşebilir.

Bu hesabı birkaç örnekle açıklayalım. Âdet çevrimi 28 gün süren bir kadında çevrimin 10-17. günlerinde, çevrimi 31 gün süren bir kadında ise 13-20. günlerde döllenme olabilir. Aylık çevrim değişken olduğundan, verimli günler kesin olarak hesaplanamaz. Bu durumda şu formül kullanılabilir: İlk döllenme günü=en kısa çevrimin süresi—18; son döllenme günü=en uzun çevrimin süresi-11. Bir örnek verilecek olursa, bir yıl boyunca en uzun çevrimi 31, en kısa çevrimi 25 gün olan bir kadında ilk döllenme günü çevrimin 7. günü (25-18=7), son döllenme günü ise 20. gün (31-11=20) olacaktır.
Ogino-Knaus yönteminin, bir yıl boyunca çevrimlerin başlangıcını bilen bir jinekologun yardımı olmadan uygulanması çok zordur. Bu yöntemdeki başarısızlıkların önemli bir bölümü hesap yanlışlarına bağlıdır. Vücut sıcaklığı yöntemi – Bu yöntem, yumurtlama döneminin en tipik özelliklerinden birine, vücuttaki progesteron düzeyinin değişmesinden kaynaklanan hafif ama net ısı artışına dayanır. Isı değişimi çok az olduğundan, iyi sonuç almak için basit önlemler almak gerekir. Her şeyden önce, vücut sıcaklığı her zaman aynı termometreyle ölçülmeli, ölçüm her gün aynı saatte yapılmalıdır. Koltukaltından yapılan ölçüm kesin sonuç için yetersiz olduğundan, vücut sıcaklığı anüsten ya da dölyolundan ölçülmelidir.
Ölçülen ısı hemen kareli bir defter sayfasına çizilebilen bir grafiğe kaydedilir. Grafiğin üstünde soğuk algınlığı, diş ağrısı, yolculuk, uykusuz geceler gibi nedenlerle ortaya çıkan anormal ısı artışlarım işaretlemek gerekir.

Tipik eğri şöyle tanımlanabilir. Âdetin sonundan 14. güne kadar anüsten ölçülen ısı 37°C’nin altında kalır, 12-14. günlerde görece düşer. Bunu izleyen iki-üç gün içinde ısı yavaş yavaş artar. Daha sonra çevrimin sonuna kadar 37,loC-37,2°Cde kalır ve âdetin başlamasından 1 gün önce 37°C’ye düşer.
Sıcaklığın 37°C’nin üzerine çıkması, yumurtlamanın gerçekleştiğini gösterir. Isı yönteminde en iyi sonucun elde edilmesi için cinsel1 ilişki, ısının belirlenmesinden ancak iki gün sonra gerçekleşmelidir. Bazı kadınlarda ısı eğrisi kolay yorumlanamaz. Bazı durumlarda, ısı artışı çok yavaş olduğu için çevrimin ilerki günlerinde belirlenemez. Bu da cinsel ilişkiyi büyük ölçüde sınırlar. Isı artışının 3. gününden başlayarak artış sürerse ve hep aynı zamanda olursa, cinsel ilişki mümkündür. Karma yöntem – Bu yöntemler kullanıldığında cinsel ilişki ancak âdetten önceki 10-12 günde, ısı artışının belirgin olduğu dönemde mümkündür. Bu süre, artış belirgin olmadığında 7-8 güne düşebilir. Çevrimin ilk yansında Ogino-Knaus, ikinci yarısında ısı yönteminin kullanılması önerilir. Karma yöntem tek başına ısı yönteminden daha az, Ogino-Knaus’tan ise daha fazla etkilidir.

Sonuç – Etki sorunu bir yana, takvim yöntemlerinin sakıncalarının olmaması ve cinsel ilişkiyi kesintiye uğratmamaları açısından üstünlüğü vardır. Ama hem kadının, hem de erkeğin kesin denetimini gerektirir. Ayrıca, en azından başlangıçta, bir uzman hekimin yardımıyla uygulanmalıdır; hekim çiftin, tehlikeli ve güvenli günlerini öğrenmesinde yardımcı olur.
12 Mart 2009
Okulöncesi Eğitim

Okulöncesi eğitim kurumları, çocuğu zorunlu eğitime ve hiç de kolay bir şey olmayan “topluluk içinde yaşam”a hazırlar. Bu, anne babanın çocuğa karşı en anlayışlı olmaları gereken dönemdir. Okulöncesi eğitim çocuğun gelişimi için çok önemlidir ve aileden kaçınılmaz ayrılığı kolaylaştırma yolundaki ilk alıştırmadır.
Çocuklar geleneksel olarak üç yaşından sonra yuvaya verilir; ama takvim yaşı her zaman ruhsal yaşla aynı değildir. Çocuklar, içinde bulundukları büyüme evresine göre gözle görülür bir değişim yaşarlar. Her birinin yaşadığı çevre, deneyimleri ve kısacık yaşamlarını değiştiren olaylar kendine özgüdür. Aile ve yuva çalışanları, ancak bu unsurları değerlendirerek çocuğun okula girmesi için en uygun zamanı belirleyebilir. Yanıtlanması gereken soru; çocuğun o evrede sıkıntı çekmeden, ailesinden değişik bir ortamda başka çocuklarla birlikte bulunmanın üstünlüklerinden yararlanıp yararlanamayacağıdır. Sevgiye dayalı ilişkilerin ne düzeyde olduğu değerlendirilmelidir.

Ana baba, çocuğun kısa ayrılıklara nasıl tepki gösterdiğini genellikle önceden biliyordur. Çocuk bu olayı fazla huzursuzluk yaşamadan ve gene ailesine kavuşacağına güvenerek kabul etmişse, yanında olmadığında bile ona eşlik eden iyi bir ftnne görüntüsünü içinde oluşturmuş ve bazı sorunları kendi başına aşabilecek düzeye gelmiş demektir. Ayrılığa sıkıntıyla ve ağlayarak tepki veriyor, annesinden kopanlıyormuşçasma ona şartlıyorsa, aileden uzakta bir gün geçirecek kadar olgunlaşmadığı anlaşılmalıdır. Bu durumda çocuğun duygusal açıdan büyümesini ve ayrılığı gerilimsiz yaşamasını engelleyen unsurlar araştırılmalıdır.

Anna Freud’a göre ise yuva yaşı gelen çocuğun başka evrelerden geçmiş olması daha iyidir. Gene de bu evreler, daha önce belirtilen Öğeler kadar önemli değildir. Yuvaya başlayacak çocuğun belirli bir fiziksel bağımsızlık aşamasına ulaşmış olması arzu edilen bir durumdur; mümkün olduğunca kendi başına yemek yiyebilmesi, arada bir kazalar olabilse de idrar ve dışkısını tutabilmesi çocuğun belirli bir bağımsızlık düzeyine ulaştığını gösterir. Aynca başka çocukları, çevresindeki sıradan nesneler gibi değil de, birlikte oynayabileceği, bir şeyleri yapıp bozabileceği arkadaşlar olarak görebilmesi önemlidir; çünkü başkalarıyla birlikte daha çok ve daha eğlenceli şeyler yapabilir.

Daha önce başka çocuklarla birlikte olmuşsa, doğal olarak bu toplumsallaşma evresine ulaşmıştır. Tek çocuk olma durumunda bu deneyim göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. Tek çocuğun yuvaya gidecek düzeyde olmadığını söylemek, onun yaşıtlarıyla karşılaşmasını ve toplumsal açıdan gelişmesini önleyerek durumunu çıkmaza sokmaktan başka bir işe yaramaz. Çocuk aynca bazı oyun ve etkinliklere katılmak için gereken oyuncaklarla nesneleri de kullanabilmelidir. Herkes için geçerli olan bu koşulların yanında her çocuğun kişisel geçmişi de ayrıca değerlendirilmelidir.

Çocuk, ağır bir hastalık ya da başka bir nedenle anneden uzun süre ayrı kalmışsa, güvenini pekiştirmek ve yoksun kaldığı şeylere doymasını sağlamak için ona biraz daha zaman tanımak yararlı olur. Kısa süre önce kardeşi olmuşsa, annesinin öbür çocukla ilgilenmek !için onu uzaklaştırdığı duygusuna kapılmaması için yuvaya verilişi ertelenmelidir. Tam o”dönemde evden uzaklaştırılırsa, annesinin yanındaki yerini yitirdiği duygusuna kapılabilir ve yeni konumunu kabullenmesi güçleşir. Bu gibi konularda karar verirken doğal, olarak en önemli etken, çocuğun karmaşık durumlar karşısındaki tepkisi konusunda annenin yaptığı gözlemlerdir.

ÇOCUĞUN DUYGULARI

Çocuk bu yeni deneyime uyum sağlayacak özellikleri ne kadar geliştirmiş görünse de, yuvaya başlamak onun için güç ve acı verici olabilir. Her ayrılıktan sonra anneye kavuşacağı konusunda güven kazanmış olsa bile, yeni durum onda sütten kesildiği zamandakine benzer korkular uyandırabilir. Büyümek ve yaşamı zenginleştirmek açısından gerekli olsa da, her ayrılığın bir bedeli vardır. Bu yüzden yuvaya başlayan çocuğun göstereceği ilk tepkilere hazırlıklı olmak gerekir. Çocuk mutsuz ve saldırgan olabilir, bazı korkular geliştirebilir, parmak emmeye ya da altını ıslatmaya başlayabilir. Bütün bunlar onun hoşnutsuzluğunu göstermek üzere kullandığı yollardır, ama anlayış gösterilirse bu tür belirtiler kısa zamanda kaybolacaktır. Çocuk bu yeni deneyime ne kadar iyi hazırlanırsa uyum sağlaması o kadar kolay olacaktır. Çocuğun hazırlanmasında sorularının sabır ve dikkatle yanıtlanması çok önemlidir. Böylelikle çocuğun içinde bulunduğu güçlükler açığa çıkarılarak çözülür ve yeni ortam ve kişilere alışması sağlanır.

ANNENİN DUYGULARI

Anneler de ayrılık duygusunu çok yoğun yaşayıp bebekleri yanıbaşlannda olmadığında kendilerini “eksik” hissedebilirler. Bu duruma hazırlıklı olmak gerekir. Bazen her tür ayrılığı reddederek annesine yapışan çocuk, bilinçsizce annesinin ondan ayrılmama gereksinimine karşılık veriyor olabilir.

Bu durumda, anneye bağlanmış bir çocuğun karşısında çocuğuna bağlanmış bir anne vardır ve çocuğun büyümesi oldukça güçleşir. Çözüm, herkesin ayrılığı bir kayıp gibi yaşadığının bilincinde olmak ve bu durumdaki bir annenin duygularını çocuğa yansıtmak yerine, onları kabullenmesini sağlamaktır.
08 Mart 2009
Down Sendromu ve Tedavisi

Günümüzde erken başlayan ve çok yönlü eğitim programlarıyla, birçok Down sendromlu çocuk, aileleri tarafından benimsenmiş, normal bir okulu bitirmiş ve toplum tarafından kabul edilip kazanılmışlardır. Bu sendromla ilgili bilgilerin doğru iletilmesi, anne babaların daha az sıkıntıyla yaşamasını sağlamaktadır.
TEDAVİ OLANAKLARI

Vücuttaki tüm hücrelerde değişiklik olduğundan, özel bir tedavi yöntemi yoktur. Günümüzde gen mühendisliğinden ya da biyogenetikten sıkça söz edilmektedir; ne var ki, bu yöntemlerle oluşumu tamamlanmış bir canlıyı değiştirmek olanaksızdır. Kromozom kusuruna bağlı olarak ortaya çıkan değişikliklerin, kalp, sindirim kanalı ve gözdeki oluşum bozuklukları, dişlerdeki biçim bozuklukları ile işitme ve zekâ yetersizliklerinin tedavi edilmesi gerekir.

Bu çocukların, özellikle zekâ geriliği fazla olanların ana babaları çocuklarının iyileşmesi için her türlü özveriyi göstermeye hazırdır. Bu nedenle, para kazanmaktan başka amacı olmayan ve garip tedavi yöntemleri uygulayan bazı sahtekârların kurbanı olurlar.

Bu çocuklara, başka çocuklarla aynı biçimde yaklaşmak, öte yandan, sorunlarıyla birlikte ele almak, daha etkili yardım programlarının geliştirilmesini sağlamıştır. Günümüzde sık sık erişkin Down sendromlular görülmektedir. Bu arada, ortaya çıkabilecek hastalıkların önlenmesine ve Var olanların tedavisine ilişkin yaklaşımlar kökünden değişmektedir.

Down sendromlu bebeğin doğumunu izleyen dönemin anne baba için de ne kadar zor olduğunu gördük; bu durumla ilgili olarak erken dönemde bilgilenme, tüm önyargıların ortadan kaldırılması ve soruna yalnızca karamsar bir açıdan bakılmaması çocuğun daha iyi kabul edilmesini ve anne babanın bu dramatik tabloyu daha az sıkıntıyla yaşamasını sağlar.

Bu açıdan Down sendromlu çocukları olan öteki anne babaların katkıları oldukça önemlidir; genellikle aynı sorunu yaşayan kişilerle ilişki kurmak daha kolaydır. Batı’da Down sendromlu çocukların anne babalarının kurduğu dernekler birçok büyük merkezde etkinlik göstermektedir ve giderek yayılmaktadır. Dernek üyeleri kendi aralarında yardımlaşmakla kalmayıp, gerekli yerlerde hekimlerin, psikologların, terapistlerin ve eğitimcilerin dikkatini çekerek ve edindikleri bireysel deneyimleri aktararak sürekli gelişmekte olan eğitim programlarının daha da iyileşmesine yardımcı olmaktadır.

İlk yıllardaki programlar oyuna dayanır; daha sonra çocuklan en uygun koşullarda ilkokula hazırlayabilmek için bir okulöncesi evresine geçilir. Kuşkusuz, ilkokul eğitiminin ilk dönemleri gerek çocuk ve anne babası, gerek öğretmenler için sorunlu olabilir. Genellikle sorunla karşılaşmaya yeterince hazır olmayan ve etkinliklerinde desteklenmeyen öğretmenler büyük zorluklar yaşamaktadır.

Down sendromlu çocuğun ulaşabileceği zihinsel gelişme düzeyi çok değişkendir ve ilk yıllardan öngörülemez. Özellikle yeni eğitim programlarının uygulandığı ülkelerde iyi sonuçlar elde edilmektedir; bu ülkelerde yüksekokula giden, bağımsız olarak yaşayabilen, toplumsal açıdan tecrit edilmemiş ve bir işi olan Down sendromlular görülebilir.

Bütün anne babalara çocuklarının bü düzeye gelebileceğini söylemek onları aldatmak olur, ama bu çocuklann ulaştığı sosyalleşme düzeyi, anne babanın çocuğuna duyduğu sevginin yanı sıra güven ve saygıyla ve rehabilitasyon programıyla doğrudan bağlantılıdır.

DOWN SENDROMUNUN TEDAVİSİ

Down sendromunun değerlendirilmesinde çok açık davranmak gerekir: Bir yandan kromozomlara bağlı olduğundan en azından şimdilik tedavisinin mümkün olmadığını, cerrahi girişim ve ilaçlarla tedavi edilemeyeceğini kabul etmek, öte yandan bu çocuklann sağlıklı gelişebilmeleri için var olan tüm tedavi olanaklarından yararlanmak gerekir.

Down sendromlu çocuğu hastalıklardan korumak için mümkün olan her şey yapılmalıdır. Bu çocuklar çok duyarlı olduğundan enfeksiyon ve solunum sistemi hastalıklarından sonra durumları çok ağırlaşabilir. Özellikle yaşamın ilk üç yılında daha belirgin ve hızlı bir gelişme gösteren sağlıklı çocuklarla karşılaştırılmamalıdırlar. Bu görüşler temelinde Down sendromlu çocuğun balam ve tedavisi beş ana başlıkta yoğunlaşır:

• Beslenme – Down sendromlu çocuklarda aşırı kilo alma eğilimi vardır. Bu eğilim çocuğun hareket becerilerini önemli ölçüde engeller ve metabolizma bozukluklarının ortaya çıkmasını kolaylaştırır. Bu da ruhsal gelişiminin daha da kötüleşmesine neden olur. Dolayısıyla gerek nitelik, gerek nicelik yönünden dengeli bir beslenme programı çok önemlidir.

• Fizik tedavi – Erken başlayan bir fizik tedavi ve rehabilitasyon programı bir yandan hareket özürünü, öte yandan zihinsel geriliği azaltmaya yönelik olmalıdır. Bu amaçla erken eğitim yöntemleri ile birlikte sistemli bir fizik tedavi uygulanmalıdır.
Doğumdan hemen sonra başlayan sistemli fizik tedavi hareket özürünü önemli ölçüde azaltabilir ve Down sendromlu çocuğun dış görünümünü düzeltebilir. Bu sonuca ulaşmak için bazı kolay ve etkili hareketler uygulanabilir: Dilini çıkardığında dokunmak, ağzının çevresinde buz gezdirerek dudak kaslarını uyarmak ya da çocuğu bir ayna karşısında oturtup mimik kaslarına masaj yapmak. Bu işlem sırasında çocuğun elleri kullanılmalı ve bir yandan onunla konuşulmalıdır.

• Erken eğitim – Annenin çocukla özel bir duygusal bağı olması ve bebeğe daha fazla zaman ayırabilmesi, erken eğitimde anneye önemli bir rol yükler. Anne bu eğitim sırasında, eğitimciler, terapistler, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları gibi teknik personelden yardım görür. Böyle bir eğitim sonucunda bütün Down sendromlu çocukların zekâ geriliği düzeyinde azalma olduğu görülmüştür. Bu eğitim programlan tek tek çocukların özel gereksinimlerine göre değiştirilebilir, uyarlanabilir, iyileştirilebilir. Bu programların tümü, yaşamın ilk yıllarında, hatta doğumdan hemen sonra başlatılmalıdır.

• Anaokullarına ve normal okullara yerleştirme – Down sendromlu çocuk normal bir anaokuluna yerleştirilirse genellikle çok iyi ilişkiler kurar ve kendiliğinden yaşıtlarıyla kaynaşır. Böylece yeni arkadaşlar edinir; toplu oyunlara katılmak yaratıcılığım uyarır. Artık Down sendromlu çocukların normal okullara verilmesinin önemini herkes kabul etmektedir; öte yandan, bu uygulama çeşitli sorunları da birlikte getirir. Yasalar bu konuda ne kadar ileri olursa olsun, yasaların uygun gördüğünün gerçekleşmesi için uygun kişiler ve yapılar gereklidir. Dolayısıyla uygun ortam sağlandığında bu çocukların okula devam edebilmesi ve ruhsal travmalardan uzak kalması olanaklıdır.

• Normal çocuklarla günlük ilişkiler-Down sendromlu çocuğun da öteki çocuklar gibi başkalarıyla oynamaya, çocukların dünyasına katılmaya gereksinimi vardır. Çocukların açık sözlü, dürüst olduklarım ve erişkinlerin “farklı” değerlendirdiklerini doğal olarak kabul ettiklerini, Down sendromlu çocuklarla da istekle oynadıklarını unutmamak gerekir. Açık sözlülükle ve doğal bir tavırla bu durumla ilgili sorular yönelttikten sonra, hiçbir şey yokmuş gibi davranırlar. Genellikle başka çocuklar Down sendromlulara karşı koruyucu ve yardımcı bir tutum takınır.
Bu günlük ilişki, günlük yaşamın başka bölümlerini de içine almalıdır: Süpermarkette küçük alışverişler, parkta gezintiler ve hayvanat bahçesine ziyaret gibi. Bunların tümü Down sendromlu çocuk için eğitici bir deneyim olacaktır.
08 Mart 2009
Özürlü Çocuk

Özürler gebelik denetimleri, hekim gözetimi altında doğum, evde meydana gelebilecek kazalara karşı önlem alma ve doğum sonrası patolojilere zamanında tıbbi tedavi uygulama yoluyla önlenebilir.

Özürlülük olayının temelinde gebeliği sıkıntıya sokan etkenlerin yanı sıra kalıtsal mekanizmaların, doğumun normal gidişini engelleyen ve doğum sonrasında çocuk üzerinde etkili olan öğelerin yattığını gördük. Bu öğeler etkisiz kılınabilir mi? Sorunun yanıtı çoğu olgular için “evet” olacaktır. İşe gebelik sürecini, gebe kadınlarda görülen hastalıkları değerlendirmekle başlayalım.
Gebelik zehirlenmeleri anne adayının belirli aralıklarla kontrollere gitmesi ve söz konusu durum ortaya çıkağında erken tedaviyle büyük ölçüde önlenebilir. Birçok hastalıktan zamanında alınacak önlemlerle kaçınılabilir. Gebelik döneminde ilaç kullanımına son verilmeli ya da gerektiğinde ilaç hekim kontrolü altında alınmalıdır. Kalıtımla ilgili riskler ise anne ve babaya uygulanacak testlerle zamanında ortaya çıkarılabilir.

Aynı şeyler doğum için de geçerlidir. Doğum asla şansa ya da oluruna bırakılmamalıdır. Her şey iyi de, kötü de gidebilir. Ama kötü gittiğinde ortaya çıkacak sonuçların düzeltilmesi için genellikle geç kaimmiş olur. Doğum her ne kadar normal, fizyolojik ve doğal bir olay olarak görülse de her zaman ciddi biçimde ele alınmalıdır. Sorunsuz doğum zannedildiği gibi kolay değildir: Her şey önceden dikkatle düşünülerek planlanmalı ve sorumluluk, doğumu en iyi biçimde gerçekleştirebilecek deneyimli kimselere verilmelidir. Bu titizlik, bebeğin doğum sonrası edinebileceği rahatsızlıklar için de geçerlidir.

Bu rahatsızlıkların ortaya çıkabileceğini, ağır düzeylerde seyredebileceğini ve bazı önlemler alınarak önlenebileceğini bilmek ve en azından bunların neler olduklarını öğrenmek gerekir. Bütün bunlar bize bilgilenmenin önemini gösterir. Çocuk sahibi olmayı düşünenler herhangi bir durumda nelerin yapılacağını, hangi kontrollerin gerekeceğini, en duyarlı süreçlerin ne zaman yaşanacağını ve gerekli önlemlerin nasıl alınacağını bilmelidir.
Tam ve kapsamlı bir kavrayış için konunun bir başka yönünü de unutmamak gerekir. Özürlü bir çocuğun tedavisine ne kadar erken başlanırsa, basarı şansı o kadar yüksek olur.
Bebeğin rahatsızlığının doğumdan önce bilinmesi bazı durumlarda özre yönelik tedavinin hemen planlanmasına olanak tanır.

ÖZÜRLÜLER İÇİN NE YAPMALI?

Özürlü gocukların bakımı sorunu, “Özürlüler bizden farklı mıdır?” sorusuna verilecek yanıta göre tümüyle değişik bir anlam kazanır. İlk düşünüşte yanıtın “evet” olması kaçınılmaz gelebilir. Özürlülerde sağlıklı ve normal kişilere göre tartışılmaz yetersizlikler vardır. Tersi durumda zaten özürlü olmazlardı. Aynca özel tedaviye ve gözetime gereksinimleri vardır. Bünyeleri fazlasıyla naziktir. Bazı şeyleri kesinlikle yapamazlar. Yalan zamana değin özürlüler karşısında takınılan tutum, bu belirlemeleri temel alan bir bakış açısı doğrultusundaydı. Özürlülerin tedavisi ise acıma ve özel gereksinimlerinin karşılanmasının bir karışımına, hayırseverlikle hastane gözetimi arasında bir yaklaşıma dayanıyordu.

Son yıllarda ise, geleneksel yaklaşımın yalnızca görünürde mantıklı ve doğru olduğu anlaşılmıştır. Daha önce de belirtildiği gibi, aslında birçok sağlıklı kişi bir özürlüden daha az kapasiteye ve duyarlılığa sahip olabilir. Birçok özürlü de normal kabul edilen çoğu kimseden daha akıllıdır. Temel olarak özürlü bir insan herhangi bir hastadan, örneğin bir tüberkülozludan ya da kaza sonucunda bacağını yitirmiş bir kişiden pek farklı değildir. Onlar yalnızca gereksinimleri olgulara göre değişen kimselerdir. Bazılarının işitsel yardıma, bazılarının belirli hareketler için yeniden eğitilmeye, bazılarının da doğru konuşmak için yardıma gereksinimi vardır.

Özürlüler sorununa yeni yaklaşım tedaviden çok, yardım ve eğitimde izlenecek “strateji”ler üzerinde etkili olmuştur. Özürlü bir çocuk temelde akranları gibi bir yaşam sürecekse, ev ve okul gibi ortamlarda karşılaşacağı durumun dikkatle değerlendirilmesi gerekir. Başka bir deyişle çocuğun yaşayacağı çevre ve kendi ailesi dışından alacağı yardımlar da önemlidir.

Günümüzde birçok şey değişmiştir. Son 10-15 yılda daha sık gündeme gelen Özürlülük sorununda atılan önemli adımlar vardır. Birçok ülkede Özürlülerin özel kurumlara kapatılması ya da okullardaki “özel sınıflar”a gönderilmesi gibi uygulamalar yasalarla kaldırılmıştır. Yasalara göre Özürlü çocuklar herkes gibi normal bir okula ya da sınıfa girme hakkına sahiptir. Ama gerçekte bir yasarım durumu kökten değiştirmeye yetmediğini görmek için güncel olaylara bakmak yeterlidir. Bazı acı durumlar birçok önlemin ne kadar yetersiz kaldığım, anne ve babalarda, öğretmenlerde, okul yöneticilerinde süregelen önyargıların özürlü Çocukların toplumla bütünleşmesinde ne gibi zorluklar yarattığını açığa çıkarmıştır.
07 Mart 2009
Çocuklarda Boy Kısalığı

Altı aylık bir dönem boyunca büyümenin dikkatle değerlendirilmesi hem tam, hem de herhangi bir tedaviye başlama açısından mutlaka gereklidir. Günümüzde genetik biyomühendisliği bu hastalıkla ilgilenen çocuk endokrinolojisi adlı bilim dalına bazı tedavi yöntemleri sunmaktadır.

UZMAN İNCELEMESİ

Yeterli bir zaman süreci içinde büyüme yetmezliğinin kesin olarak saptanmasından sonra, ileri incelemelere geçilebilir. Bu noktada pratisyen hekim hastayı çocuk endokrinolojisi (iç salgı bilimi) uzmanı bir hekime göndermelidir.
Somatotrop hormon incelemeleri, büyüme hormonunun serbestleşmesini uyaran bir testle başlar. Uyarısız olarak aç karna, yemekten sonra ya da herhangi bir zamanda yapılan somatotrop hormon ölçümleri büyüme hormonu eksikliği olan çocukların normal çocuklardan ayırt edilmesini sağlamaz. Dolayısıyla kısa boyla ilgili incelemelerde yararlı değildir. En yaygın kullanılan uyan testi egzersizdir; 20-40 dakika süren bu testte bir kezden üç keze kadar değişebilen sayılarda kan alınmalıdır. Hastayı yinelenen kan alma işlemlerinden kurtarmak için geçici olarak damara sabitlenen kapaklı bir tüp kullanılmalıdır. Egzersiz koşma, bisiklete binme ya da merdiven çıkma biçiminde olabilir. Amaç çocuğun yorulmasıdır; bu nedenle egzersiz yorucu olmalı ve en az 20 dakika sürmelidir. Çocuk anne babanın ya da bir çalıştırıcının gözetim ve denetiminde, istediği egzersizi yapmaya özendirilir. Kan egzersizden hemen önce, hemen sonra ve 20 dakikalık dinlenmenin ardından olmak üzere üç kez alınmalıdır. Ama egzersizden hemen sonra bir kez kan almak da yeterli olabilir. Normal çocukların yüzde 80’inde büyüme hormonu düzeyinde 10 ng/ ml’nin (ng: nanogram [bir gramın milyarda biri]) üzerinde bir artış saptanır. Büyüme hormonu kanda somatomedin – C’ye bağlanarak hedef organlara taşınır. Taşıyıcı eksikliğine bağlı büyüme hormonu yetersizliği kuşkusunda ilk uygulanması gereken test, somatomedin – C düzeyinin değerlendirilmesidir.
ÖZGÜL DURUMLAR

Bu noktada iki özgül duruma değinmek gerekir.
• Turner sendromu: İlk başta ergenlik öncesi çocuklarda, yetersiz bir boy gelişimi Turner sendromunun tek belirtisi olabilir. Folikül uyarıcı hormonun (FSH) değerlendirilmesi, Turner sendromu için bir tarama testidir. Ağız mukozasından doku alınarak yapılan test, karyotip incelemesinden daha kullanışlı ve daha kolaydır. Turner senlu çocuklarda FSH her zaman yaş normal olan düzeyin üzerindedir bu artış 6 yaşından sonra daha b leşir.
• Çölyak hastalığı: Mide-bağırı temiyle ilgili bulguların olma drumlarda da boy kısalığının nedebi çölyak hastalığı olabilir. Alyuvarıma folik asit ve karatenin değerlendirilmesi, çölyak hastalığı ve yağlann kötü emilimi açısından bir inceleme testi olarak kullanılabilir. Ama bu testler tam güvenilir değildir; bu nedenle kısa boylu ve zayıf çocuklarda çölyak hastalığı olasılığının değerlendirilmesi açısınc bağırsak biyopsisi yapmak gerekebilir.

Olağandışı değişiklikler
(yılda 5 cm’nin altında büyüme hızı)
ailede kısa boy özelliği olması;
ergenliğin ve büyümenin yapısal olarak gecikmesi.

Organik kronik hastalık (boya göre ağırlığın çok düşük olması)
yetersiz beslenme; siyanoz (morarma); asidoz; iltihaplar.

Çovuklarda Boy Kısalığının Nedenleri:

İskelet kusurları
kıkırdak dokusunun gelişimindeki bozukluklar (kondrodistrofiler) biçim bozukluklarına yol açan sendromlar; metabolik kemik hastalıkları (örneğin raşitizm).
İç salgı sistemi sendromlan
hİpotiroidİzm (tiroit salgısı yetersizliği);
kortizon fazlalığı;
büyüme hormonu eksikliği (örneğin hipopituitarizm).

HORMON TEDAVİSİ

Hayvansal kökenli somatotrop hormon, nsanlann tedavisinde etkisizdir. Yakın amana değin tedavide kullanılan büyüne hormonu bütünüyle otopsilerde alınan hipofiz bezlerinden elde ediliyordu. Çocukluk çağında büyüme hormonrıyla tedavi gören üç hasta, bu tedavinin üzerinden 10 yıiın geçtiği 1984’te ölümcül bir virüs hastalığına yakalandılar. Benzer bir olgunun incelenmesi bir ya da daha fazla büyüme hormonu dozuna Creutzfeldt-Jakop hastalığı virüsünün bulaşmış olabileceği kuşkusunu doğurdu “tedavide kullanıma sunulmuş olan tüm büyüme hormonları piyasadan alındı.
1985 sonlarında büyüme hormonu eksikliği olan çocuklarda kullanılmak izere somatotrop hormonun aşağı yukarı eşdeğeri bir ürün bulundu.

Ürünün fiyatı insan hipofizinden elde edilenin fiyatına yakındır. Önerilen doz 0,06+0,10 ünite/kg’dir, haftada üç kez derialtı ya da kas içi enjeksiyonla verilir. Çocukların büyük bölümü için haftada üç kez iki ünite verilmesi yeterlidir. Tedavi) e bir kez başlandığında, büyüme çağının sonuna, genellikle 15-17 yaşına değin sürdürülmesi gerekir. Çocuğun hormonal tedavi görmesi özgül bir klinik deneyim gerektirir. Dolayısıyla tedavi, endokrinoloji uzmanı bîr hekimce yönetilmelidir.

son yıllarda GHRH kullanılmaya başlamıştır. GHRH yakın dönemde bulunan ve hipotalamusta üretilen bir hormondur. Küçük bir moleküldür, daha düşük maliyetle bireşimlenebilir ve verilmesi de somatotrop hormona oranla daha kolaydır. Ama bu madde henüz kullanıma sumılmamıştır.
Son beş yıl içinde, hormon üretimleri yeterli düzeyde olan kısa boylu çocukların büyüme hormonuyla tedavi edilmesine ilgi giderek artmıştır.
Son araştırmalar, boy kısalığı dışında bütünüyle normal çocuklarda büyüme hızının hormonal tedaviyle arttığını göstermektedir. Ama bu tedavinin çocuğun ulaşacağı erişkin boyu mu uzattığı, yoksa zaten ulaşacağı kısa boya daha çabuk ulaşmasını mı sağladığım saptamak gerekir.
Boy kısalığı dışında bütünüyle normal çocukların hormonla tedavi edilmesi, ekonomik boyutların ötesinde, olası sonuçlar açısından tehlikeli olabilir. Bunlar arasında glüsit metabolizması değişiklikleri, orantısız büyüme ve akromegaliye (hipofiz bezinin aşın büyüme hormonu salgılaması sonucu gelişen hastalık) bağlı başka komplikasyonlar sayılabilir. Hormonal tedavi çocuğun, anne babanın ve bilimsel bir enstitünün onayıyla ve yalnızca nitelikli klinik araştırmacılarca yürütülmelidir. İlk denemeler başka klinik araştırmalarla da doğrulanırsa, somatotrnıj YıormoTi ya da GVSRH ile tedavi, büküme eksikliği olan çocukların büyük bir bölümünde belki de uygulanabilecektir.
07 Mart 2009
Çocuklarda AIDS

Çocuklarda savunma mekanizmalarının yetersiz olması ve bazı ilaçların kolaylıkla kullanılamaması nedeniyle AİDS daha hızlı ilerler ve üzücü sonuçlar doğurur. Bu nedenle, tehlike grubunda olan kadınlara gebe kalmamaları önerilmelidir.

NASIL GEÇER?

Enfeksiyonun anneden çocuğa üç geçiş biçimi vardır: Dölyatağında, doğum sırasında ve doğumdan sonra. Doğum sırasında ya da sonrasında anneden çocuğa doğrudan geçişlerin gebeliğin herhangi bir evresinde dölyatağındâki dikey geçişlerden az olduğu kanıtlanmıştır.

Virüsün dölyatağında dikey bulaşmayla yeni kuşaklara geçebileceği ilk kez 1984’te saptanmıştır. Virüsün göbek kordonu kanında, dölyatağı boynu salgıyatağı boynunda ve 15 haftalık düşükte belirlenmesiyle bu saptama doğrulanmıştır. Ayrıca anne sütünde de virüs bulunmuştur. Tehlike grubundaki kişilerin gözyaşında, tükürük salgılarında, idrarında ve beyin-omurilik sıvılarında da virüs olduğu saptanmakla birlikte bu yolla yatay geçiş olabileceğini gösteren kesin kanıt yoktur.
AİDS’İN DÖLÜT ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Hastalığın dölüt ve etene üzerindeki etkileri çok önemli değildir. AiDS’in kızamıkçık ve herpes grubu virüslerinin yol açtığı sitomegalovirüs, suçiçeği, zona, uçuk gibi öbür virüs hastalıklarından farklı olarak dölüt’te oluşum bozukluğu yapmadığı anlaşılmaktadır. Bazı hastalıklarda olduğu gibi kanda AİDS virüsünün bulunması da dölütün dölyatağında ölümüne neden olmaz.
Etenenin yapısını bozucu bir etkisi görülmediğinden AİDS de gebelikte ortaya çıktığında grip ve kızamık gibi virüs hastalıklarına benzer biçimde yalnızca ender durumlarda dölüte hemen zarar verir.

ÇOCUKTAKİ BELİRTİLERİ

Bebeğin düşük kilolu doğmasının enfeksiyondan çok, annenin uyuşturucu madde bağımlılığına ve/ya da klinik durumuna bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
Doğum ile hastalığın ortaya çıkması arasındaki kuluçka dönemi 6 ay ile 6 yıl arasında değişir. Belirtiler olguların büyük bölümünde yedinci aya doğru ortaya çıkmaya başlar; bebeklerin yüzde 80’inde yaşamın ilk iki yılında hastalık belirtileri görülür.

Yaşamın ilk yılında ölüm oranı yüzde 20, ortalama yaşam süresi 5 yıldır.
İlk fark edilen belirti birden fazla lenf bezinin büyümesidir (poliadenopati), bazen karaciğer ve dalak büyümesi de buna eşlik eder. Özellikle üst solunum yollarında sıradan bakteri enfeksiyonlarına çok sık rastlanır. Fırsatçı enfeksiyonlar erişkinlerdekine çok benzer; yalnızca toksoplazmoz ye kronik inters-tisyel zatürree ile Kaposi sarkomu çocuklarda çok az görülür.
Sinir sistemiyle ilgili belirtiler erken ortaya çıkar; hareket işlevleri ve zihinsel gelişme durur ya da geriler.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ BOZUKLUKLARI

Vücut sıvılanndaki ve bağışıklık sistemindeki başlıca bozukluklar kanda lenfositlerin ve poliklonal gammaglobülinlerin artması, erişkinlerdeki kadar belirgin olmamakla birlikte CD4+ lenfositlerinin de azalmasıdır. Hücresel bağışıklık sistemindeki bozukluk, deriiçi ve laboratuvar testlerinde alerji yapıcı maddelere karşı tepki oluşmasıyla ortaya konabilir.
Hücresel bağışıklıkla birlikte vücut sıvılarınca (lenf, kan) salgılanan antikor moleküllerinin sağladığı bağışıklıkta da bozukluk görülür; özgül antikor yapımı azalır ya da ortadan kalkar.
Çocukta hastalığın başlıca özelliği olarak görülen ve sık sık yinelenen virüs ve bakteri enfeksiyonları bağışıklık sistemindeki bu bozuklukların sonucudur.

ERKEN TANI

Virüsün enfeksiyonu taşıyan anneden bebeğe geçip geçmediğinin tahmin edilmesini sağlayan hiçbir klinik, immünolojik ya da virolojik ölçüt yoktur. Çocuğun normal doğumla ya da sezaryenle doğmasının bulaşma olasılığım etkilemediği düşünülmektedir. Çocukta HTV enfeksiyonu tanısı, laboratuvar testlerine ve klinik belirtilerin saptanmasına dayanılarak koyulabilir.

Yeni doğmuş bir bebeğe HTV enfeksiyonu tanışım koymak kolay olmayabilir; ama erken tanı tedavinin zamanında başlaması ve hastalığın beklenen gidişine uygun yöntemlerin izlenmesi açısından önemlidir.
Bağışıklık testlerinin hücre ve vücut sıvıları düzeyinde bağışıklık yetmezliğine işaret ettiği sütçocuğu ya da küçük çocuklarda tanı, hastalığa özgü klinik belirtilerin bulunmasına, dokularda ya da kanda virüsün aynştınlmasına ve/ya da kanda HIV karşıtı antikorların saptanmasına dayanır. Yalancı negatiflik ya da yalancı pozitiflik gibi durumların Önlenmesi için ELISA. testinin yinelenmesi ya da test sonuçlarının Wesiem Blot (WB) gibi bir başka testle doğru lanması yoluna gidilir. Gene de bu incelemelerin hiçbiri yüzde 100 kesin sonuç vermez. Enfeksiyon bulunmasa da etene yoluyla anneden geçen antikorların (HTV karşıtı IgG) 15 aylık olana değin bebeğin kanında kaldığı unutulmamalıdır. Klinik ya da immünolojik kesin Ölçütlerin yokluğunda tam IgG antikorlarının varlığının 15. aydan sonra da saptanmasıyla koyulur. Antikorların bulunmaması enfeksiyon olmadığı anlamına gelmez; kesin tanı için virüsün ayrıştırılması yoluna gidilmelidir.

TEDAVİ

HIV enfeksiyonu taşıyan çocukların tedavisinde çeşitli yöntemlere başvurulur. Bağışıklık sistemindeki yetmezlik ileri düzeydeyse damar yoluyla sürekli immünglobülin verilebilir; kandida enfeksiyonu ve Pneumocystis carinii zatürreesi gibi fırsatçı enfeksiyonlara karşı koruyucu ilaç tedavisinden yararlanılabilir. AZT (azidotimidin) ile tedavinin etkisine ve vücudun ilaca dayanıklılığına ilişkin çalışmalar sürmektedir.

AŞI SORUNU

Virüsü taşıyan çocukların aşılanması da önemli bir sorun oluşturur. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, belirtilerin ortaya çıktığı çocuklarda yapılmaması gereken verem aşısı dışında öbür olağan aşıların bir sakıncası yoktur. Çocuk felcine karşı, etkisi azaltılmış canlı virüs aşısı (Sabin) yerine ölü virüs aşısı
(SALK) yeğlenmelidir. Bu iki koşula uyularak HIV enfeksiyonu olan çocuklara bütün zorunlu aşılar uygulanabilir.

ÖNERİLER

Tehlike grubundaki bütün kadınlara gebelikten önce ya da gebelik sırasında enfeksiyonu ortaya çıkarmaya yönelik testler uygulanmalıdır.
HTV’ye özgü antikorlar bulaşmadan ancak 2-4 ay sonra ortaya çıkar; bu nedenle gebelikte olabildiğince erken yapılması gereken ilk test negatif çıksa bile doğumdan Önce yinelenmelidir.
HTV enfeksiyonu taşıyan bütün kadınlara gebelik sırasında hastalığın şiddetlenebileceği söylenmeli ve çocuğa bulaşma tehlikesi konusunda bilgi verilmelidir.

Enfeksiyonu taşıyan kadın gebe kalırsa çocuğu aldırması önerilir. Kadın gebeliği sürdürmek isterse, gebelik boyunca ve doğum sonrasında yoğun tıbbi gözlem altında tutulmalıdır. Gebelikte enfeksiyonun belirlenmesi için amniyosentez yapılması (amniyon sıvısından iğneyle örnek alınması) önerilmez; çünkü bu girişim de hastalığın bulaşmasına neden olabilir.

Virüs taşıyan annenin doğumdan sonra bebeği emzirmesine izin verilmez.
Doğumun nasıl olması gerektiği konusunda uzmanlar arasında görüş birliği yoktur; normal doğumda bulaşma olasılığının sezaryenle doğumdan fazla olduğu, düşünülürse de, bu görüş somut verilerden çok kuramsal açıklamalara dayanır.

Belirgin enfeksiyonu olan çocuklarda azatiyoprin kullanımı

• Çocuk 3 aylıktan büyük olmalıdır.
• Çocukta belirtiler bulunmalı, çocuğun enfeksiyona yakalandığı kesin olarak bilinmelidir.
• tlaç hekim gözetimi altında verilmeli ve düzenli aralıklarla kan tablosu, karaciğer ve böbrek İşlevleri değerlendirilmelidir.
• Günlük doz vücut yüzeyinin metrekaresi başına 600-720 mg olmak üzere 2-4 kerede verilmelidir,
• İlaç, kan tablosunun ve böbrek ile karaciğer işlevlerinin ileri derecedeki bozukluklarında kullanılmamalıdır.
07 Mart 2009
Gebelik ve AIDS

Doğurgan dönemde olan ve HTLV-3/ HIV enfeksiyonu taşıyan kadınlar arasında birçok kez kan nakli yapılanlar ve fahişeler uyuşturucu bağımlılarından daha küçük bir grup oluştururlar. Bu grupta gebelikle virüs enfeksiyonunun bir arada görülme olasılığı da daha düşüktür. Bunda fahişelerin etkin olarak korunması ve gebe kalınca genellikle kürtaj yaptırması önemli rol oynar. Kan nakli merkezlerinde vericilerin kam HTLV-3/HIV açısından taranmaya başlandıktan sonra kan nakli yapılan kadınlar için enfeksiyon tehlikesi hemen hemen kalmamıştır”
Kalıtsal hemofili hastalığı taşıyıcılarının antihemofili etkeniyle tedavi görmelerinin gerektiği cerrahi girişim ve Özellikle sezaryen gibi durumlarda antihemofili etkeniyle tedavi sonucunda enfeksiyon kapma tehlikesi virüsün ısıyla parçalandığı anlaşıldıktan sonra ortadan kalkmıştır.
Bazı Afrika ve Asya ülkelerinde AiDS’in kadınlar açısından yayılma hızı Avrupa ve Amerika’dakinden çok yüksektir. Afrika, Hindistan ve Öbür Asya ülkelerinden özellikle Avrupa’nın büyük kentlerine göç ise giderek artmaktadır. Bu nedenle bu bölgelerden göç eden kadınların karşı cinsle ilişki yoluyla hastalığı yaymaları ciddi bir tehlikedir.

HTLV-3/HTV enfeksiyonunun karşı cinsle ilişki yoluyla da bulaştığı, uzun zamandır bilinmektedir; dolayısıyla “tehlike” grubundakilerin eşleri de, bir “tehlike” grubu oluşturur. Son zamanlarda HTLV-3/HTV enfeksiyonunun, bilinen her tür tehlike grubu dışında her ilci cinsten kişilerde de görülmeye başladığı ve gittikçe yayıldığı saptanmıştır. Günümüzde enfeksiyonun karşı cinsle ilişki yoluyla bulaşması AİDS uzmanlarım ve epidemiyoloğları kaygılandırmaktadır.

HTLV-3/HIV enfeksiyonu tehlikesi yalan zamana değin hastalığın depo kitlesi kabul edilen bazı topluluklarda (örneğin hemofÜililer) yok olmaya yüz tutmuşken, genel nüfusta gittikçe yayılmaktadır. Cinsel ilişkiyle geçen AİDS enfeksiyonundan artık salgın hastalık olarak söz edilmektedir.
Son epidemiyolojik araştırmalar AiDS’in her iki cinsle ilişki kuran (bi-seksüel) ve eşcinsel (homoseksüel) erkekler arasında belirgin Ölçüde azaldığını göstermektedir. Hastalığın önümüzdeki yıllarda bazı ülkelerde uyuşturucu bağımlıları arasında da bilgilenme ve tam olanaklarının gelişmesine ve kendi sağlıkları açısından duydukları sorumluluğun artmasına bağlı olarak azalacağı umulmaktadır.

Epidemiyolojik araştırmalar sonucunda HTLV-3/HIV enfeksiyonunun gelecekte yalnızca karşı cinsle İlişki kuranlar aracılığıyla yayılacağı öngörülmektedir. Hastalığın özellikle büyük kentlerde yayılması cinsel ilişkinin erken yaşta başlamasına, ilişki sıklığının artmasına ve gittikçe daha çok sayıda eşle ilişkiye girilmesine bağlanmaktadır.
Gebelikten korunma yöntemleri arasında doğum kontrol haplarının ve dölyatağı içi araçların (spiral) gittikçe daha yaygın kullanılması, kadınlarda bağışıklık sisteminin ketlenmesini, dolayısıyla enfeksiyona yakalanmayı kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle enfeksiyonun önümüzdeki yıllarda karşı cinsle ilişki yoluyla daha da çok yayılması beklenmektedir. Böylece AiDS’in kadın ve erkekler arasında görülme sıklığı da zamanla eşitlenecek, bugünkü 1:2 oranının yerini bazı Orta Afrika ülkelerinde şimdiden olduğu gibi 1:1 oranı alacaktır.

ve gebeliğin gidişi

Her hastalık gibi AIDS’de gebelikle karşılıklı etkileşimi açısından bir değerlendirmeyi gerektirir. Bir yandan hastalığın gebeliğin ortaya çıkışıyla gelişimi, doğum ve bebek üzerindeki etkileri, bir yandan da gebeliğin hastalığın gelişimi üzerindeki etkileri dikkatle incelenmelidir. Ama bu noktada hemen bir ayrım yapılmalıdır. HTLV-3/HIV enfeksiyonunu taşımakla, yani seropozİtiflikle AİDS hastası olmak farklı olgulardır.

• Edinilen sınırlı deneyime dayanılarak yalnızca HTLV-3/HIV enfeksiyonunun bulunmasının ve kan testinin pozitif çıkmasının gebelikte de ikincil bir sorun oluşturduğu, asıl sorunun enfeksiyonun hastalığa dönüşmesi olduğu söylenebilir. Bu nedenle enfeksiyonun gebeliğin gelişimi, dölütün bütünlüğü, dölüt etene bağlantısının işlevi ve doğum üzerindeki etkilerinden korkulmayabilir. Buna karşılık gebelik sırasında HTLV-3/HIV seropozitifliği durumu hemen hiçbir zaman değişmez. Dolayısıyla kan testi olumsuz çıktığı halde enfeksiyonu almış gebelerde enfeksiyonun ortaya çıkmasından, seropozitiflerde de AİDS öncesi ve AİDS bulgularının ortaya çıkmasından korkutabilir. Gebelik sırasında bağışıklık sisteminin ketlenmesine bağlı belirtiler de bu duruma eklenebilir. Bazı mantar enfeksiyonlarının ve dölyolundaki trikomonas enfeksiyonlarının hastalık yapma yeteneği artabilir; ayrıca insan papillom virüsü (HPV) enfeksiyonlarında virüs üremesi tümör boyutlarına varabilir.

• Daha önce belirtildiği gibi, günümüze değin AIDS’lilerde gebelik çok az görülmüştür. Az sayıdaki olguyla ilgili yayınlardan çıkarılan sonuçlar, AİDS ve fırsatçı enfeksiyonların gebeliğin gidişini çok olumsuz etkilemediğini göstermektedir.
07 Mart 2009
Bebek Her Gün Banyo Yapmalı mı?

Sütçocuğunun her gün banyo yapması yararlıdır. Bazılarına bu görüş abartılı görünebilir, ama değildir. Bu konuda, banyonun “bünyeyi zayıflattığı” ya da fazla suyla temasın “deriye zarar verdiği” gibi çeşitli önyargı ve boşinançiar vardır. Bu boş inançlann hiçbir bilimsel temeli yoktur.

Banyo her balamdan ve her yaşta yararlıdır; bu yüzden günlük bir alışkanlık olmalıdır. En uygun banyo izamam, akşam yemeğinden önceki saatlerdir.
Banyonun rahatlatıcı etkisi açısından bu saat önerilir; ortam yeterince sıcak, çocuğun yıkanacağı küvet de çok temiz ve olanak varsa yalnızca ona ait.olmalıdır.

Genellikle banyo yapmak, küçük çocukların çok hoşuna gider. Bazıları ise hoşlanmaz ve korku, hatta panik belirtileri gösterebilir.

Bu olgularda her gün banyo yapmaktan vazgeçilmemeli, daha çok’özen göstererek, çeşitli oyuncakların da yardımıyla çocuğun banyo yapmayı sevmesine yardımcı olmalıdır; böylece çocuk yavaş yavaş alışıp banyo yapmaktan zevk almaya başlar.
04 Mart 2009
Bebekler için Hangi Temizlik Ürünleri Kullanılmalıdır?

Yenidoğanın ve çocuğun temizliğiyle bakımında dikkat edilmesi gereken başlıca iki nokta vardır: Bir yandan bebek derisi mikrobik enfeksiyonlara çok daha duyarlıdır, öbür yandan da güçlü sabun ve deterjanların kullanılması deriye zarar verir. Burada bütün “nötr sabunlar”, “nötr şampuanlar” ve “nötr banyo köpükleri” İle yenidoğan ve çocukların bakım ürünleri hakkında bir tartışma açmak gerekir. Özellikle yenidoğanda sentetik, yüksek köpük yapma gücü olan, yüzeysel gerilimi azaltıcı ürünlerin kullanılması sakıncalıdır. Deriyi nötr sabunlarla temizlemek, suyla çalkalamak ve koruyucu kremlerle beslemek önerilebilir. Piyasada, çocukların duyarlı derileri için geliştirilmiş (aynı zamanda erişkinlerin de kullanabildiği) aşırı duyarlı sıvı temizlik ürünleri vardır; bunlar yüzey gerilimini azaltıcı hiçbir katyon, anyon ve iyon İçermez. Deri hastalıkları uzmanları tarafından da incelenmiş olan bu ürünler suda çözünüp az köpük oluşturduklarından, saçlar ve deri için güvenle kullanılabilir.
04 Mart 2009
Bebeğin Derisi

Doku gelişimi henüz tamamlanmamış olduğundan, bebek derisi yapı ve işlev açısından farklılıklar gösterir. Daha duyarlı ve dirençsizdir, büyüklerinkine oranla daha kolay zedelenebilir. Bu nedenle bakımına özen gösterilmeli ve bebekler için Özel olarak hazırlanmış ürünler kullanılmalıdır.

Bebek derisinin duyarlı ve dirençsiz olduğu herkes tarafından bilinse de, bunun nedenleri genellikle iyi bilinmez.
Her şeyden önce bebeklerde üstderi (epidermis), büyüklerinkini koruyan bazı önemli savunma sistemlerinden yoksundur.

Erişkin derisi, antikorlar, üstderiyi koruyan yağ salgısı ve yeterince kaim olan boynuzsu katman (üstderinin en dışında bulunan ve dış ortamla doğrudan ilişkide olan katman) sayesinde dış çevredeki zararlı maddelerden, su ve hava kirliliğinden, mantar, asalak, bakteri ve virüs saldırılarından, kısacası zararlı olabilecek her şeyden korunabilir.
YAPISI
Bebek derisinin aşırı duyarlılığı ve dirençsizliği yapısından kaynaklanır: Çok duyarlıdır, kulan az ve keratin içeriği düşüktür; bol miktarda keratin içeren hücrelerin oluşturduğu yüzeysel boynuzsu katman bebeklerde çok incedir ve etkili bir koruma için yeterli değildir.

Bu koruma dışa ve içe yönelik olmak üzere iki yönlüdür: Dışa yönelik koruma sıvı maddelerin deriden geçmesini Önler; içe yönelik korumanın işlevi ise derinin nem oranını en yüksek düzeyde sabit tutmaktır.

Bebek derisinde erişkinlere oranla çok daha fazla su bulunur. Bir başka deyişle derinin nem oram, bebeklik çağında en yüksek düzeydedir; bu durum bebek derisinin gerginliğini ve tatlı pembe rengini açıklar.

Ama derideki yüksek nem oranının bir sakıncası da vardır: Derinin dış etkenlere karşı direncini düşürür. Yeterince koruyucu olmayan deri örtüsü dışarıdan gelen etkenleri daha kolay geçirir.

Bebeklerde üstderi dokulan tam gelişmediğinden düzensiz, çok ince bir katman halindedir ve yasanım ilk üç haftasında kolayca pullanır. Yeni doğan bebeğin derişim bir tül gibi örten yağlı ve beyaz madde {vernix caseosa) ortadan kalkınca deri pembe, yumuşak ve kadifemsi bir doku halinde kalır.

Bu durumda son derece duyarlı ve dirençsizdir; yapısal özellikleri nedeniyle yaşamın ilk yılında bebek, deri hastalıklarına kolayca yakalanabilir.

İŞLEVİ
Ayrıca bebek derisi, hücrelerin işlevleri açısından da erişkinlerinkinden farklıdır.
Bunların en önemlisi, yağbezlerinin çok az yağ salgılamasıdır. Yenidoğanda burun, yanaklar ve çenede daha fazla olmak üzere birçok yağbezi bulunur; ama salgılan yetersizdir ve derinin gerek kimyasal etkenlere, gerek bakterilere karşı korunmasında önemli bir yeri vardır.
04 Mart 2009
Bebeklerde Ek Besinlere Geçme Aşamaları

4-6. ay
İlk katı besinler sabahla öğle arası ya da öğle öğünündeki memenin yerine verilmelidir. Sabahla Öğle arasında 1-2 kaşık sütle pişirilmiş l/2 ya da 1 kaşık pirinç unu, öğle yemeğinde ise meyve ya da sebze (örneğin 1’den başlayarak 4 kaşığa kadar çıkan miktarlarda havuç ya da elma püresi) verilebilir. Beşinci aya doğru muz püresi, yumurta sarısı ve tahıllara geçilebilir. Tahıllara şeker katılmamalıdır.

6-7. ay
6-7. aylarda beslenmeye daha değişik tatlar eklenerek bebeğin küçük yaşta bunlara alışması sağlanır. İnce çekilip patates püresiyle karıştırılmış tavuk, dana, sığır eti ya da karaciğer, haşlanmış beyaz etli balık, beyazpeynir, rafadan yumurta verilebilir. Yalnızca sütten oluşan öğünlerin yerini yavaş yavaş karışık yemeklerden oluşmuş Öğünler alır. Bebek kabız olursa verilen meyve, yeşil sebze miktarı ya da su miktarını artırmak gerekir.

8. ay
Artık bebek mama iskemlelinde aile bireyleriyle sofraya oturabilir. Öğle ve akşam yemeklerinde iki çeşit yemek yiyebilir; Öğün örneğin etli bir çorba ile meyve püresinden oluşabilir. Aynca çiğneme alışkanlığının gelişmesi için ekmek ya da bisküvi gibi sert maddeler yemeye de özendirilmelidir. İnek sütü içmeye başlar; sütü bardak ya da fincanda içmeye alışması daha doğrudur. îkİ yaşın sonuna değin beslenmesine D vitamini eklenmelidir.

9-12. ay
Bebek ailenin Öbür üyeleriyle aynı yemekleri küçük parçalar halinde yiyebilecek kadar büyümüştür. Her gün yarım litre süt içmelidir. Sütün bir bölümünü peynir ya da yoğurt olarak alabilir; iki porsiyon et, balık, tavuk ya da yumurta, meyve, meyve suyu, sebze, tahıl (örneğin kahvaltıda yulaf tanecikleri, ikindide bir dilim ekmek) ve yaklaşık 18 gr tereyağı ya da zeytinyağı yemelidir.
04 Mart 2009
Anne Sütü Artık Yeterli Gelmiyorsa…

Belli bir süre sonra sütçocuğunun günlük protein, kalsiyum ve demir gereksinimi yalnızca sütle karşılanamaz hale gelir.

Ayrıca bir süre sonra bebekte besinlerin sindirimi ve bağırsaklardan emilimi de erişkinlerle yaklaşık aynı düzeye ulaşır.

Bu nedenlerle 4-6. ayda ek besinlere başlamak uygundur.

Ek besinlerin bebeğe sağlayacağı yararlar şunlardır:

• Bebeğe yalnızca sütle beslenmenin sağlayamadığı protein, mineral (kalsiyum) ve eser elementleri (demir) sağlar.

• Bebeğin aldığı toplam besin hacmini azaltır.

• Hayvansal proteinlere biyolojik değeri düşük bitkisel proteinlerin eklenmesini sağlar. Böylece bebeğin vücudu az miktarda bitkisel lif ve selüloz kullanmaya alışır ve bağırsak düzeni sağlanarak kabızlık önlenebilir.

• Sütçocuğuna yavaş yavaş katı besinleri yeme alışkanlığını kazandırır.

Ama ek besinlere başlarken çok dikkatli davranılmahdır. Çünkü verilebilecek yeni yiyeceklerin çok çeşitli ve her birinin farklı bileşimde olması nedeniyle bebek nitelik ve nicelik açısından yanlış beslenebilir.

Bu tür yanlışlara düşmemek için ek besinlere başlarken söylentilere ve herkesin Öğütlerine değil, hekimin önerilerine uymak gerekir.
04 Mart 2009